Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 51
Gāndharva-lakṣaṇa
Traits/Classification of the Gandharvas) and Royal-Genealogical Continuities (Vamśa-prasaṅga
Devanagari script
उत्तङ्कस्य नियोगात्तु लोकानां हितकाम्यया / तस्मिन्प्रयाते दुर्धर्षे दिवि शब्दो महानभूत्
Transliteration
uttaṅkasya niyogāttu lokānāṃ hitakāmyayā / tasminprayāte durdharṣe divi śabdo mahānabhūt
Translation
ଉତ୍ତଙ୍କଙ୍କ ନିୟୋଗରୁ, ଲୋକହିତକାମନାରେ, ସେ ଦୁର୍ଧର୍ଷ ଯାତ୍ରା କରିବା ସହିତ ଦିବି ମହାଶବ୍ଦ ହେଲା।
Word by Word
उत्तङ्कस्यof Uttaṅka
उत्तङ्कस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootउत्तङ्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
नियोगात्from the command/commission
नियोगात्:
अपादान (अपादान/Ablative source-cause)
TypeNoun
Rootनियोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध (particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle), विरोध/विशेषार्थ
लोकानाम्of the worlds/people
लोकानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन
हितकाम्ययाwith the desire for welfare
हितकाम्यया:
करण (Instrumental—motive/means)
TypeNoun
Rootहितकाम्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; समासः—हितस्य काम्या (षष्ठी-तत्पुरुष)
तस्मिन्in/when he (that one)
तस्मिन्:
अधिकरण (Locative locus)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
प्रयातेhaving departed
प्रयाते:
अधिकरण (Locative absolute—on his departure)
TypeVerb
Rootप्र-या (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); सप्तमी-एकवचन, पुंलिङ्ग; ‘प्रयात’ = gone/departed
दुर्धर्षेhard to assail
दुर्धर्षे:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootदुर्धर्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; विशेषण (qualifying ‘तस्मिन्’)
दिविin heaven/sky
दिवि:
अधिकरण (Locative)
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
शब्दःa sound
शब्दः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootशब्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
महान्great
महान्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (qualifying ‘शब्दः’)
अभूत्arose/occurred
अभूत्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद