Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 17
गङ्गानयनम् (Gaṅgānayana) — “The Bringing/Leading of the Gaṅgā”
Devanagari script
स त्वमात्मप्रभावेण क्षेत्रप्रवरमद्य तत् / दातुमर्हसि विप्रेन्द्र समुत्सार्यार्मवोदकम्
Transliteration
sa tvamātmaprabhāveṇa kṣetrapravaramadya tat / dātumarhasi viprendra samutsāryārmavodakam
Translation
ଏହେତୁ ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର, ନିଜ ଆତ୍ମପ୍ରଭାବରେ ସମୁଦ୍ରଜଳ ଅପସାରଣ କରି ଆଜି ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ଷେତ୍ର ଆମକୁ ଦାନ କରନ୍ତୁ।
Word by Word
सःhe/that (you)
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘त्वम्’ प्रति निर्देशः
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा एकवचन
आत्म-प्रभावेणby (your) own power
आत्म-प्रभावेण:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक) + प्रभाव (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: ‘आत्मनः प्रभावः’; पुंलिङ्ग, तृतीया एकवचन
क्षेत्र-प्रवरम्the foremost holy place
क्षेत्र-प्रवरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक) + प्रवर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष: ‘क्षेत्रेषु प्रवरम्’ (best among fields); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन
अद्यtoday/now
अद्य:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formअव्यय, कालवाचक (adverb of time)
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; ‘क्षेत्रप्रवरम्’ इत्यस्य पुनर्निर्देशः
दातुम्to give
दातुम्:
Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
TypeVerb
Root√दा (धातु) → दातुम् (तुमुन्)
Formतुमुनन्त (infinitive)
अर्हसिyou are fit/you should
अर्हसि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√अर्ह् (धातु)
Formलट् (present), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
विप्र-इन्द्रO best of Brahmins
विप्र-इन्द्र:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (उपमान/श्रेष्ठार्थ): ‘विप्राणाम् इन्द्रः’; पुंलिङ्ग, सम्बोधन एकवचन
समुत्सार्यhaving driven out
समुत्सार्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-उत्-√सृ (धातु) → समुत्सार्य (ल्यप्)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund): ‘having expelled’
आर्मव-उदकम्the water of Ārmava
आर्मव-उदकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआर्मव (प्रातिपदिक) + उदक (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: ‘आर्मवस्य उदकम्’; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन