Shloka 23
Gāndharva-lakṣaṇa
Traits/Classification of the Gandharvas) and Royal-Genealogical Continuities (Vamśa-prasaṅga
Devanagari script
कालेन गतवान्सो ऽथ शकृन्मूत्रतरङ्गितम् / ज्ञात्वैवमेतदाख्यानं ना विधिर्भक्षयेद्बुधः
Transliteration
kālena gatavānso 'tha śakṛnmūtrataraṅgitam / jñātvaivametadākhyānaṃ nā vidhirbhakṣayedbudhaḥ
Translation
କାଳକ୍ରମେ ସେ ଗଲେ; ପରେ ମଳମୂତ୍ରର ତରଙ୍ଗରେ ଭରିଥିବା ନରକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ଏହି ଆଖ୍ୟାନ ଜାଣି ବୁଦ୍ଧିମାନ ମାଂସ ଭକ୍ଷଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
Word by Word
कालेनwith time; in course of time
कालेन:
करण/कालहेतु (Instrument/Time-cause/करण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; instrumental singular
गतवान्went
गतवान्:
क्रिया (Predicative participle/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) → गतवत् (कृदन्त)
Formक्तवतु-प्रत्ययान्त (past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सःhe
सः:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अथthen
अथ:
सम्बन्ध (Discourse connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (then/now)
शकृत्-मूत्र-तरङ्गितम्(a place) rippled/soiled with feces and urine
शकृत्-मूत्र-तरङ्गितम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeAdjective
Rootशकृत् + मूत्र + तरङ्गित (प्रातिपदिकानि)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषसमासः (शकृन्मूत्रेण तरङ्गितम्)
ज्ञात्वाhaving known
ज्ञात्वा:
पूर्वकालक्रिया (Pūrvakāla-kriyā/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)
एवम्thus
एवम्:
प्रकार (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (manner adverb)
एतत्this
एतत्:
विशेषण (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; demonstrative agreeing with आख्यानम्
आख्यानम्narrative/account
आख्यानम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootआख्यान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; accusative singular
नnot
न:
निषेध (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation particle)
विधिःrule/ordinance
विधिः:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; nominative singular
भक्षयेत्should eat/consume
भक्षयेत्:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootभक्ष् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
बुधःa wise person
बुधः:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootबुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; nominative singular