Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 4
सगरदिग्विजयः
Sagara’s World-Conquest / Digvijaya
Devanagari script
न सति स्थविरे बालं मृत्युरभयुपगच्छति / सर्ववर्णेषु भूपाले महीं तस्मिन्प्रशासति
Transliteration
na sati sthavire bālaṃ mṛtyurabhayupagacchati / sarvavarṇeṣu bhūpāle mahīṃ tasminpraśāsati
Translation
ସେ ସ୍ଥବିର (ସମର୍ଥ) ରାଜା ଯେତେବେଳେ ପୃଥିବୀକୁ ପ୍ରଶାସନ କରୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଶିଶୁ ପାଖକୁ ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁ ଆସୁନଥିଲା; ସେ ଭୂପାଳ ଶାସନ କରୁଥିବାବେଳେ ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣରେ ନିର୍ଭୟତା ଥିଲା।
Word by Word
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय, निषेध (negation particle)
satiwhen (he) is present/being
sati:
Adhikarana (अधिकरण; locative absolute)
TypeAdjective
Rootsat (कृदन्त; √as, शतृ)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)
sthavirein the elder (king)
sthavire:
Adhikarana (अधिकरण; locative absolute)
TypeNoun
Rootsthavira (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन; सति-सप्तमी-सम्बद्ध
bālama child
bālam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbāla (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचन
mṛtyuḥdeath
mṛtyuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmṛtyu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/कर्ता), एकवचन
abhitowards
abhi:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootabhi (अव्यय/उपसर्ग)
Formउपसर्ग (preverb)
upagacchatiapproaches
upagacchati:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√gam (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्गः ‘upa-’
sarva-varṇeṣuamong all classes
sarva-varṇeṣu:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootsarva + varṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), बहुवचन
bhūpālewhen the king
bhūpāle:
Adhikarana (अधिकरण; locative absolute)
TypeNoun
Rootbhūpāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन; सति-सप्तमी-सम्बद्ध (when the king...)
mahīmthe earth
mahīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmahī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचन
tasminwhen he (is)
tasmin:
Adhikarana (अधिकरण; locative absolute)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन; सति-सप्तमी-सम्बद्ध
praśāsatirules/governs
praśāsati:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√śās (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्गः ‘pra-’