Adhyaya 5

Verse 1

इति ब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यामभागे तृतीय उपोद्धातपादे जयाभिव्याहारो नाम चतुर्थो ऽध्यायः ऋषिरुवाच दैत्यानां दानवानां च गन्धर्वोरगरक्षसाम् / सर्पभूतापिशा चानां वसूनां पक्षिवीरुधाम्

ଏହିପରି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମହାପୁରାଣରେ, ବାୟୁପ୍ରୋକ୍ତ ମଧ୍ୟାମଭାଗର ତୃତୀୟ ଉପୋଦ୍ଧାତପାଦରେ ‘ଜୟାଭିବ୍ୟାହାର’ ନାମକ ଚତୁର୍ଥ ଅଧ୍ୟାୟ। ଋଷି କହିଲେ—ଦୈତ୍ୟ, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଉରଗ, ରାକ୍ଷସ, ସର୍ପ, ଭୂତ, ପିଶାଚ, ବସୁ, ଏବଂ ପକ୍ଷୀ ଓ ବିରୁଧ (ଉଦ୍ଭିଦ) ବିଷୟରେ।

Verse 2

उत्पत्तिं निधनं चैव विस्तारात्कथयस्व नः / एवमुक्तस्तदा सूतः प्रत्युवाचर्षिसत्तमम्

ତାଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ନିଧନକୁ ମଧ୍ୟ ବିସ୍ତାରରେ ଆମକୁ କହ। ଏଭଳି କୁହାଯାଉଥିବାବେଳେ ସୂତ ତେବେ ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟୁତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 3

सूत उवाच दितेः पुत्रद्वयं जज्ञे कन्या चैका महाबला / कश्यपस्यात्मजौ तौ तु सर्वेभ्यः पूर्वजौ स्मृतौ

ସୂତ କହିଲେ—ଦିତିଙ୍କର ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ ଏବଂ ଏକ ମହାବଳା କନ୍ୟା ମଧ୍ୟ। ସେମାନେ କଶ୍ୟପଙ୍କ ଆତ୍ମଜ; ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୂର୍ବଜ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 4

सौत्ये ऽहन्यतिरा त्रस्य कश्यपस्याश्वमेधिकाः / हिरण्यकशिपुर्नाम प्रथितं पृथगासनम्

ସୌତ୍ୟ ଦିନରେ କଶ୍ୟପଙ୍କ ଅଶ୍ୱମେଧ ବିଧି ଚାଲୁଥିଲା; ସେତେବେଳେ ‘ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏକ ପୃଥକ୍ ଆସନ ପ୍ରକଟ ହେଲା।

Verse 5

दित्या गर्भाद्विनिः सृत्य तत्रासीनः समन्ततः / हिरण्य कशिपुस्तस्मात् कर्मणा तेन स समृतः

ଦିତିଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ବାହାରି ସେ ତାହାଁରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଆସୀନ ହେଲା; ସେହି କର୍ମ ହେତୁ ସେ ‘ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ’ ବୋଲି ସ୍ମୃତ ହେଲା।

Verse 6

ऋषय ऊचुः हिरण्यकशिपोर्जन्म नाम चैव महात्मनः / प्रभावं चैव दैत्यस्य विस्ताराद्ब्रूहि नः प्रभो

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ହେ ପ୍ରଭୋ! ମହାତ୍ମା ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ଜନ୍ମ, ନାମ, ଏବଂ ସେହି ଦୈତ୍ୟର ପ୍ରଭାବକୁ ବିସ୍ତାରରେ ଆମକୁ କହନ୍ତୁ।

Verse 7

सूत उवाच कश्यपस्याश्वमेधो ऽभूत्पुण्ये वै पुष्करे तदा / ऋषिभिदेंवताभिश्च गन्धर्वैरुपशोभितः

ସୂତ କହିଲେ—ସେତେବେଳେ ପୁଣ୍ୟ ପୁଷ୍କର ତୀର୍ଥରେ କଶ୍ୟପଙ୍କ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ହେଲା; ତାହା ଋଷି, ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା।

Verse 8

उत्सृष्टे स्वे च विधिना आख्यानादौ यथाविधि / आसनान्युपकॢप्तानि सौवर्णानि तु पञ्च वै

ସ୍ୱ ବିଧିଅନୁସାରେ ଆଖ୍ୟାନର ଆରମ୍ଭରେ ଯଥାବିଧି ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲାପରେ ପାଞ୍ଚଟି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆସନ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲା।

Verse 9

कुलस्पदापि? त्रीण्यत्र कूर्चः फलकमेव च / मुख्यर्त्विजस्तु चत्वारस्तेषां तान्युपकल्पयन्

ଏଠାରେ ତିନୋଟି କୁଳସ୍ଥାନ, ଗୋଟିଏ କୂର୍ଚ୍ଚ ଓ ଗୋଟିଏ ଫଳକ ଥିଲା; ଚାରି ମୁଖ୍ୟ ଋତ୍ୱିଜଙ୍କ ପାଇଁ ସେଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲା।

Verse 10

कॢप्त तत्रासनं चैकं होतुरर्थे हिरण्यम् / निषसाद सगर्भो ऽत्र तत्रासीनः शशंस च

ସେଠାରେ ହୋତୃଙ୍କ ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆସନ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲା; ସଗର୍ଭ ସେଠାରେ ବସି, ଆସନସ୍ଥ ହୋଇ ସ୍ତୁତି କଲା।

Verse 11

आख्यानमानुपूर्व्येण महर्षिः कश्यपो यथा / तं दृष्ट्वा ऋषयस्तस्य नाम कुर्वन्ति वर्द्धितम्

ମହର୍ଷି କଶ୍ୟପ ଯଥାକ୍ରମେ ଆଖ୍ୟାନ କହିଲେ; ତାହା ଦେଖି ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କ ନାମକୁ ବଢ଼ାଇ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କଲେ।

Verse 12

हिरण्यकशिपुस्तस्मात्कर्मणा तेन स स्मृतः / हिरण्यक्षो ऽनुजस्तस्य सिंहिका तस्य चानुजा

ସେହି କର୍ମ ହେତୁ ସେ ‘ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ’ ବୋଲି ସ୍ମୃତ ହେଲା; ତାହାର ଅନୁଜ ‘ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ’ ଏବଂ ତାହାର ଅନୁଜା ‘ସିଂହିକା’।

Verse 13

राहोः सा जननी देवी विप्र चित्तेः परिग्रहः / हिरण्यकशिपुर्दैत्यश्चचार परमं तपः

ରାହୁଙ୍କ ଜନନୀ ସେଇ ଦେବୀ ବିପ୍ରଚିତ୍ତଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ; ଦୈତ୍ୟ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ପରମ ତପ କଲା।

Verse 14

शतं वर्षसहस्राणां निराहारो ह्यधःशिराः / वरयामास ब्रह्माणं तुष्टं दैत्यो वरेण तु

ସେ ଦୈତ୍ୟ ଏକ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ନିରାହାର ହୋଇ ଅଧୋମୁଖ ରହିଲା; ପରେ ବର ପାଇଁ ପ୍ରସନ୍ନ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲା।

Verse 15

सर्वामरत्वमवधं सर्वभूतेभ्य एव हि / योगद्देवान् विनिर्जित्य सर्वदेवत्वमास्थितः

ସେ ସମସ୍ତ ଭୂତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅବଧ୍ୟ ଏମିତି ସର୍ବାମରତ୍ୱ ଚାହିଲା; ଯୋଗବଳରେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଜିତି ସର୍ବଦେବତ୍ୱ ଅଧିଷ୍ଠିତ ହେଲା।

Verse 16

कारये ऽहमिहैश्वर्यं बलवीर्यसमन्वितः / दानवास्त्वसुराश्चैव देवाश्च सह चारणैः

ମୁଁ ଏଠାରେ ବଳ-ବୀର୍ଯ୍ୟସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ଐଶ୍ୱର୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରିବି; ଦାନବ, ଅସୁର ଏବଂ ଚାରଣସହ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ (ବଶ ହେବେ)।

Verse 17

भवन्तु वशगाः सर्वे मत्समीपानुभोजनाः / आर्द्रशुष्कैरवध्यश्च दिवा रात्रौ तथैव च / एवमुक्तस्तदा ब्रह्मानुजज्ञे सांतरं वरम्

ସମସ୍ତେ ମୋର ବଶଗତ ହେଉନ୍ତୁ ଏବଂ ମୋ ସମୀପରେ ରହି ଭୋଗ କରୁନ୍ତୁ; ଆର୍ଦ୍ର କି ଶୁଷ୍କ, ଦିନ କି ରାତି—କୌଣସି ଭାବେ ମୁଁ ଅବଧ୍ୟ ରହୁ; ଏମିତି କହିଲେ ବ୍ରହ୍ମା ସୀମାଯୁକ୍ତ ବର ଦେଲେ।

Verse 18

ब्रह्मोवाच / महानयं वरस्तात वृतो दितिसुत त्वया / एही दानीं प्रतिज्ञानं भविष्यत्येवमेव तु

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ହେ ଦିତିସୁତ, ତୁମେ ମହାନ୍ ବର ବାଛିଛ। ଏବେ ଆସ; ତୁମ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଏହିପରି ନିଶ୍ଚୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ।

Verse 19

दत्त्वा चाभिमतं तस्मै तत्रेवान्तरधादथ / सो ऽपि दैत्यस्तदा सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम्

ତାହାକୁ ଅଭିମତ ବର ଦେଇ ବ୍ରହ୍ମା ସେଠାରେଇ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ। ତାପରେ ସେ ଦୈତ୍ୟ ସ୍ଥାବର-ଜଙ୍ଗମ ସହ ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ଦେଖିଲା।

Verse 20

महिम्ना व्याप्य संतस्थे बहुमूर्त्तिरमित्रजित् / स एव तपति व्योम्नि चन्द्रसूर्यत्वमास्थितः

ଶତ୍ରୁଜିତ୍ ସେ ବହୁରୂପୀ ନିଜ ମହିମାରେ ସମସ୍ତକୁ ବ୍ୟାପି ସ୍ଥିତ ହେଲା। ସେଇ ଆକାଶରେ ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟ ରୂପ ଧରି ତପିଲା।

Verse 21

स एव वायुर्भूत्वा च ववौ जगति सर्वदा / स गोपालो ऽविपालश्च कर्षकश्च स एव ह

ସେଇ ବାୟୁ ହୋଇ ଜଗତରେ ସଦା ବହିଲା। ସେଇ ଗୋପାଳ, ସେଇ ପଶୁପାଳ, ଏବଂ ସେଇ କୃଷକ ମଧ୍ୟ।

Verse 22

स ज्ञाता सर्वलोकेषु मन्त्रव्याख्याकरस्तथा / नेता गोप्ता गोपयिता दीक्षितो याजकः स तु

ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଜ୍ଞାତା ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରର ବ୍ୟାଖ୍ୟାକାର। ସେଇ ନେତା, ଗୋପ୍ତା, ଗୋପନକର୍ତ୍ତା, ଦୀକ୍ଷିତ ଓ ଯାଜକ।

Verse 23

तस्य देवाः सुराः सर्वे तदासन्सोमपायिनः / एवंप्रभावो दैत्यो ऽसावतो भूयो निबोधत

ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଦେବ ଓ ସୁରମାନେ ସୋମପାନକାରୀ ହେଲେ। ଏପରି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଥିଲା ସେ ଦୈତ୍ୟ; ଏବେ ଆଉ ଶୁଣ।

Verse 24

तस्मै सर्वे नमस्कारं कुर्वन्तीज्यः स एव च / हिरण्यकशिपोर्दैत्यैः श्लोको गीतः पुरा त्विह

ସମସ୍ତେ ତାହାକୁ ନମସ୍କାର କରୁଥିଲେ; ସେଇ ପୂଜ୍ୟ ଥିଲା। ଏଠାରେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ଦୈତ୍ୟମାନେ ପୂର୍ବେ ଗାଇଥିବା ଶ୍ଲୋକ କୁହାଯାଉଛି।

Verse 25

हिरण्यकशिपू राजा यां यामाशां निरैक्षत / तस्यै तस्यै तदा देवा नमश्चक्रुर्महर्षिभिः

ରାଜା ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଯେଉଁ ଯେଉଁ ଦିଗକୁ ଦେଖୁଥିଲେ, ସେହି ସେହି ଦିଗରେ ଦେବମାନେ ମହର୍ଷିମାନଙ୍କ ସହିତ ନମସ୍କାର କରୁଥିଲେ।

Verse 26

तस्यासीन्नरसिंहस्तु मृत्युर्विष्णुः पुरा किल / नरात्तु यस्माज्जन्मास्य नरमूर्त्तिश्च यत्प्रभुः

କୁହାଯାଏ, ତାହା ପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁ ମୃତ୍ୟୁରୂପେ ନରସିଂହ ହେଲେ। କାରଣ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ନରରୁ, ଏବଂ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ମଧ୍ୟ ନରରୂପ ଥିଲା।

Verse 27

तस्मात्स नरसिंहो वै गीयते वेदवादिभिः / सागरस्य च वेलायामुच्छ्रित स्तपसो विभुः

ଏହିକାରଣରୁ ବେଦବାଦୀମାନେ ସେ ନରସିଂହଙ୍କୁ ଗାନ କରନ୍ତି। ସେ ବିଭୁ ତପସ୍ୟାରେ ଉଚ୍ଛ୍ରିତ ହୋଇ ସାଗରତଟରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ।

