Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 11
Somavaṃśa-prasavaḥ
Birth of the Lunar Line: Budha–Purūravas and the Urvaśī Episode
Devanagari script
अनग्नदर्शनं चैव अकामात्सह मैथुनम् / द्वौ मेषौ शयनाभ्याशे सा तावद्ध्यवतिष्ठते
Transliteration
anagnadarśanaṃ caiva akāmātsaha maithunam / dvau meṣau śayanābhyāśe sā tāvaddhyavatiṣṭhate
Translation
ଅଗ୍ନିଦର୍ଶନ ନ କରିବା ଏବଂ ଅନିଚ୍ଛାରେ ମଧ୍ୟ ସହବାସ—ଶୟନ ସମୀପରେ ଦୁଇ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ତତ୍କାଳ ଏଭଳି ରହେ।
Word by Word
अनग्न-दर्शनम्seeing without fire (i.e., without a lamp/fire)
अनग्न-दर्शनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअनग्न + दर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (anagni- ‘without fire’ + darśana ‘seeing’)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)
अकामात्without desire; unwillingly
अकामात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootअकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; ‘अकाम’ = without desire
सहtogether with
सह:
Sahakari (सहकारी/सह)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसहार्थक-अव्यय (preposition-like indeclinable)
मैथुनम्sexual union
मैथुनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमैथुन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
द्वौtwo
द्वौ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; संख्याविशेषण
मेषौtwo rams
मेषौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन
शयन-अभ्याशेnear the bed
शयन-अभ्याशे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootशयन + अभ्याश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (śayana ‘bed’ + abhyāśa ‘nearby’)
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
तावत्so long; for that duration
तावत्:
Kala/Parimana (काल/परिमाण)
TypeIndeclinable
Rootतावत् (अव्यय/परिमाण-शब्द)
Formपरिमाण/अवधि-वाचक-अव्यय (so long/that much)
हिindeed/for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle; causal/emphatic)
अवतिष्ठतेremains/stays
अवतिष्ठते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअव + स्था (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद