Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 30
Gāndharva-lakṣaṇa
Traits/Classification of the Gandharvas) and Royal-Genealogical Continuities (Vamśa-prasaṅga
Devanagari script
ऋषय ऊचुः धुन्धोर्वधं महाप्राज्ञ घोतुमिच्छाम विस्तरात् / यदर्थं कुवलाश्वस्य धुन्धुमारत्वमागतम्
Transliteration
ṛṣaya ūcuḥ dhundhorvadhaṃ mahāprājña ghotumicchāma vistarāt / yadarthaṃ kuvalāśvasya dhundhumāratvamāgatam
Translation
ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ! ଧୁନ୍ଧୁଙ୍କ ବଧ ବିଷୟରେ ଆମେ ବିସ୍ତାରରେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛୁ; କେଉଁ କାରଣରୁ କୁବଲାଶ୍ୱ ‘ଧୁନ୍ଧୁମାର’ ନାମ ପାଇଲେ?
Word by Word
ऋषयःsages
ऋषयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
धुन्धोःof Dhundhu
धुन्धोः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootधुन्धु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
वधम्slaying
वधम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
महाप्राज्ञO very wise one
महाप्राज्ञ:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + प्राज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; कर्मधारय: ‘महान् प्राज्ञः’ (O very wise one)
ज्ञातुम्to know
ज्ञातुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु) → ज्ञातु (तुमुन्/infinitive)
Formतुमुनन्त (infinitive), ‘to know’
इच्छामःwe wish
इच्छामः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootइष् (धातु)
Formलट् (present), उत्तमपुरुष (1st), बहुवचन; परस्मैपद
विस्तरात्in detail
विस्तरात्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeNoun
Rootविस्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; अव्ययीभावार्थे ‘in detail’ (ablative of manner/source)
यत्which/what
यत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धक सर्वनाम
अर्थम्reason/purpose
अर्थम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
कुवलाश्वस्यof Kuvalāśva
कुवलाश्वस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootकुवलाश्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
धुन्धुमारत्वम्Dhundhumāra-hood (the state/name)
धुन्धुमारत्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधुन्धुमार (प्रातिपदिक) + त्व (प्रत्यय)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भाववाचक ‘-त्व’
आगतम्came about/was attained
आगतम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + गम् (धातु) → आगत (कृदन्त/PPP)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘has come/has occurred’