Verse 28

शरीरं तस्य देवस्य ह्यासीद्देवमयं प्रभो / नाम्ना सुदर्शनं चैव विश्रुतश्च महाबलः

ହେ ପ୍ରଭୁ, ସେହି ଦେବତାଙ୍କ ଶରୀର ବାସ୍ତବରେ ଦିବ୍ୟ ଥିଲା; ସେ ସୁଦର୍ଶନ ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ ଏବଂ ମହାବଳୀ ଥିଲେ |

Verse 29

ततः स बाहुयुद्धेन दैत्येन्द्रं तं महाबलम् / नखैर्बिभद संक्रुद्धो नार्द्राः शुष्का नखा इति

ତତ୍ପରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସେ ବାହୁଯୁଦ୍ଧରେ ସେହି ମହାବଳୀ ଦୈତ୍ୟରାଜଙ୍କୁ ନଖ ଦ୍ୱାରା ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ କଲେ, କାରଣ ନଖ ଓଦା ନୁହେଁ କି ଶୁଖିଲା ନୁହେଁ |

Verse 30

हिरण्याक्षसुताः पञ्च विक्रान्ताः सुमहाबलाः / शंबरः शकुनिश्चैव कालनाभस्तथैव च

ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷଙ୍କର ପାଞ୍ଚ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ଯେଉଁମାନେ ପରାକ୍ରମୀ ଏବଂ ମହାବଳୀ ଥିଲେ: ଶମ୍ବର, ଶକୁନି ଏବଂ କାଳନାଭ |

Verse 31

महानाभः सुविक्रान्तो सुत संतापनस्तथा / हिरण्यक्षसुता ह्येते देवैरपि दुरासदाः

ଅତ୍ୟନ୍ତ ପରାକ୍ରମୀ ମହାନାଭ, ଏବଂ ସନ୍ତାପନ | ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷଙ୍କର ଏହି ପୁତ୍ରମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅଜେୟ ଥିଲେ |

Verse 32

तेषां पुत्राश्च पौत्राश्च दैतेयाः सगणाः स्मृताः / स शतानि सहस्राणि निहतास्तारकामये

ସେମାନଙ୍କର ପୁତ୍ର ଏବଂ ପୌତ୍ରମାନେ, ନିଜ ଗଣ ସହିତ ସେହି ଦୈତ୍ୟମାନେ, ଶହ ଶହ ଏବଂ ହଜାର ହଜାର ସଂଖ୍ୟାରେ ତାରକାମୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିହତ ହେଲେ |

Verse 33

हिरण्यकशिपोः पुत्राश्चत्वारः सुमहाबलाः / प्रह्लादः पूर्वजस्तेषामनुह्ना दस्तथापरः

ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କର ଚାରିଜଣ ଅତି ମହାବଳୀ ପୁତ୍ର ଥିଲେ—ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ; ପରେ ଅନୁହ୍ଲାଦ ଓ ଦ ଆଦି ଅନ୍ୟ।

Verse 34

संह्रादश्चैव ह्रादश्च ह्रादपुत्रौ निबोधत / सुंदो निसुन्दश्च तथा ह्रादपुतौ बभूवतुः

ସଂହ୍ରାଦ ଓ ହ୍ରାଦ—ଜାଣ, ହ୍ରାଦଙ୍କର ଦୁଇ ପୁତ୍ର ହେଲେ; ସେମାନେ ସୁନ୍ଦ ଓ ନିସୁନ୍ଦ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 35

ब्रह्यघ्नौ तौ महावीरौ मूकस्तु ह्राददायकः / मारीचः सुन्दपुत्रस्तु ताडकायामजायत

ସେ ଦୁଇଜଣ (ସୁନ୍ଦ-ନିସୁନ୍ଦ) ବ୍ରହ୍ମଘାତୀ ମହାବୀର ଥିଲେ; ହ୍ରାଦଙ୍କର ଦାୟକ ମୂକ ଥିଲା। ଏବଂ ସୁନ୍ଦଙ୍କ ପୁତ୍ର ମାରୀଚ ତାଡକାରୁ ଜନ୍ମିଲା।

Verse 36

दण्डके निहतः सो ऽथ राघवेण बलीयसा / मूको विनिहतश्चापि कैराते सव्यसाचिना

ସେ (ମାରୀଚ) ଦଣ୍ଡକ ବନରେ ବଳବାନ ରାଘବ (ଶ୍ରୀରାମ) ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେଲା; ଏବଂ ମୂକ ମଧ୍ୟ କୈରାତ ଦେଶରେ ସବ୍ୟସାଚୀ (ଅର୍ଜୁନ) ଦ୍ୱାରା ବିନିହତ ହେଲା।

Verse 37

संह्रादस्य तु दैत्यस्य निवातकवचाः कुले / उत्पन्ना महता चैव तपसा भाविताः स्वयम्

ସେ ଦୈତ୍ୟ ସଂହ୍ରାଦଙ୍କ କୁଳରେ ‘ନିବାତକବଚ’ ନାମକ (ଦୈତ୍ୟ) ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ସେମାନେ ମହାନ ତପସ୍ୟାଦ୍ୱାରା ସ୍ୱୟଂ ଭାବିତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଥିଲେ।

Verse 38

अरयो देवतानां ते जंभस्य शतदुन्दुभिः / तथा दक्षो सुरश्चण्डश्चत्वारो देत्यनायकाः

ସେମାନେ ଦେବତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁ—ଜମ୍ଭର ଶତଦୁନ୍ଦୁଭି; ଏବଂ ଦକ୍ଷ ଓ ସୁରଚଣ୍ଡ—ଏହି ଚାରିଜଣ ଦୈତ୍ୟନାୟକ।

Verse 39

बाष्कलस्य सुता ह्येते काल नेमेः सुताञ्छृणु / ब्रह्मजित्क्रतुजिच्चैव देवान्तकनरान्तकौ

ଏମାନେ ବାଷ୍କଲଙ୍କ ପୁତ୍ର; ଏବେ କାଳନେମିଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଶୁଣ—ବ୍ରହ୍ମଜିତ୍, କ୍ରତୁଜିତ୍, ଏବଂ ଦେବାନ୍ତକ ଓ ନରାନ୍ତକ।

Verse 40

कालनेमिसुता ह्येते शभोस्तु शृणुत प्रजाः / राजाजश्चैव गोमश्च शंभोः पुत्रौ प्रकीर्त्तितौ

ଏମାନେ କାଳନେମିଙ୍କ ପୁତ୍ର; ହେ ପ୍ରଜାମାନେ, ଏବେ ଶଭୋଙ୍କ (ପୁତ୍ର) ଶୁଣ—ରାଜାଜ ଓ ଗୋମ—ଶମ୍ଭୋଙ୍କ ପୁତ୍ର ବୋଲି ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ।

