Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 33
Vasiṣṭha-gamana
Vasiṣṭha’s Departure / The Episode of Sagara
Devanagari script
विभिन्नराज्यभोगर्द्धिस्वदारापत्यबान्धवाः / केवलं प्राणरक्षार्थं त्वां त्वयं शरणं गतः
Transliteration
vibhinnarājyabhogarddhisvadārāpatyabāndhavāḥ / kevalaṃ prāṇarakṣārthaṃ tvāṃ tvayaṃ śaraṇaṃ gataḥ
Translation
ରାଜ୍ୟ, ଭୋଗ, ସମୃଦ୍ଧି, ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀ-ପୁତ୍ର-ବାନ୍ଧବମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, କେବଳ ପ୍ରାଣରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛୁ।
Word by Word
विभिन्न-राज्य-भोग-ऋद्धि-स्व-दार-पत्य-बान्धवाः(we) deprived of kingdom, enjoyments, prosperity, wife, children, and kin
विभिन्न-राज्य-भोग-ऋद्धि-स्व-दार-पत्य-बान्धवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविभिन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक) + राज्य (प्रातिपदिक) + भोग (प्रातिपदिक) + ऋद्धि (प्रातिपदिक) + स्व (प्रातिपदिक) + दार (प्रातिपदिक) + अपत्य (प्रातिपदिक) + बान्धव (प्रातिपदिक)
Formसमाहार/इतरेतर-द्वन्द्व (list-like compound) functioning as a बहुव्रीहि-like descriptor of persons; पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन; ‘(we) whose kingdoms, enjoyments, prosperity, own wives, children, and relatives are lost/separated’
केवलम्only
केवलम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकेवल (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb)
प्राण-रक्षा-अर्थम्for the sake of protecting life
प्राण-रक्षा-अर्थम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootप्राण (प्रातिपदिक) + रक्षा (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formअर्थे अव्ययीभाव/तत्पुरुष-प्रयोग; द्वितीया (Accusative) एकवचन used adverbially = ‘for the sake of’
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (Accusative), एकवचन
वयम्we
वयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative), बहुवचन
शरणम्as refuge
शरणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; with गम् ‘to take as refuge’
गताःhave gone (taken refuge)
गताः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) + गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन; finite sense ‘have gone’