Shloka 25
गान्धर्वमूर्छनालक्षणवर्णनम्
Description of Gandharva Mūrchanā Characteristics
Devanagari script
वर्मस्य चैवालङ्कारो विभूषा ह्यात्मसंभवः / न पादे कुण्डलं दृष्टं न कण्ठे रसना तथा
Transliteration
varmasya caivālaṅkāro vibhūṣā hyātmasaṃbhavaḥ / na pāde kuṇḍalaṃ dṛṣṭaṃ na kaṇṭhe rasanā tathā
Translation
ବର୍ମର ମଧ୍ୟ ନିଜସ୍ୱ ଅଲଙ୍କାର ଅଛି; ସେଇ ବିଭୂଷା ଆତ୍ମସମ୍ଭବ। ପାଦରେ କୁଣ୍ଡଳ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ, କଣ୍ଠରେ ତେଣୁ ରଶନା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
Word by Word
वर्मस्यof the armor
वर्मस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/षष्ठी), एकवचन (Singular)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphatic particle)
अलङ्कारःornament/decoration
अलङ्कारः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअलङ्कार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/प्रथमा), एकवचन
विभूषाadornment
विभूषा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविभूषा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
हिfor/indeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात-अव्यय (particle; causal/emphatic)
आत्मसम्भवःself-born/produced from oneself
आत्मसम्भवः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootआत्मन् + सम्भव (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी/सम्बन्ध: आत्मनः सम्भवः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (qualifier)
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
पादेon the foot
पादे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/सप्तमी), एकवचन
कुण्डलम्earring
कुण्डलम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकुण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन; here with passive participle as subject
दृष्टम्seen
दृष्टम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formकृत्-प्रत्यय: क्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘seen’
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
कण्ठेon the neck
कण्ठे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकण्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
रसनाgirdle/necklace-string
रसना:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरसना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: ‘thus/likewise’)