Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 100
Gāndharva-lakṣaṇa
Traits/Classification of the Gandharvas) and Royal-Genealogical Continuities (Vamśa-prasaṅga
Devanagari script
तेन त्विदानीं वहता दीक्षां तां दुर्वहां भुवि / कुलस्य निष्कृतिः स्वस्य सृतेयं च भवेदिति
Transliteration
tena tvidānīṃ vahatā dīkṣāṃ tāṃ durvahāṃ bhuvi / kulasya niṣkṛtiḥ svasya sṛteyaṃ ca bhavediti
Translation
ଏହିହେତୁ ଏବେ ସେ ଭୂମିରେ ସେଇ ଦୁର୍ବହ ଦୀକ୍ଷା ବହନ କରୁଛି; ଯେଣୁ ନିଜ କୁଳର ନିଷ୍କୃତି ହେଉ ଏବଂ ଏହି ସୃଷ୍ଟି ମଧ୍ୟ ରହୁ।
Word by Word
तेनby that; therefore
तेन:
Hetu (हेतु/Cause)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (contrastive particle)
इदानीम्now
इदानीम्:
Kala-adhikarana (काल-अधिकरण/Temporal)
TypeIndeclinable
Rootइदानीम् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb of time)
वहताby (him) bearing/carrying
वहता:
Karana (करण/Instrumental agent)
TypeAdjective
Rootवह् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषणम् (implicit agent: ‘by the one who bears’)
दीक्षाम्initiation; consecration
दीक्षाम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootदीक्षा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ताम्that (fem.)
ताम्:
Karma (कर्म/Object determiner)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
दुर्वहाम्hard to bear
दुर्वहाम्:
Vishesana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootदुर् + वह (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः उपपद-तत्पुरुषः/प्रादि-तत्पुरुषः (दुर्-उपसर्गपूर्वकः: ‘hard to bear’)
भुविon earth
भुवि:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक: भुव्/भू)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
कुलस्यof the family
कुलस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootकुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
निष्कृतिःexpiation; redemption
निष्कृतिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootनिष्कृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
स्वस्यof oneself; one’s own
स्वस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
सृताundertaken; set in motion
सृता:
Karta (कर्ता/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootसृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘सृता’ = ‘sent forth/undertaken’ (दीक्षा implied)
इयम्this (fem.)
इयम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
भवेत्would be; should become
भवेत्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (quotative particle)