Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 154
Gāndharva-lakṣaṇa
Traits/Classification of the Gandharvas) and Royal-Genealogical Continuities (Vamśa-prasaṅga
Devanagari script
सुत उवाच द्वेपत्न्यौ सगरस्यास्तां तपसा दगधकिल्बिषे / ज्येष्ठा विदर्भदुहिता केशिनी नाम नामतः
Transliteration
suta uvāca dvepatnyau sagarasyāstāṃ tapasā dagadhakilbiṣe / jyeṣṭhā vidarbhaduhitā keśinī nāma nāmataḥ
Translation
ସୂତ କହିଲେ—ସଗରଙ୍କ ଦୁଇ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ; ତପସ୍ୟାରେ ଯାହାଙ୍କ ପାପ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିଲା। ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ଥିଲେ ବିଦର୍ଭର କନ୍ୟା, କେଶିନୀ ନାମରେ।
Word by Word
सुतःSūta (the narrator)
सुतः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्शभूत), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन, परस्मैपद
द्वेtwo
द्वे:
Viśeṣaṇa (विशेषण) of पत्न्यौ
TypeAdjective
Rootद्वि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/1st), द्विवचन; संख्यावाचक
पत्न्यौwives
पत्न्यौ:
Karta (कर्ता) in nominal statement
TypeNoun
Rootपत्नी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/1st), द्विवचन
सगरस्यof Sagara
सगरस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootसगर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन
आस्ताम्there were
आस्ताम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd), द्विवचन, परस्मैपद
तपसाby austerity
तपसा:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन
दग्धकिल्बिषेwith sins burnt away
दग्धकिल्बिषे:
Viśeṣaṇa (विशेषण) of पत्न्यौ
TypeAdjective
Rootदग्ध + किल्बिष (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/1st), द्विवचन; समासः—दग्धं किल्बिषं ययोः (कर्मधारय; ‘whose sin is burnt’)
ज्येष्ठाthe elder
ज्येष्ठा:
Viśeṣaṇa (विशेषण) of (one wife)
TypeAdjective
Rootज्येष्ठ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन
विदर्भदुहिताdaughter of Vidarbha
विदर्भदुहिता:
Karta (कर्ता) in apposition
TypeNoun
Rootविदर्भ + दुहिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन; समासः—विदर्भस्य दुहिता (षष्ठी-तत्पुरुष)
केशिनीKeśinī
केशिनी:
Karta (कर्ता) in apposition
TypeNoun
Rootकेशिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन; नाम (proper name)
नामby name
नाम:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formनामनिर्देशार्थक-अव्यय (indeclinable: ‘by name’)
नामतःnamely
नामतः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनामतः (अव्यय)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त-अव्यय (ablatival adverb: ‘as to name/namely’)