Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 51
Devanagari script
मनुस्तच्छाक्षमत्सर्वं यमस्तद्वै न चाक्षमत् / बहुशो जल्पमानस्तु सापत्न्यादतिदुःखितः
Transliteration
manustacchākṣamatsarvaṃ yamastadvai na cākṣamat / bahuśo jalpamānastu sāpatnyādatiduḥkhitaḥ
Translation
ମନୁ ସେ ସବୁକୁ ସହିଲେ; କିନ୍ତୁ ଯମ ତାହା ସହି ପାରିଲେ ନାହିଁ। ସପତ୍ନୀଜନିତ ଦୁଃଖରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ସେ ବାରମ୍ବାର କଥା କହୁଥିଲେ।
Word by Word
मनुःManu
मनुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
तत्that (situation/act)
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
अक्षमत्endured; tolerated
अक्षमत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootक्षम (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular); समस्तार्थे (as 'everything')
यमःYama
यमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle)
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध (negation particle)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
अक्षमत्tolerated
अक्षमत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootक्षम (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
बहुशःmany times; repeatedly
बहुशः:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootबहुशः (अव्यय)
Formआवृत्तिवाचक-अव्यय (adverb of frequency)
जल्पमानःspeaking; complaining
जल्पमानः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootजल्प् (धातु) + शानच् (कृत्)
Formवर्तमान-कृदन्त (शानच्), परस्मैपदी धातु; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
सापत्न्यात्from/owing to rivalry of co-wives
सापत्न्यात्:
Apadana/Hetu (अपादान/हेतु)
TypeNoun
Rootसापत्न्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन (Singular)
अतिदुःखितःextremely distressed
अतिदुःखितः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअति-दुःखित (प्रातिपदिक; अति + दुःखित)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular); कर्मधारय: 'अत्यन्तं दुःखितः'