Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 1
Jamadagni-Āśrama-Ākramaṇa (Attack on Jamadagni’s Hermitage) / जमदग्न्याश्रमाक्रमणम्
Devanagari script
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे सगरोपाख्याने भार्गवचरिते चतुश्चत्वारिंशत्तमो ऽध्यायः // ४४// वसिष्ठ उवाच ततः कदाचिद्विपिने चतुरङ्गबलान्वितः / मृगयामगमच्छूरः शूरसेनादिभिः सह
Transliteration
iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyamabhāge tṛtīya upoddhātapāde sagaropākhyāne bhārgavacarite catuścatvāriṃśattamo 'dhyāyaḥ // 44// vasiṣṭha uvāca tataḥ kadācidvipine caturaṅgabalānvitaḥ / mṛgayāmagamacchūraḥ śūrasenādibhiḥ saha
Translation
ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମହାପୁରାଣରେ ବାୟୁପ୍ରୋକ୍ତ ମଧ୍ୟମଭାଗର ତୃତୀୟ ଉପୋଦ୍ଧାତପାଦରେ ସଗରୋପାଖ୍ୟାନସ୍ଥ ଭାର୍ଗବଚରିତର ଚୁଆଳିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ। ବସିଷ୍ଠ କହିଲେ—ତାପରେ କେବେ ଏକଦିନ ସେ ଶୂର ଚତୁରଙ୍ଗ ବଳ ସହିତ, ଶୂରସେନ ଆଦିଙ୍କ ସହ ବନକୁ ମୃଗୟାକୁ ଗଲା।
Word by Word
इतिthus
इति:
सम्बन्ध (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; वाक्यसमाप्तिसूचक (quotative/end marker)
श्री-ब्रह्माण्डेin the revered Brahmāṇḍa (Purāṇa)
श्री-ब्रह्माण्डे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location; in the text)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + ब्रह्माण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; कर्मधारय (श्रीमत् ब्रह्माण्डम्)
महा-पुराणेin the Mahāpurāṇa
महा-पुराणे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + पुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; कर्मधारय
वायु-प्रोक्तेspoken by Vāyu
वायु-प्रोक्ते:
विशेषण (Qualifier of text-location)
TypeAdjective
Rootवायु (प्रातिपदिक) + प्रोक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक, √वच्)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (वायोः प्रोक्ते)
मध्यम-भागेin the middle section
मध्यम-भागे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootमध्यम (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; कर्मधारय
तृतीयthird
तृतीय:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootतृतीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; क्रमवाचक-विशेषण, ‘पादे’ विशेषणम्
उपोद्धात-पादेin the introductory quarter/section
उपोद्धात-पादे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootउपोद्धात (प्रातिपदिक) + पाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (उपोद्धातस्य पादः)
सगर-उपाख्यानेin the episode of Sagara
सगर-उपाख्याने:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootसगर (प्रातिपदिक) + उपाख्यान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सगरस्य उपाख्यानम्)
भार्गव-चरितेin the narrative of the Bhārgava
भार्गव-चरिते:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootभार्गव (प्रातिपदिक) + चरित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (भार्गवस्य चरितम्)
चतुश्-चत्वारिंशत्तमःforty-fourth
चतुश्-चत्वारिंशत्तमः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootचतुश्चत्वारिंशत् (संख्या-प्रातिपदिक) + तम (तद्धित)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्रमवाचक (44th) विशेषणं ‘अध्यायः’
अध्यायःchapter
अध्यायः:
कर्ता (Karta; heading predicate)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
वसिष्ठःVasiṣṭha
वसिष्ठः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
ततःthen
ततः:
कालाधिकरण (Temporal adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; काल/अनन्तर (then/thereafter)
कदाचित्once
कदाचित्:
कालाधिकरण (Temporal adverbial)
TypeIndeclinable
Rootकदाचित् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (at some time/once)
विपिनेin the forest
विपिने:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootविपिन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
चतुरङ्ग-बल-अन्वितःaccompanied by a fourfold army
चतुरङ्ग-बल-अन्वितः:
विशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootचतुरङ्ग (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक) + अन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक, √इ)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तृतीया-तत्पुरुष (चतुरङ्गबलेन अन्वितः) विशेषणं ‘शूरः’
मृगयाम्hunting
मृगयाम्:
कर्म (Karma/Object of motion)
TypeNoun
Rootमृगया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
अगमत्went
अगमत्:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
शूरःthe hero/warrior
शूरः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootशूर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
शूरसेन-आदिभिःwith Śūrasena and others
शूरसेन-आदिभिः:
सहकारक/सहयोग (Associative instrument)
TypeNoun
Rootशूरसेन (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; तत्पुरुष (शूरसेनः आदिः येषां तैः)
सहtogether with
सह:
सहकारक (Association marker)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक (with)