Verse 41

विरोजनस्य पुत्रश्च बलिरेकः प्रतापवान् / बलेः पुत्रशतं जज्ञे राजानः सर्व एव ते

ବିରୋଚନଙ୍କ ପୁତ୍ର ବଲି ଏକମାତ୍ର ପ୍ରତାପବାନ୍; ବଲିଙ୍କର ଶତ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ—ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ରାଜା ଥିଲେ।

Verse 42

तेषां प्रधानाश्चत्वारो विक्रान्ताः सुमहाबलाः / सहस्रबाहुः श्रेष्ठो ऽभूद्बाणो राजा प्रतापवान्

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚାରିଜଣ ପ୍ରଧାନ—ପରାକ୍ରମୀ ଓ ସୁମହାବଳୀ; ସହସ୍ରବାହୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଲେ, ଏବଂ ପ୍ରତାପବାନ୍ ରାଜା ବାଣ ମଧ୍ୟ।

Verse 43

कुंभगर्त्तो दयो भोजः कुञ्चिरित्येवमा दयः / शकुनी पूतना चैव कन्ये द्वे तु बलेः स्मृते

କୁମ୍ଭଗର୍ତ୍ତ, ଦୟ, ଭୋଜ ଓ କୁଞ୍ଚିର—ଏମାନେ ‘ଦୟ’ ନାମରେ କଥିତ। ଶକୁନୀ ଓ ପୂତନା ମଧ୍ୟ; ବଲିଙ୍କ ଦୁଇ କନ୍ୟା ସ୍ମୃତ।

Verse 44

बलेः पुत्राश्च पौत्राश्च शतशो ऽथ सहस्रशः / बालेया नाम विख्याता गणा विक्रान्तपौरुषाः

ବଲିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଓ ପୌତ୍ର ଶତଶଃ, ପୁନଃ ସହସ୍ରଶଃ ଥିଲେ। ‘ବାଲେୟା’ ନାମେ ବିଖ୍ୟାତ ସେ ଗଣ ପରାକ୍ରମୀ ଥିଲେ।

Verse 45

बाणस्य चैन्द्रधन्वा तु लोहिन्यामुदपद्यत / दितिर्विहितपुत्रा वै तोषयामास कश्यपम्

ବାଣଙ୍କ ‘ଐନ୍ଦ୍ରଧନ୍ୱା’ ନାମକ ପୁତ୍ର ଲୋହିନୀରୁ ଜନ୍ମିଲା। ପୁତ୍ରଲାଭରେ ଯୁକ୍ତ ଦିତି କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ତୋଷିଲା।

Verse 46

तां कश्यपः प्रसन्नात्मा सम्यगाराधितस्त्वथ / वरेण छन्दयामास सा च वव्रे वरं तत

ତେବେ ସମ୍ୟକ୍ ଆରାଧିତ ହୋଇ ପ୍ରସନ୍ନାତ୍ମା କଶ୍ୟପ ତାକୁ ବର ଚାହିବାକୁ କହିଲେ; ସେ ତେବେ ଗୋଟିଏ ବର ବରିଲା।

Verse 47

अथ तस्यै वरं प्रादात्प्रार्थितो भगवान्पुनः / उक्ते वरे तु मा तुष्टा दितिस्तं समभाषत

ତାପରେ ପ୍ରାର୍ଥିତ ହୋଇ ଭଗବାନ୍ ତାକୁ ବର ଦେଲେ। କିନ୍ତୁ ବର କହିଦିଆ ପରେ ମଧ୍ୟ ଦିତି ତୁଷ୍ଟ ହେଲା ନାହିଁ ଓ ତାଙ୍କୁ କହିଲା।

Verse 48

मारीचं कण्यपं देवी भर्त्तारं प्राञ्जलिस्तदा / हतपुत्रास्मि भगवन्नादित्यैस्तव सूनुभिः

ତେବେ ଦେବୀ ଦିତି ହାତ ଯୋଡି ନିଜ ସ୍ୱାମୀ ମାରୀଚି କଶ୍ୟପଙ୍କୁ କହିଲେ— “ଭଗବନ୍, ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଆଦିତ୍ୟମାନେ ମୋ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିଛନ୍ତି; ମୁଁ ପୁତ୍ରହୀନା।”

Verse 49

शक्रहन्तारमिच्छमि पुत्रं दीर्घतपो ऽर्जितम् / साहं तपश्चरिष्यामि गर्भमाधातुमर्हसि

“ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରବଧକ ଦୀର୍ଘତପର୍ଜିତ ପୁତ୍ର ଚାହୁଁଛି। ମୁଁ ତପ କରିବି; ଆପଣ ମୋତେ ଗର୍ଭଧାରଣ କରାଇବାକୁ ଅର୍ହ।”

Verse 50

पुत्रमिन्द्रवधे युक्तं त्वं मै वै दातुमर्हसि / तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा मारीचः कश्यपस्तदा

“ଇନ୍ଦ୍ରବଧରେ ଯୋଗ୍ୟ ପୁତ୍ର ମୋତେ ଦେବାକୁ ଆପଣ ଅର୍ହ” — ଏହିପରି କହିଲେ। ତାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି ତେବେ ମାରୀଚି କଶ୍ୟପ…

Verse 51

प्रत्युवाच महातेजा दितिं परमदुः खितः / एवं भवतु गर्भे तु शुचिर्भव तपोधने

ତେବେ ମହାତେଜା ମାରୀଚି କଶ୍ୟପ ପରମ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଦିତିଙ୍କୁ କହିଲେ— “ଏମିତି ହେଉ; କିନ୍ତୁ ହେ ତପୋଧନେ, ଗର୍ଭକାଳରେ ଶୁଚି ରୁହ।”

Verse 52

जनयिष्यसि पुत्रं त्वं शक्रहन्तारमाहवे / पूर्णं वर्षसहस्रं तु शुचिर्यदि भविष्यसि

“ଯଦି ତୁମେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ଶୁଚି ରହିବ, ତେବେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶକ୍ରହନ୍ତା ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେବ।”

Verse 53

पुत्रं त्रिलोकप्रवरं मन्मथं जनयिष्यसि / एवमुक्त्वा महातेजास्तथा समभावत्तदा

ତୁମେ ତ୍ରିଲୋକରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ମନ୍ମଥଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେବ। ଏହିପରି କହି ମହାତେଜସ୍ବୀ ତେବେ ଶାନ୍ତ ହେଲେ।

Verse 54

तामालभ्य स्वभवनं जगाम भगवानृषिः / गते भर्त्तरि सा देवी दितिः परमहर्षिता

ତାଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି ଭଗବାନ ଋଷି ନିଜ ଭବନକୁ ଗଲେ। ଭର୍ତ୍ତା ଯାଇଥିବା ପରେ ଦେବୀ ଦିତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ହର୍ଷିତ ହେଲେ।

Verse 55

कुशप्लवनमासाद्य तपस्तेपे सुदारुणम् / शक्रस्तु समुपश्रुत्य संवादं तं तयोः प्रभुः

କୁଶପ୍ଲବନକୁ ପହଞ୍ଚି ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦାରୁଣ ତପ କଲେ। ଏପଟେ ପ୍ରଭୁ ଶକ୍ର ତାଙ୍କ ଦୁହଙ୍କ ସଂବାଦ ଶୁଣିଲେ।

Verse 56

कुशप्लवनमागम्य दितिं वाक्यमभाषत / शुश्रूषां ते करिष्यामि मानुज्ञां दातुमर्हसि

କୁଶପ୍ଲବନକୁ ଆସି ସେ ଦିତିଙ୍କୁ କହିଲେ—ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ସେବା କରିବି; ଦୟାକରି ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ।

Verse 57

समिधश्चाहरिष्यामि पुष्पाणि च फलानि च / यथा त्वं मन्यसे वत्स सुश्रूषाभिरतो भव

ମୁଁ ସମିଧା, ପୁଷ୍ପ ଓ ଫଳ ମଧ୍ୟ ଆଣିଦେବି। ଯେପରି ଆପଣ ଭାବନ୍ତି, ହେ ବତ୍ସ, ସେବାରେ ତତ୍ପର ରୁହ।

Verse 58

सर्वकर्मसु निष्णात आत्मनो हितमाचर / वरं श्रुत्वा तु त द्वाक्यं मातुः शक्रः प्रहर्षितः

ସମସ୍ତ କର୍ମରେ ନିଷ୍ଣାତ ହୋଇ ନିଜ ହିତ ଆଚରଣ କର। ମାତାଙ୍କ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଚନ ଶୁଣି ଶକ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ହର୍ଷିତ ହେଲେ।

Verse 59

शुश्रूषाभिरतो भूत्वा कलुषेणान्तरात्मना / शुश्रूषते तु तां शक्रः सर्वकालमनुव्रतः

ଶୁଶ୍ରୂଷାରେ ଲଗ୍ନ ହୋଇ, ଅନ୍ତରାତ୍ମାରେ କଲୁଷ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶକ୍ର ସର୍ବକାଳ ଅନୁବ୍ରତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ସେବା କଲେ।

Verse 60

फलपुष्पाण्युपादाय समिधश्च दृढव्रतः / गात्रसंवाहनं काले श्रमापनयने तथा

ଦୃଢବ୍ରତୀ ହୋଇ ଫଳ-ପୁଷ୍ପ ଓ ସମିଧା ଆଣି, ସମୟରେ ଗାତ୍ରସଂବାହନ କରି ଶ୍ରମ ଅପନୟନ କଲେ।

Verse 61

शक्रः सर्वेषु कालेषु दितिं परिचचार ह / किञ्चिच्छिष्टे व्रते देवी तुष्टा शक्रमुवाच ह

ଶକ୍ର ସର୍ବକାଳ ଦିତିଙ୍କୁ ପରିଚର୍ୟା କଲେ। ବ୍ରତରେ କିଛିମାତ୍ର ଶେଷ ଥିବାବେଳେ ଦେବୀ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଶକ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 62

प्रतीताहं ते सुरश्रेष्ठ दशवर्षाणि पुत्रक / अवशिष्ठानि भद्रं ते भ्रातरं द्रक्ष्यसे ततः

ହେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ରକ! ଦଶ ବର୍ଷ ଧରି ମୁଁ ତୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ। ତୋର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ଅବଶିଷ୍ଟ ସମୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ତୁମେ ତାପରେ ଭ୍ରାତାକୁ ଦେଖିବ।

Verse 63

तमहं त्वत्कृते पुत्र सह धास्ये जयैषिणम् / त्रैलोक्यविजयं पुत्र भोक्ष्यसे सह तेन वै

ହେ ପୁତ୍ର! ତୋ ପାଇଁ ମୁଁ ସେଇ ଜୟାକାଙ୍କ୍ଷୀକୁ ସହିତ ଧାରଣ କରିବି; ହେ ପୁତ୍ର, ତୁମେ ତାଙ୍କ ସହ ନିଶ୍ଚୟ ତ୍ରିଲୋକବିଜୟର ଫଳ ଭୋଗିବ।

Verse 64

नाहं पुत्राभिजानामि मद्भक्तिगतमानसम् / एवमुक्त्वा दितिः शक्रं मध्यं प्राप्ते दिवाकरे

ମୋ ଭକ୍ତିରେ ମନ ଲୀନ ଥିବା ପୁତ୍ରକୁ ମୁଁ ଚିହ୍ନିନି। ଏଭଳି କହି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟାହ୍ନକୁ ପହଞ୍ଚିଲାବେଳେ, ଦିତି ଶକ୍ରଙ୍କୁ (ଏହି କଥା) କହିଲେ।

Verse 65

निद्रयापहृता दवी शिरः कृत्वा तु जानुनि / केशान्कृत्वा तु पादस्थान्सा सुष्वाप च देवता

ନିଦ୍ରାରେ ଆବୃତ ସେ ଦେବୀ, ମୁଣ୍ଡକୁ ଜାନୁରେ ରଖି, କେଶକୁ ପାଦଦିଗକୁ କରି, ସେ ଦେବତାସ୍ୱରୂପା ନିଦ୍ରା କଲେ।

Verse 66

अधस्ताद्यत्तु नाभेर्वै सर्वं तदशुचि स्मृतम् / ततस्तामशुचिं ज्ञात्वा सोंतरं तदमन्यत

ନାଭିର ତଳେ ଯାହା କିଛି ଅଛି, ସବୁ ଅଶୁଚି ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ତେଣୁ ସେଇ ଅଶୁଚିତା ଜାଣି, ସେ ଭିତରର (ଉପାୟ) ଏମିତି ଭାବିଲା।

Verse 67

दृष्ट्वा तु कारणं सर्वं तस्य बुद्धिरजायत / गर्भं निहन्तु वै देव्या स हि दोषो ऽत्र दृश्यते

ସମସ୍ତ କାରଣ ଦେଖି ତାହାର ବୁଦ୍ଧି ଜାଗିଲା—‘ଦେବୀଙ୍କ ଗର୍ଭକୁ ନିହନ୍ତୁ; କାରଣ ଏଠାରେ ଏହି ଦୋଷଟି ଦେଖାଯାଉଛି।’

Verse 68

ततो विवेश दित्या वै ह्युपस्थेनोदरं वृषा / प्रविश्य चापि तं दृष्ट्वा गभमिन्द्रो महौजसम्

