Adhyaya 42

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे भार्गवचरिते एकचत्वारिंशत्तमो ऽध्यायः // ४१// वसिष्ठ उवाच एवं संभ्रामितो रामो गणाधीशेन भूपते / हर्षशोकसमाविष्टो विचिन्त्यात्मपराभवम्

ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମହାପୁରାଣରେ ବାୟୁପ୍ରୋକ୍ତ ମଧ୍ୟମଭାଗର ତୃତୀୟ ଉପୋଦ୍ଧାତପାଦ, ଭାର୍ଗବଚରିତର ଏକଚତ୍ୱାରିଂଶତ୍ତମ ଅଧ୍ୟାୟ। ବସିଷ୍ଠ କହିଲେ—ହେ ଭୂପତେ! ଗଣାଧୀଶ ଦ୍ୱାରା ଏଭଳି ଭାବେ ବିଭ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଥିବା ରାମ ହର୍ଷ ଓ ଶୋକରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ ନିଜ ଆତ୍ମପରାଭବକୁ ଚିନ୍ତା କରିଲେ।

Verse 2

गणेशं चाभितो वीक्ष्य निर्विकारमवस्थितम् / क्रोधाविष्टो भृशं भूत्वा प्राक्षिपत्स्वपरश्वधम्

ଗଣେଶଙ୍କୁ ଚାରିପାଖରୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ନିର୍ବିକାର ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ; ତେବେ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧାବିଷ୍ଟ ହୋଇ ସେ ନିଜ ପରଶ୍ୱଧ (ପରଶୁ) ଛାଡ଼ିଦେଲା।

Verse 3

गणेशस्त्वभिवीक्ष्याथ पित्रा दत्तं परश्वधम् / अमोघं कर्त्तुकामस्तु वामे तं दशने ऽग्रहीत्

ତେବେ ଗଣେଶ ଦେଖି ପିତାଦତ୍ତ ପରଶ୍ୱଧକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ତାହାକୁ ଅମୋଘ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ବାମପାର୍ଶ୍ୱରେ ନିଜ ଦନ୍ତରେ ତାହାକୁ ଧରିଲେ।

Verse 4

स तु दन्तः कुठारेण विच्छिन्नो भूतले ऽपतत् / भुवि शोणितसंदिग्धो वज्राहत इवाचलः

କୁରାଢି ଦ୍ୱାରା କଟାଯାଇଥିବା ସେହି ଦାନ୍ତ ଭୂମିରେ ପଡିଗଲା | ରକ୍ତ ରଞ୍ଜିତ ସେହି ଦାନ୍ତ ବଜ୍ରାଘାତ ପାଇଥିବା ପର୍ବତ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା |

Verse 5

दन्तपातेन विद्वस्ता साब्धिद्वीपधरा धरा / चकंपे पृथिवीपाल लोकास्त्रासमुपागताः

ଦାନ୍ତ ପଡିବା ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ର ଓ ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜ ଧାରଣ କରିଥିବା ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ ହେଲା | ହେ ରାଜନ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଭୟଭୀତ ହୋଇଗଲେ |

Verse 6

हाहाकारो महानासी द्देवानां दिवि पश्यताम् / कार्त्तिकेयादयस्तत्र चुक्रुशुर्भृशमातुराः

ଆକାଶରୁ ଦେଖୁଥିବା ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହା ହାହାକାର ସୃଷ୍ଟି ହେଲା | କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଆଦି ସେଠାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ କ୍ରନ୍ଦନ କଲେ |

Verse 7

अथ कोलाहलं श्रुत्वा दन्तपातध्वनिं तथा / पार्वतीशङ्करौ तत्र समाजग्मतुरीश्वरौ

ତତ୍ପରେ ସେହି କୋଳାହଳ ଏବଂ ଦାନ୍ତ ପଡିବାର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ପାର୍ବତୀ ଓ ଶଙ୍କର ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ |

Verse 8

हेरम्बं पुरतो दृष्ट्वा वक्रतुण्डैकदन्तिनम् / पप्रच्छ स्कन्दं पार्वती किमेतदिति कारणम्

ସମ୍ମୁଖରେ ହେରମ୍ବ (ଗଣେଶ)ଙ୍କୁ ବକ୍ରତୁଣ୍ଡ ଓ ଏକଦନ୍ତ ରୂପରେ ଦେଖି ପାର୍ବତୀ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'ଏହାର କାରଣ କଣ?'

