Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 11
गणेश-एकदन्त-उत्पत्तिः (Origin of Gaṇeśa’s Single Tusk) / Bhārgava–Gaṇeśa Encounter
Devanagari script
पार्वत्युवाच अयं ते भार्गवः शंभो शिष्यः पुत्रः समो ऽभवत् / त्वत्तोलब्ध्वा परं तेजो वर्म त्रैलोक्यजिद्विभो
Transliteration
pārvatyuvāca ayaṃ te bhārgavaḥ śaṃbho śiṣyaḥ putraḥ samo 'bhavat / tvattolabdhvā paraṃ tejo varma trailokyajidvibho
Translation
ପାର୍ବତୀ କହିଲେ: ହେ ଶମ୍ଭୁ! ଆପଣଙ୍କର ଏହି ଭାର୍ଗବ ଶିଷ୍ୟ ପୁତ୍ର ସମାନ ହୋଇଯାଇଛି। ହେ ବିଭୁ! ଆପଣଙ୍କ ଠାରୁ ପରମ ତେଜ ଓ କବଚ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ସେ ତ୍ରିଲୋକ ବିଜୟୀ ହୋଇଛି।
Word by Word
पार्वतीParvati
पार्वती:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootपार्वती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
अयम्this (man)
अयम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootइदम् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तेyour
ते:
सम्बन्ध (Possessor)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी (Genitive) एकवचन (enclitic)
भार्गवःBhargava (descendant of Bhṛgu)
भार्गवः:
सम्बन्ध/अप्पोज़िशन (Apposition to ‘अयम्’)
TypeNoun
Rootभार्गव (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
शंभोO Shambhu
शंभो:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootशम्भु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
शिष्यःdisciple
शिष्यः:
सम्बन्ध/अप्पोज़िशन
TypeNoun
Rootशिष्य (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पुत्रःson
पुत्रः:
सम्बन्ध/अप्पोज़िशन
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
समःequal
समः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘अयम्’ इति विशेषण
अभवत्became/was
अभवत्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
त्वत्तःfrom you
त्वत्तः:
अपादान (Apādāna/Source)
TypeNoun
Rootत्वद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
उलभ्यhaving obtained
उलभ्य:
पूर्वकाल (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootलभ् (धातु)
Formक्त्वान्त/ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive); उपसर्ग: उत्- (here as ‘उलभ्य’ per पाठ)
परम्supreme
परम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘तेजः’ इति विशेषण
तेजःsplendour/power
तेजः:
कर्म (Karma/Object of ‘उलभ्य’)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वर्मO protector/armour (epithet)
वर्म:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootवर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
त्रैलोक्यजित्O conqueror of the three worlds
त्रैलोक्यजित्:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootत्रैलोक्य + जित् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (त्रैलोक्यस्य जित् = conqueror of the three worlds)
विभोO mighty one
विभो:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootविभु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन