Shloka 23
गङ्गानयनम् (Gaṅgānayana) — “The Bringing/Leading of the Gaṅgā”
Devanagari script
शुष्क उपाच / सतां संरक्षणार्थाय शस्त्रसंग्रहणं तु यत् / तन्नच्यावयते सत्यद्यथोक्तं ब्रह्मणा पुरा
Transliteration
śuṣka upāca / satāṃ saṃrakṣaṇārthāya śastrasaṃgrahaṇaṃ tu yat / tannacyāvayate satyadyathoktaṃ brahmaṇā purā
Translation
ଶୁଷ୍କ କହିଲେ—ସତ୍ଜନମାନଙ୍କ ସଂରକ୍ଷଣାର୍ଥେ ଯେ ଶସ୍ତ୍ର-ସଂଗ୍ରହ, ସେ ସତ୍ୟରୁ ଚ୍ୟୁତ କରେ ନାହିଁ; ପୂର୍ବେ ବ୍ରହ୍ମା ଯେପରି କହିଥିଲେ।
Word by Word
शुष्कःŚuṣka
शुष्कः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootशुष्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; proper name
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सताम्of the good (people)
सताम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसत् (कृदन्त; √अस्)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
संरक्षण-अर्थायfor (their) protection
संरक्षण-अर्थाय:
Prayojana (प्रयोजन/Purpose)
TypeNoun
Rootसंरक्षण (प्रातिपदिक; from सम्-√रक्ष्) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th case), एकवचन; तत्पुरुष: 'for the purpose of protection'
शस्त्र-संग्रहणम्taking up/collecting weapons
शस्त्र-संग्रहणम्:
Karma (कर्म/Topic)
TypeNoun
Rootशस्त्र (प्रातिपदिक) + संग्रहण (प्रातिपदिक; from √ग्रह्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
तुbut, indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; particle
यत्which
यत्:
Sambandha (सम्बन्ध/Relative)
TypeNoun
Rootयद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; relative pronoun
तत्that
तत्:
Karma (कर्म/Correlative)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; demonstrative correlating with यत्
नnot
न:
Pratishedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; negation
च्यावयतेcauses to deviate
च्यावयते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√च्यु (धातु; to move/fall) causative √च्यावय्
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; causative meaning 'causes to deviate/move'
सत्यात्from truth
सत्यात्:
Apadana (अपादान/Separation)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; 'from truth'
यथाas
यथा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; adverb (as/according as)
उक्तम्said
उक्तम्:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootउक्त (कृदन्त; √वच्, past passive participle)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; predicative PPP 'said'
ब्रह्मणाby Brahmā
ब्रह्मणा:
Karta (कर्ता/Agent)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
पुराformerly
पुरा:
Kala-adhikarana (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्यय; adverb (formerly)