Shloka 20
सगरचरिते सागराविनाशः
The Quelling of the Ocean-Destruction Episode in the Sagara Narrative
Devanagari script
तं ध्यानयुक्तं सदसि समासीनमवाङ्मुखम् / वसिष्ठः प्राह राजानं सांत्वयन्देशकालवित्
Transliteration
taṃ dhyānayuktaṃ sadasi samāsīnamavāṅmukham / vasiṣṭhaḥ prāha rājānaṃ sāṃtvayandeśakālavit
Translation
ସଭାରେ ଧ୍ୟାନଯୁକ୍ତ ହୋଇ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ବସିଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦେଶ-କାଳଜ୍ଞ ବଶିଷ୍ଠ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ କହିଲେ।
Word by Word
tamhim
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक, सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सर्वनाम-प्रयोग
dhyāna-yuktamabsorbed in meditation
dhyāna-yuktam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootdhyāna (प्रातिपदिक) + yukta (युज्-धातु, क्त-प्रत्यय; प्रातिपदिकरूप)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; तत्पुरुषः—'ध्यानं युक्तः' (engaged in meditation)
sadasiin the assembly
sadasi:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootsadas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
sam-āsīnamseated
sam-āsīnam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootā-√sad (धातु) + क्त (past participle)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP)
avāk-mukhamdown-faced; with lowered face
avāk-mukham:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootavāk (अव्यय) + mukha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; तत्पुरुषः—'अवाक् मुखं यस्य' (with face downcast)
vasiṣṭhaḥVasiṣṭha
vasiṣṭhaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvasiṣṭha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
prāhasaid
prāha:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√ah (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
rājānamto the king
rājānam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
sāṃtvayanconsoling
sāṃtvayan:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootsam-√tvai / √tvi (धातु) + शतृ (present participle)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियाविशेषणभावे—'सान्त्वयन्' (while consoling)
deśa-kāla-vitknower of proper place and time
deśa-kāla-vit:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootdeśa (प्रातिपदिक) + kāla (प्रातिपदिक) + vit (विद्-धातु से 'वित्' प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; तत्पुरुषः—'देशकालं वेत्ति' (knower of place and time)