ତତ୍ପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଦିତିଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ପ୍ରବେଶ କରି ସେ ସେହି ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଗର୍ଭକୁ ଦେଖିଲେ।

Verse 69

भीतस्तं सप्तधा गभ बिभेद रिपुमात्मनः / म गर्भो भिद्यमानस्तु वज्रणशतपर्वणा

ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ଶତ୍ରୁ ରୂପୀ ସେହି ଗର୍ଭକୁ ସାତ ଖଣ୍ଡରେ ବିଭକ୍ତ କଲେ। ଶତପର୍ବ ବିଶିଷ୍ଟ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେହି ଗର୍ଭ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ ହେଉଥିଲା।

Verse 70

रुरोद सुस्वरं भीमं वेपमानः पुनः पुनः / मारोद मारोद इति गर्भं शक्रो ऽभ्यभाषत

ସେହି ଗର୍ଭ ଥରି ଥରି ପୁନଃ ପୁନଃ ଭୟଙ୍କର ସ୍ୱରରେ ରୋଦନ କଲା। ଇନ୍ଦ୍ର ସେହି ଗର୍ଭକୁ କହିଲେ, 'ମା ରୋଦ' (କାନ୍ଦ ନାହିଁ), 'ମା ରୋଦ' I

Verse 71

तं गर्भं सप्तधा कृत्वा ह्येकैकं सप्तधा पुनः / कुलिशेन बिभेदेन्द्रस्ततो दितिरबुध्यता

ସେହି ଗର୍ଭକୁ ସାତ ଭାଗ କରି, ପୁନଃ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାଗକୁ ସାତ ଖଣ୍ଡରେ ଇନ୍ଦ୍ର ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଛେଦନ କଲେ। ତତ୍ପରେ ଦିତି ଜାଗ୍ରତ ହେଲେ।

Verse 72

न हन्तव्यो न हन्तव्य इत्येवं दितिरब्रवीत् / निष्पपात ततो वज्री मातुर्वचनगौरवात्

'ମାର ନାହିଁ, ମାର ନାହିଁ', ଏପରି ଦିତି କହିଲେ। ତତ୍ପରେ ମାତାଙ୍କ ବଚନର ଗୌରବ ହେତୁ ବଜ୍ରଧାରୀ (ଇନ୍ଦ୍ର) ବାହାରକୁ ଆସିଲେ।

Verse 73

प्राञ्जलिर्वज्रसहितो दितिं शक्रो ऽभ्यभाषत / अशुचिर्देवि सुप्तासि पादयोर्गतमूर्द्धजा

ବଜ୍ର ସହିତ କରଯୋଡ଼ି ଶକ୍ର ଦିତିଙ୍କୁ କହିଲେ— “ଦେବି, ତୁମେ ଅଶୁଚି; ତୁମେ ଶୁଇଛ, ତୁମ କେଶ ପାଦଦିଗକୁ ପଡ଼ିଛି।”

Verse 74

तदं तरमनुप्राप्य गर्भं हेतारमाहवे / भिन्नवानहमेतं ते बहुधा क्षन्तुमर्हसि

ସେଇ ସମୟକୁ ପାଇ ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧହେତୁ ହୋଇଥିବା ତୁମ ଗର୍ଭକୁ ନିକଟେ ପହଞ୍ଚି ତାହାକୁ ଅନେକ ଭାଗରେ ଭେଦିଦେଲି; ତୁମେ ମୋତେ କ୍ଷମା କର।

Verse 75

तस्मिंस्तु विफले गर्भे दितिः परमदुःखिता / सहस्राक्षं दुराधर्षं वाक्यं सानुनयाब्रवीत्

ସେ ଗର୍ଭ ବିଫଳ ହେଲାପରେ ଦିତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତା ହେଲେ; ତାପରେ ସେ ଦୁରାଧର୍ଷ ସହସ୍ରାକ୍ଷଙ୍କୁ ବିନୟରେ କଥା କହିଲେ।

Verse 76

ममापराधाद्गर्भो ऽयं यदि ते विफलीकृतः / नापराधो ऽस्ति देवेश तव पुत्र महाबल

ମୋ ଅପରାଧରୁ ଯଦି ତୁମର ଏହି ଗର୍ଭ ବିଫଳ ହୋଇଥାଏ, ହେ ଦେବେଶ, ମହାବଳ ପୁତ୍ର, ତୁମର କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ।

Verse 77

शत्रोर्वधे न दोषो ऽस्ति भेतव्यं न च ते विभो / प्रियं तु कृतमिच्छामि श्रेयो गर्भस्य मे कुतः

ଶତ୍ରୁବଧରେ ଦୋଷ ନାହିଁ, ହେ ବିଭୋ, ତୁମେ ଭୟ କରିବାକୁ ନାହିଁ; ତଥାପି ତୁମେ କରିଥିବା କାମଟି ମୋତେ ପ୍ରିୟ ହେଉ— ମୋ ଗର୍ଭର ଶ୍ରେୟ ଏବେ କେଉଁଠି?

Verse 78

भवन्तु मम पुत्राणां सप्त स्थानानि वै दिवि / वातस्कन्धानिमान्सप्त चरन्तु मम पुत्रकाः

ମୋ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦିବି ନିଶ୍ଚୟ ଏକାଧିକ ସାତଟି ସ୍ଥାନ ହେଉ। ଏହି ସାତ ବାୟୁ-ସ୍କନ୍ଧରେ ମୋ ପୁତ୍ରମାନେ ବିଚରଣ କରୁନ୍ତୁ।

Verse 79

मरुतस्ते तु विख्याता गतास्ते सप्तसप्तकाः / पृथिव्यां प्रथमस्कन्धो द्वितीयश्चापि भास्करे

ସେମାନେ ‘ମରୁତ୍’ ଭାବେ ବିଖ୍ୟାତ; ସେମାନେ ସାତ-ସାତ ଦଳରେ ଗତ ହେଲେ। ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରଥମ ସ୍କନ୍ଧ, ଦ୍ୱିତୀୟଟି ଭାସ୍କରରେ (ସୂର୍ଯ୍ୟରେ)।

Verse 80

सोमे तृतीयो विज्ञेयश्चतुर्थो ज्योतिषां गणे / ग्रहेषु पञ्चमस्चैव षष्ठः सप्तर्षिमण्डले

ତୃତୀୟଟି ସୋମରେ (ଚନ୍ଦ୍ରରେ) ଜ୍ଞେୟ, ଚତୁର୍ଥଟି ଜ୍ୟୋତିଷମାନଙ୍କ ଗଣରେ। ପଞ୍ଚମଟି ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଷଷ୍ଠଟି ସପ୍ତର୍ଷି-ମଣ୍ଡଳରେ।

