Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 107
Gāndharva-lakṣaṇa
Traits/Classification of the Gandharvas) and Royal-Genealogical Continuities (Vamśa-prasaṅga
Devanagari script
पितुश्चापारितोषेण गुरोर्देगध्रीवधेन च / अप्रोक्षितोपयोगाच्च त्रिविधस्ते व्यतिक्रमः
Transliteration
pituścāpāritoṣeṇa gurordegadhrīvadhena ca / aprokṣitopayogācca trividhaste vyatikramaḥ
Translation
ପିତାଙ୍କୁ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା, ଗୁରୁଙ୍କ ଦେଗଧ୍ରୀବଧ, ଏବଂ ଅପ୍ରୋକ୍ଷିତ ବସ୍ତୁର ଉପଯୋଗ—ଏହି ତିନି ପ୍ରକାର ତୋର ଅତିକ୍ରମ।
Word by Word
पितुःof (your) father
पितुः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी (Genitive), एकवचनम्
चand
च:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अपारितोषेणby (your) displeasing / lack of satisfaction
अपारितोषेण:
Hetu/Karana (हेतु/करण)
TypeNoun
Rootअ + परितोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया (Instrumental), एकवचनम्; ‘अपारितोष’ = असन्तोष/अतृप्ति
गुरोःof the teacher
गुरोः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी (Genitive), एकवचनम्
देगध्री-वधेनby the killing of Degadhrī
देगध्री-वधेन:
Hetu/Karana (हेतु/करण)
TypeNoun
Rootदेगध्री + वध (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः; पुंलिङ्ग; तृतीया (Instrumental), एकवचनम्; ‘देगध्री’ (नाम)
चand
च:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अप्रोक्षित-उपयोगात्from (your) use of what was unpurified
अप्रोक्षित-उपयोगात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootअ + प्रोक्षित (कृदन्त) + उपयोग (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः; पुंलिङ्ग; पञ्चमी (Ablative), एकवचनम्; ‘अप्रोक्षित’ = अशुद्ध/अभिषेकादि-वर्जित; ‘उपयोग’ = use
चand
च:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
त्रिविधःthreefold
त्रिविधः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रिविध (प्रातिपदिक)
Formद्विगु/संख्यापूर्वक-समासः; पुंलिङ्ग; प्रथमा (Nominative), एकवचनम्; विशेषणम्
तेyour
ते:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी (Genitive), एकवचनम्
व्यतिक्रमःtransgression / violation
व्यतिक्रमः:
Karta/Pratijna (कर्ता/वाक्यविषय)
TypeNoun
Rootव्यतिक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (Nominative), एकवचनम्