Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 4
सगरस्यौर्वाश्रमगमनम्
Sagara’s Journey to Aurva’s Hermitage
Devanagari script
त्वयोपदिष्टेनास्त्रेण सकला भूभृतो मया / विजिता यदनुस्मृत्या शक्तिः सा तपसस्तव
Transliteration
tvayopadiṣṭenāstreṇa sakalā bhūbhṛto mayā / vijitā yadanusmṛtyā śaktiḥ sā tapasastava
Translation
ତୁମେ ଉପଦେଶ କରିଥିବା ଅସ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଜୟ କରିଛି। ତାହାକୁ ସ୍ମରଣ କରିଲେ ଯେ ଶକ୍ତି ଜାଗେ, ସେ ତୁମ ତପସ୍ୟାର ପ୍ରଭାବ।
Word by Word
त्वयाby you
त्वया:
Karana (करण/Instrument; agent in passive sense)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
उपदिष्टेनtaught/instructed
उपदिष्टेन:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउपदिश् (धातु) → उपदिष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; ‘अस्त्रेण’ इति विशेषणम्
अस्त्रेणwith a weapon
अस्त्रेण:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootअस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
सकलाःall
सकलाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसकल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural); ‘भूभृतः’ इति विशेषणम्
भूभृतःkings (earth-bearers)
भूभृतः:
Karma (कर्म/Object; in passive construction)
TypeNoun
Rootभू-भृत् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (भूः + भृत् = ‘earth-bearer’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
मयाby me
मया:
Karana (करण/Agent in passive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; तृतीया, एकवचन
विजिताःwere conquered
विजिताः:
Kriya (क्रिया/Predicative verbal)
TypeVerb
Rootजि (धातु) → विजित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP) used predicatively; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; passive sense ‘were conquered’
यत्which
यत्:
Sambandha (सम्बन्ध/Relative)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
अनुस्मृत्याby recollection
अनुस्मृत्या:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootस्मृ (धातु) → अनुस्मृति (कृदन्त/भाव-प्रातिपदिक)
Formभाववाचक-स्त्रीलिङ्ग (action noun), तृतीया, एकवचन; ‘अनुस्मरणेन’ (by recollection)
शक्तिःpower
शक्तिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
साthat
सा:
Anvaya (अन्वय/Correlative)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तपसःof austerity
तपसः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
तवyour
तव:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी, एकवचन