Verse 9

स तु पृष्टस्तदा मात्रा सेनानीः सर्वमादितः / वृत्तान्तं कथयामास मात्रे रामस्य शृण्वतः

ସେତେବେଳେ ମାତା ପଚାରିବାରୁ ସେନାପତି କାର୍ତ୍ତିକେୟ, ପର୍ଶୁରାମ ଶୁଣୁଥିବା ସମୟରେ ମାତାଙ୍କୁ ଆରମ୍ଭରୁ ସମସ୍ତ ବୃତ୍ତାନ୍ତ କହିଲେ।

Verse 10

सा श्रुत्वोदन्तमखिलं जगतां जननी नृप / उवाच शङ्करं रुष्टा पार्वती प्राणनायकम्

ହେ ରାଜନ! ସେହି ସମସ୍ତ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଶୁଣି ଜଗତଜନନୀ ପାର୍ବତୀ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ନିଜ ପ୍ରାଣନାଥ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 11

पार्वत्युवाच अयं ते भार्गवः शंभो शिष्यः पुत्रः समो ऽभवत् / त्वत्तोलब्ध्वा परं तेजो वर्म त्रैलोक्यजिद्विभो

ପାର୍ବତୀ କହିଲେ: ହେ ଶମ୍ଭୁ! ଆପଣଙ୍କର ଏହି ଭାର୍ଗବ ଶିଷ୍ୟ ପୁତ୍ର ସମାନ ହୋଇଯାଇଛି। ହେ ବିଭୁ! ଆପଣଙ୍କ ଠାରୁ ପରମ ତେଜ ଓ କବଚ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ସେ ତ୍ରିଲୋକ ବିଜୟୀ ହୋଇଛି।

Verse 12

कार्त्तवीर्यार्जुनं संख्ये जितवानूर्जितं नृपम् / स्वकार्यं साधयित्वा तु प्रादात्तुभ्यं च दक्षिणाम्

ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମହାବଳୀ ରାଜା କାର୍ତ୍ତବୀର୍ଯ୍ୟ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କରିଛି। ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରି ସେ ଆପଣଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା ପ୍ରଦାନ କରିଛି।

Verse 13

यत्ते सुतस्य दशन कुठारेण न्यपातयत् / अनेनैव कृतार्थस्त्वं भविष्यसि न संशयः

ଯେଉଁ କୁରାଢୀ ଦ୍ୱାରା ସେ ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରର ଦାନ୍ତ ଭାଙ୍ଗିଦେଲା, ଏହା ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଆପଣ ନିଃସନ୍ଦେହରେ କୃତାର୍ଥ ହେବେ।

Verse 14

त्वमिमं भार्गवं शम्भो रक्षान्तेवासिसत्तमम् / तव कार्याणि सर्वाणि साधयिष्यति सद्गुरोः

ହେ ଶମ୍ଭୋ! ଏହି ଭାର୍ଗବ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର। ସେ ସଦ୍ଗୁରୁଙ୍କ ନିମିତ୍ତେ ତୁମ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧିବ।

Verse 15

अह नैवात्र तिष्ठामि यत्त्वया विमता विभो / पुत्राभ्यां सहिता यास्ये पितुः स्वस्य निकेतनम्

ହେ ବିଭୋ! ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ମୋତେ ଅସ୍ୱୀକାର କଲ, ମୁଁ ଏଠାରେ ରହିବି ନାହିଁ। ଦୁଇ ପୁତ୍ର ସହିତ ପିତାଙ୍କ ଘରକୁ ଯିବି।

Verse 16

संतो भुजिष्यातनयं सत्कुर्वन्त्यात्मपुत्रवत् / भवता तु कृतोनैव सत्कारो वचसापि हि

ସଜ୍ଜନମାନେ ଦାସର ପୁତ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ନିଜ ପୁତ୍ର ପରି ସତ୍କାର କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ତୁମେ ତ ଶବ୍ଦରେ ମଧ୍ୟ ସତ୍କାର କଲ ନାହିଁ।

Verse 17

आत्मनस्तनयस्यास्य ततो यास्यामि दुःखिता / वसिष्ठ उवाच एतच्छ्रुत्वा तु वचनं पार्वत्या भगवान्भवः

ଏହି ନିଜ ପୁତ୍ରର କାରଣରେ ମୁଁ ଦୁଃଖିତା ହୋଇ ଯିବି। ବସିଷ୍ଠ କହିଲେ—ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ଭଗବାନ୍ ଭବ (ଶିବ)…

Verse 18

नोवाच किञ्चिद्वचनं साधु वासाधु भूपते / सस्मार मनसा कृष्णं प्रणतक्लेशनाशनम्

ହେ ଭୂପତେ! ସେ ଭଲ କି ମନ୍ଦ କିଛି ମଧ୍ୟ କହିଲା ନାହିଁ; ମନରେ ପ୍ରଣତମାନଙ୍କ କ୍ଲେଶନାଶକ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲା।

Verse 19

गोलोकनाथं गोपीशं नानानुनयकोविदम् / स्मृतमात्रो ऽथ भगवान् केशवः प्रणतार्त्तिहा / आजगाम दयासिंधुर्भक्तवश्यो ऽखिलेश्वरः

ଗୋଲୋକନାଥ, ଗୋପୀଶ, ନାନା ପ୍ରକାର ଅନୁନୟରେ କୁଶଳ—ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣମାତ୍ରେ ପ୍ରଣତଙ୍କ ଆର୍ତ୍ତି ହରଣକାରୀ ଭଗବାନ କେଶବ, ଦୟାସିନ୍ଧୁ, ଭକ୍ତବଶ୍ୟ ଅଖିଲେଶ୍ୱର ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।

Verse 20

मेघश्यामो विशदवदनो रत्नकेयूरहारो विद्युद्वासा मकरसदृशे कुण्डले संदधानः / बर्हापीडं मणिगणयुतं बिभ्रदीषत्स्मितास्यो गोपीनाथो गदितसुयशाः कौस्तुभोद्भासिवक्षाः

ମେଘଶ୍ୟାମ, ବିଶଦ ମୁଖମଣ୍ଡଳ, ରତ୍ନକେୟୂର ଓ ହାରଧାରୀ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସଦୃଶ ବସ୍ତ୍ରପରିଧାନ, ମକରସଦୃଶ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧି; ମଣିଗଣଯୁକ୍ତ ବର୍ହାପୀଡ ଧାରଣ କରି, ଈଷତ୍ ସ୍ମିତମୁଖ—ଗୋପୀନାଥ, ଯାହାଙ୍କ ସୁଯଶ ଗାୟିତ, କୌସ୍ତୁଭ ଦୀପ୍ତ ବକ୍ଷସ୍ଥଳ ଥିଲା।

Verse 21

राधया सहितः श्रीमान् श्रीदाम्ना चापराजितः

ସେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ରାଧା ସହିତ ଥିଲେ, ଏବଂ ଶ୍ରୀଦାମା ସହ ଅପରାଜିତ ଭାବେ ବିରାଜିତ ଥିଲେ।

Verse 22

मुष्णंस्तेजांसि सर्वेषां स्वरुचा ज्ञानवारिधिः / अथैनमागतं दृष्ट्वा शिवः संहृष्टमानसः

ନିଜ ଦୀପ୍ତିରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ତେଜ ହରଣ କରୁଥିବା ଜ୍ଞାନସାଗରଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି ଶିବଙ୍କ ମନ ହର୍ଷରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ହେଲା।

Verse 23

प्रणिपत्य यथान्यायं पूजयामास चागतम् / प्रवेश्याभ्यन्तरे वेश्मराधया सहितं विभुम्

ଶିବ ଯଥାନ୍ୟାୟ ପ୍ରଣିପାତ କରି ଆଗତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ଏବଂ ରାଧା ସହିତ ସେହି ବିଭୁଙ୍କୁ ଗୃହର ଅଭ୍ୟନ୍ତରେ ପ୍ରବେଶ କରାଇଲେ।

Verse 24

रत्नसिंहासने नम्ये सदारं स न्यवेशयत् / थ तत्र गता देवी पार्वती तनयान्विता

ସେ ରତ୍ନସିଂହାସନକୁ ନମସ୍କାର କରି, ପତ୍ନୀସହିତ ତାଙ୍କୁ ସେଠାରେ ବସାଇଲେ। ତାପରେ ଦେବୀ ପାର୍ବତୀ ମଧ୍ୟ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।

