Shloka 12
Vaivasvata-vamsha-pravṛttiḥ
Origin and Issue of Vaivasvata Manu; Ilā–Sudyumna Episode
Devanagari script
देवौ च मित्रावरुणाविदं वचनमूचतुः / अनेन तव धर्मज्ञे प्रश्रयोण दमेन च
Transliteration
devau ca mitrāvaruṇāvidaṃ vacanamūcatuḥ / anena tava dharmajñe praśrayoṇa damena ca
Translation
ତେବେ ଦେବ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ଏହି ବଚନ କହିଲେ— ‘ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞେ, ତୋର ଏହି ବିନୟ ଓ ସଂଯମ ଦ୍ୱାରା।’
Word by Word
देवौthe two gods
देवौ:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन
चand
च:
समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
मित्रावरुणौMitra and Varuṇa
मित्रावरुणौ:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक) + वरुण (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्वसमास, पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन
इदम्this
इदम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘वचनम्’ इत्यस्य विशेषणम्
वचनम्speech/words
वचनम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ऊचतुःsaid
ऊचतुः:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), द्विवचन, परस्मैपद
अनेनby this/with this
अनेन:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
तवyour
तव:
सम्बन्ध (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/genitive), एकवचन
धर्मज्ञेO knower of dharma
धर्मज्ञे:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootधर्मज्ञ (प्रातिपदिक)
Formसम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन (स्त्रीलिङ्ग/पुंलिङ्ग—सन्दर्भे स्त्रीसम्बोधनम्)
प्रश्रयेणby humility/respect
प्रश्रयेण:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootप्रश्रय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
दमेनby self-control
दमेन:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
चand
च:
समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)