Verse 81

ध्रुवे तु सप्तमश्चैव वातस्कन्धाश्चसप्त ये / तानेते विचरन्त्वद्य कालेकाले ममात्मजाः

ସପ୍ତମଟି ଧ୍ରୁବରେ ଅଛି; ଏହି ସାତ ବାୟୁ-ସ୍କନ୍ଧମାନେ—ଆଜିଠାରୁ ମୋ ପୁତ୍ରମାନେ କାଳେକାଳେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଚରଣ କରୁନ୍ତୁ।

Verse 82

वातस्कन्धाधिपा भूत्वा चरन्तु मम पुत्रकाः / पृथिव्यां प्रथमस्कन्ध आ मेघेब्यो य आवहः

ବାୟୁ-ସ୍କନ୍ଧମାନଙ୍କ ଅଧିପ ହୋଇ ମୋ ପୁତ୍ରମାନେ ବିଚରଣ କରୁନ୍ତୁ। ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରଥମ ସ୍କନ୍ଧ ଅଛି; ସେ ମେଘମାନଙ୍କୁ ଠାରୁ (ଜଳାଦି) ଆଣି ଦେଉଥାଏ।

Verse 83

चरन्तु मम पुत्रास्ते सप्त ये प्रथमे गणे / द्वितीयश्चापि मेघेभ्य आसूर्यात्प्रवहस्ततः

ମୋର ସେ ସାତ ପୁତ୍ର, ଯେମାନେ ପ୍ରଥମ ଗଣରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଚରଣ କରୁନ୍ତୁ; ମେଘମାନଙ୍କୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସୂର୍ଯ୍ୟର ତଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦ୍ୱିତୀୟ ଗଣ ‘ପ୍ରବହ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 84

वातस्कन्धो हि विज्ञेयो द्वितीयश्चरतां गणः / सूर्यादूर्ध्वमधः सोमादुद्वहो ऽथ स वै स्मृतः

ଦ୍ୱିତୀୟ ଚରଣଶୀଳ ଗଣ ‘ବାତସ୍କନ୍ଧ’ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ; ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉପରେ ଓ ସୋମର ତଳେ ଥାଇ ‘ଉଦ୍ୱହ’ ଭାବେ ସ୍ମୃତ।

Verse 85

वातस्कन्धस्तृतीयश्च पुत्राणां चरता गणः / सोमादूर्द्ध्वमधर्क्षेभ्यश्चतुर्थ संवहस्तु सः

ପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ତୃତୀୟ ଚରଣଶୀଳ ଗଣ ମଧ୍ୟ ‘ବାତସ୍କନ୍ଧ’; ସେ ସୋମର ଉପରେ ଓ ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କର ତଳେ ଥାଇ ଚତୁର୍ଥ ‘ସଂବହ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 86

चतुर्थो मम पुत्राणां गणस्तु चरतां विभो / ऋक्षेभ्यश्च तथैवोर्द्ध्वमा ग्रहाद्विवहस्तु यः

ହେ ବିଭୋ, ମୋର ପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ଚତୁର୍ଥ ଚରଣଶୀଳ ଗଣ ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କର ଉପରେ ଏବଂ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ (ସେମାନଙ୍କ ତଳେ) ବିସ୍ତୃତ; ସେହି ‘ବିବହ’ ନାମରେ ପରିଚିତ।

Verse 87

वातस्कन्धः पञ्चमस्तु पुत्राणां चरतां गणः / ग्रहेभ्य ऊर्द्ध्वमार्षिभ्यः षष्ठो ह्यनुवहश्च यः

ପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ପଞ୍ଚମ ଚରଣଶୀଳ ଗଣ ‘ବାତସ୍କନ୍ଧ’; ଗ୍ରହମାନଙ୍କର ଉପରେ ଏବଂ ଋଷିମାନଙ୍କ (ସପ୍ତର୍ଷି ମଣ୍ଡଳ) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଥିବା ଷଷ୍ଠଟି ‘ଅନୁବହ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 88

वातस्कन्धस्तत्र मम पुराणां चरता गणः / ऋषिभ्य ऊर्द्ध्वमाध्रौवं सप्तमो यः प्रकीर्त्तितः

ସେଠାରେ ମୋ ପୁରାଣମାନଙ୍କର ସଞ୍ଚାର କରୁଥିବା ‘ବାତସ୍କନ୍ଧ’ ନାମକ ଗଣ ଅଛି; ଋଷିମାନଙ୍କଠାରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱେ ଧ୍ରୁବଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଉଥିବା ସପ୍ତମ ବୋଲି କୀର୍ତ୍ତିତ।

Verse 89

वातस्कन्धः परिवहस्तत्र तिष्ठन्तु मे सुताः / एतान्सर्वाश्चरन्त्वन्ते कालेकाले ममात्मजाः

ବାତସ୍କନ୍ଧ ସେଠାରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉ; ମୋ ପୁତ୍ରମାନେ ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ରୁହନ୍ତୁ। କାଳେ କାଳେ ଶେଷେ ମୋ ଆତ୍ମଜମାନେ ଏ ସମସ୍ତରେ ସଞ୍ଚରଣ କରୁନ୍ତୁ।

Verse 90

त्वत्कृतेन च नाम्ना वै भवतु मरुतस्त्विमे / ततस्तेषां तु नामानि मत्पुत्राणां शतक्रतो

ତୁମେ ଦିଆ ନାମ ଦ୍ୱାରା ଏମାନେ ‘ମରୁତ’ ହେଉନ୍ତୁ; ତାପରେ, ହେ ଶତକ୍ରତୁ, ମୋ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ନାମଗୁଡ଼ିକ (ଶୁଣ)।

Verse 91

तद्विधैः कर्मभिश्चैव समवेहि पृथक्पृथक् / शक्रज्योतिस्तथा सत्यः सत्यज्योतिस्तथापरः

ସେହିପରି କର୍ମମାନଙ୍କ ସହିତ ସେମାନଙ୍କୁ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଜାଣ: ଶକ୍ରଜ୍ୟୋତି, ତଥା ସତ୍ୟ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସତ୍ୟଜ୍ୟୋତି।

Verse 92

चित्रज्योतिश्च ज्योतिष्मान् सुतपश्चैत्य एव च / प्रथमो ऽयं गणः प्रोक्तो द्वितीयं तु निबोधत

ଚିତ୍ରଜ୍ୟୋତି, ଜ୍ୟୋତିଷ୍ମାନ୍, ସୁତପ, ଏବଂ ଚୈତ୍ୟ—ଏହା ପ୍ରଥମ ଗଣ ବୋଲି କୁହାଗଲା; ଏବେ ଦ୍ୱିତୀୟଟିକୁ ମଧ୍ୟ ଜାଣ।

Verse 93

ऋतजित्सत्यजिश्चैव सुषेणः सेनजित्तथा / सुतमित्रो ह्यमित्रश्च सुरमित्रस्तथापरः

ଋତଜିତ୍, ସତ୍ୟଜିତ୍, ସୁଷେଣ ଓ ସେନଜିତ୍; ତଥା ସୁତମିତ୍ର, ଅମିତ୍ର ଏବଂ ସୁରମିତ୍ର—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ (ଗଣ)।

Verse 94

गण एष द्वितीयस्तु तृतीयं च निबोधत / धातुश्च धनदश्चैव ह्युग्रो भीमस्तथैव च

ଏହା ଦ୍ୱିତୀୟ ଗଣ; ଏବେ ତୃତୀୟଟିକୁ ମଧ୍ୟ ଜାଣ—ଧାତୁ, ଧନଦ, ଉଗ୍ର ଓ ଭୀମ।

Verse 95

वरुणश्च तृतीयं च मया प्रोक्तं निबोधत / अभियुक्ताक्षिकश्चैव साह्वायश्च गणः स्मृतः

ତୃତୀୟ (ଗଣ) ବରୁଣ—ମୁଁ କହିଥିବା ପରି ଜାଣ; ଏବଂ ଅଭିୟୁକ୍ତାକ୍ଷିକ ଓ ସାହ୍ୱାୟ—ଗଣ ଭାବେ ସ୍ମୃତ।

Verse 96

ईदृक् चैव तथान्यादृक् समरिद्द्रुमवृचक्षकाः / मितश्च समितश्चैव पञ्चमश्च तथा गणः

ଈଦୃକ୍ ଓ ଅନ୍ୟାଦୃକ୍, ସମରିଦ୍ଦ୍ରୁମବୃଚକ୍ଷକ; ତଥା ମିତ ଓ ସମିତ—ଏହିପରି ପଞ୍ଚମ ଗଣ।

Verse 97

ईदृक् च पुरुषश्चैव नान्यादृक् समचेतनः / संमितः समवृत्तिश्च प्रतिहर्ता च षड् गणाः

ଈଦୃକ୍ ଓ ପୁରୁଷ, ତଥା ଅନ୍ୟାଦୃକ୍ ଓ ସମଚେତନ; ସଂମିତ, ସମବୃତ୍ତି ଓ ପ୍ରତିହର୍ତ୍ତା—ଏହି ଛଅ ଗଣ।

Verse 98

यज्ञैश्चित्वास्तुवन्सर्वे तथान्ये मानुषा विशः / दैत्यदेवाः समाख्याताः सप्तैते सप्तसप्तकाः

ଯଜ୍ଞଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରି ସମସ୍ତେ ସ୍ତୁତି କଲେ, ଅନ୍ୟ ମାନବ ଗୋଷ୍ଠୀମାନେ ମଧ୍ୟ। ସେମାନେ ‘ଦୈତ୍ୟଦେବ’ ଭାବେ ଖ୍ୟାତ; ସାତ-ସାତର ସାତ ଦଳ।

Verse 99

एते ह्येकोनपञ्चाशन्मरुतो नामतः स्मृताः / प्रसंख्यातास्तदा ताभ्यां दित्या शक्रेण चैव वै

ଏମାନେ ନାମତଃ ଉନପଞ୍ଚାଶ ମରୁତ୍ ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ସେତେବେଳେ ଦିତି ଓ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ମିଶି ତାଙ୍କୁ ଗଣନା କଲେ।

Verse 100

कृत्वा चैतानि नामानि दितिरिन्द्रमुवाच ह / वातस्कन्धांश्चरन्त्वेते भ्रतरो मम पुत्रकाः

ଏହି ନାମଗୁଡ଼ିକ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରି ଦିତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ—ମୋ ପୁତ୍ରମାନେ, ପରସ୍ପର ଭ୍ରାତା, ବାୟୁ-ସ୍କନ୍ଧ ଭାବେ ବିଚରଣ କରୁନ୍ତୁ।

Verse 101

विचरन्तु च भद्रं ते देवैः सह ममात्मजाः / तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा महस्राक्षः पुरन्दरः

ମୋ ପୁତ୍ରମାନେ ଦେବମାନଙ୍କ ସହ କଲ୍ୟାଣରେ ବିଚରଣ କରୁନ୍ତୁ। ତାହାର ସେହି ବଚନ ଶୁଣି ସହସ୍ରାକ୍ଷ ପୁରନ୍ଦର (ଇନ୍ଦ୍ର) …

Verse 102

उवाच प्राञ्जलिर्भूत्वा मातर्भवतु तत्तथा / सर्व मेतद्यथोक्तं ते भविष्यति न संशयः

ହାତ ଯୋଡ଼ି ସେ କହିଲେ—ମାତା, ତେଣୁ ତଥାସ୍ତୁ। ଆପଣ ଯେପରି କହିଛନ୍ତି, ସବୁ ନିଶ୍ଚୟ ହେବ; ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 103

एवंभूता महात्मानः कुमारा लोकसंमताः / देवैः सह भविष्यन्ति यज्ञभाजस्तवात्म जाः

ଏପରି ମହାତ୍ମା କୁମାରମାନେ, ଲୋକସମ୍ମତ, ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ରହିବେ ଏବଂ ତୁମ ଆତ୍ମଜ ହୋଇ ଯଜ୍ଞଭାଗର ଅଧିକାରୀ ହେବେ।

Verse 104

तस्मात्ते मरुतो देवाः सर्वे चेन्द्रानुजा वराः / विज्ञेयाश्चामराः सर्वे दितिपुत्रास्तरस्विनः

ଏହେତୁ ସେଇ ସମସ୍ତ ମରୁତ୍ ଦେବମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅନୁଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବ; ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଅମର, ଦିତିପୁତ୍ର ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବଳଶାଳୀ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ।

Verse 105

एवं तौ निश्चयं कृत्वा मातापुत्रौ तपोवने / जग्मतुस्त्रिदिवं त्दृष्टौ शक्रमाभूद्गतज्वरः

ଏଭଳି ତପୋବନରେ ମାତା-ପୁତ୍ର ନିଶ୍ଚୟ କରି ତ୍ରିଦିବକୁ ଗଲେ; ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କ ଜ୍ୱର ନିବୃତ୍ତ ହେଲା।

Verse 106

मरुतां च शुभं जन्म शृणुयाद्यः पठेच्च वा / वादे विजयमाप्नोति लब्धात्मा च भवत्युत

ମରୁତମାନଙ୍କ ଶୁଭ ଜନ୍ମକଥା ଯେ କେହି ଶୁଣେ କିମ୍ବା ପଢ଼େ, ସେ ବାଦରେ ବିଜୟ ପାଏ ଏବଂ ଆତ୍ମସମ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।