Verse 25

ननाम चरणान्प्रभ्वोः पुत्राभ्यां सहिता मुदा / थ रामो ऽपि तत्रैव गत्वा नमितकन्धरः

ସେ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ସହ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଚରଣକୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ତାପରେ ରାମ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଯାଇ ଗର୍ଦ୍ଧନ ନମାଇ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 26

पार्वत्याश्चरणोपान्ते पपाताकुलमानसः / सा यदा नाभ्यनन्दत्तं भार्गवं प्रणतं पुरः

ବ୍ୟାକୁଳ ମନେ ସେ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଚରଣ ପାଖରେ ପଡ଼ିଗଲା। କିନ୍ତୁ ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରଣତ ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ ଦେବୀ ଯେତେବେଳେ ସ୍ୱୀକାର କଲେ ନାହିଁ,

Verse 27

तदोवाच जगन्नाथः पार्वतीं प्रीणयन्गिरा

ତେବେ ଜଗନ୍ନାଥ ମଧୁର ବାଣୀରେ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି କହିଲେ।

Verse 28

श्रीकृष्म उवाच अयि नगनं दिनि निन्दितचन्द्रमुखि त्वमिमं जमदग्निसुतम् / नय निजहस्तसरोजसमर्पितम्स्तकमङ्कमनन्तगुणे

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ— ହେ ଗିରିରାଜନନ୍ଦିନୀ, ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖକୁ ମଧ୍ୟ ନିନ୍ଦିତ କରୁଥିବା ମୁଖଶ୍ରୀଧାରିଣୀ, ଏହି ଜମଦଗ୍ନିସୁତଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କର। ହେ ଅନନ୍ତଗୁଣମୟୀ, ଯେ ନିଜ ମସ୍ତକକୁ ତୋର କମଳହସ୍ତରେ ସମର୍ପିଛି, ତାକୁ ତୋର ଅଙ୍କରେ ନେ।

Verse 29

भवभयहारिणि शंभुविहारिणि कल्मषनाशिनि कुंभिगते / तव चरणे पतितं सततं कृतकिल्बिषमप्यव देहि वरम्

ହେ ଭବଭୟହାରିଣୀ, ଶମ୍ଭୁବିହାରିଣୀ, କଲ୍ମଷନାଶିନୀ, କୁମ୍ଭିଗତେ ଦେବୀ! ମୁଁ ସଦା ତୁମ ଚରଣେ ପତିତ; ପାପୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କରି ବର ଦିଅ।

Verse 30

श्रुणु देवि महाभागे वेदोक्तं वचनं मम / यच्छ्रुत्वा हर्षिता नूनं भविष्यसि न संशयः / विनायकस्ते तनयो महात्मा महतां महान्

ହେ ମହାଭାଗେ ଦେବୀ, ମୋର ବେଦୋକ୍ତ ବଚନ ଶୁଣ; ଏହା ଶୁଣିଲେ ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ହର୍ଷିତ ହେବ, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ବିନାୟକ ତୁମ ପୁତ୍ର—ମହାତ୍ମା, ମହାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାନ।

Verse 31

यं कामः क्रोध उद्वेगो भयं नाविशते कदा / वेदस्मृतिपुराणेषु संहितासु च भामिनि

ହେ ଭାମିନୀ, ଯାହାକୁ କାମ, କ୍ରୋଧ, ଉଦ୍ବେଗ ଓ ଭୟ କେବେ ଆବିଷ୍ଟ କରେ ନାହିଁ—ସେ ବେଦ, ସ୍ମୃତି, ପୁରାଣ ଓ ସଂହିତାମାନେରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 32

नामान्यस्योपदिष्टानि सुपुण्यानि महात्मभिः / यानि तानि प्रवक्ष्यामि निखिलाघहराणि च

ମହାତ୍ମମାନେ ଉପଦେଶ କରିଥିବା ତାଙ୍କର ଅତି ପୁଣ୍ୟ ନାମଗୁଡ଼ିକ ଅଛି; ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ କହିବି—ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ପାପ ହରଣ କରନ୍ତି।

Verse 33

प्रमथानां गणा ये च नानारूपा महाबलाः / तेषामीशस्त्वयं यस्माद्गणेशस्तेन कीर्त्तितः

ପ୍ରମଥମାନଙ୍କ ନାନାରୂପ ମହାବଳ ଗଣମାନଙ୍କର ଏହି ଈଶ୍ୱର ଅଟେ; ଏହି କାରଣରୁ ତାଙ୍କୁ ‘ଗଣେଶ’ ବୋଲି କୀର୍ତ୍ତିତ କରାଯାଏ।

