Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 26
Vaivasvata-Manuputra Vamsha and the Marutta–Samvarta Episode
Genealogical Catalogue
Devanagari script
ऋषय ऊचुः कथं बहुयुगे काले समतीते महामते / न जरा रेवतीं प्राप्ता रैवतं वा ककुद्मिनम् / एतच्छुश्रूषमाणान्नो गान्धर्वं वद चैव हि
Transliteration
ṛṣaya ūcuḥ kathaṃ bahuyuge kāle samatīte mahāmate / na jarā revatīṃ prāptā raivataṃ vā kakudminam / etacchuśrūṣamāṇānno gāndharvaṃ vada caiva hi
Translation
ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ହେ ମହାମତେ! ଅନେକ ଯୁଗ କାଳ ଅତିତ ହେଲା ସତ୍ତ୍ୱେ ରେବତୀକୁ କିମ୍ବା କକୁଦ୍ମିନ୍ ରୈବତଙ୍କୁ ଜରା କିପରି ଆସିଲା ନାହିଁ? ଆମେ ଏହା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁ; ତେଣୁ ଗାନ୍ଧର୍ବ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ମଧ୍ୟ କହ।
Word by Word
ṛṣayaḥthe sages
ṛṣayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootṛṣi (ऋषि प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
ūcuḥsaid
ūcuḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (वच् धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
kathamhow
katham:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootkatham (कथम् अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नार्थक क्रियाविशेषण (interrogative adverb)
bahu-yugein many ages
bahu-yuge:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootbahu (बहु) + yuga (युग प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुषसमासः (in many yugas)
kālein time
kāle:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkāla (काल प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
samatītehaving passed, elapsed
samatīte:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsam-ati-i (सम्+अति+इ धातु) → samatīta (समतीत कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; ‘having elapsed’ (agreeing with kāle)
mahāmateO great-minded one
mahāmate:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmahā-mati (महामति प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (vocative), एकवचन; कर्मधारयसमासः
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (न अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात (negation)
jarāold age
jarā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootjarā (जरा प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
revatīmRevatī
revatīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrevatī (रेवती प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
prāptāreached, came upon
prāptā:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootāp (आप् धातु) + pra- → prāpta (प्राप्त कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; क्रियापदवत् (has reached)
raivatamRaivata (Revata)
raivatam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootraivata (रैवत प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
vāor
vā:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvā (वा अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक-निपात (or)
kakudminamKakudmin (the humped/bull-bannered one)
kakudminam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkakudmin (ककुद्मिन् प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; उपाधि/विशेषणरूप नाम
etatthis
etat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootetad (एतद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
śuśrūṣamāṇān(us) eager to hear
śuśrūṣamāṇān:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśuśrūṣ (शुश्रूष् धातु/इच्छार्थ) → śuśrūṣamāṇa (शुश्रूषमाण कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले (present participle: desiring to hear)
naḥof us
naḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (अस्मद् सर्वनाम)
Formषष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध) बहुवचन; एन्क्लिटिक रूप (of us/our)
gāndharvamthe gandharva (music/time-measure)
gāndharvam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootgāndharva (गान्धर्व प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘गान्धर्वम्’ (gandharva-music/measure)
vadatell, speak
vada:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvad (वद् धातु)
Formलोट्-लकार (आज्ञार्थ/imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (च अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (एव अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक-निपात (emphasis: indeed/just)
hifor, indeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (हि अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थ/निश्चयार्थक-निपात (for/indeed)