Verse 34

भूतानि च भविष्याणि वर्त्तमानानि यानि च / ब्रह्माण्डान्यखिलान्येव यस्मिंल्लंबोदरः स तु

ଭୂତ, ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ—ଯାହା କିଛି ଅଛି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ—ଯାହାରେ ଅବସ୍ଥିତ, ସେଇ ଲମ୍ବୋଦର।

Verse 35

यः स्थिरो देवयोगेन च्छिन्नं संयोजितं पुनः / गजस्य शिरसा देवितेन प्रोक्तो गजाननः

ଯିଏ ଦେବଯୋଗେ ସ୍ଥିର ହୋଇ, ଛିନ୍ନ ହୋଇଥିବାକୁ ପୁନଃ ସଂଯୋଜନ କଲେ; ଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗଜଶିର-ଯୁକ୍ତ ବୋଲି ପ୍ରକାଶିତ ସେଇ ଗଜାନନ।

Verse 36

चतुर्थ्यामुदितश्चन्द्रो दर्भिणा शप्त आतुरः / अनेन विधृतो भाले भालचन्द्रस्ततः स्मृतः

ଚତୁର୍ଥୀରେ ଉଦିତ ଚନ୍ଦ୍ର ଦର୍ଭିଣୀଙ୍କ ଶାପରେ ଆତୁର ହେଲା; ଏହି ଦେବତା ତାକୁ ଲଲାଟରେ ଧାରଣ କଲେ, ତେଣୁ ‘ଭାଳଚନ୍ଦ୍ର’ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 37

शप्तः पुरा सप्तभिस्तु मुनिभिः संक्षयं गतः / जातवेदा दीपितो ऽभूद्येनासौशूर्पकर्मकः

ପୂର୍ବେ ସାତ ମୁନିଙ୍କ ଶାପରେ ସେ କ୍ଷୟକୁ ଗଲା; ଯାହାଦ୍ୱାରା ଜାତବେଦା (ଅଗ୍ନି) ଦୀପ୍ତ ହେଲା, ସେ ‘ଶୂର୍ପକର୍ମକ’ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 38

पुरा देवासुरे युद्धे पूजितो दिविषद्गणैः / विघ्नं निवारयामास विघ्ननाशस्ततः स्मृतः

ପୂର୍ବେ ଦେବାସୁର ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୋଇ, ସେ ବିଘ୍ନ ନିବାରଣ କଲେ; ତେଣୁ ‘ବିଘ୍ନନାଶ’ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 39

अद्यायं देवि रामेण कुठारेण निपात्य च / दशनं दैवतो भद्रे ह्येकदन्तः कृतो ऽमुना

ହେ ଦେବୀ, ଆଜି ରାମ କୁଠାରରେ ତାହାର ଗୋଟିଏ ଦାନ୍ତ ପତିତ କଲେ; ତେଣୁ ଭଦ୍ରେ, ସେ ଦେବ ‘ଏକଦନ୍ତ’ ହେଲେ।

Verse 40

भविष्यत्यथ पर्याये ब्रह्मणो हरवल्लभे / वक्रीभविष्यत्तुण्डत्वाद्वक्रतुण्डः स्मृतो बुधैः

ହେ ହରବଲ୍ଲଭେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ତାଙ୍କର ଶୁଣ୍ଡ ବାଙ୍କା ହେବ; ତେଣୁ ବୁଦ୍ଧିମାନେ ତାଙ୍କୁ ‘ବକ୍ରତୁଣ୍ଡ’ ବୋଲି ସ୍ମରନ୍ତି।

Verse 41

एवं तवास्य पुत्रस्य संति नामानि पार्वति / स्मरणात्पापहारीणि त्रिकालानुगतान्यपि

ହେ ପାର୍ବତୀ, ଏଭଳି ତୁମ ଏହି ପୁତ୍ରଙ୍କର ଅନେକ ନାମ ଅଛି; ସେମାନଙ୍କ ସ୍ମରଣ ତ୍ରିକାଳର ପାପକୁ ମଧ୍ୟ ହରେ।

Verse 42

अस्मात्त्रयोदशीकल्पात्पूर्वस्मिन्दशमीभवे / मयास्मै तु वरो दत्तः सर्गदेवाग्रपूजने

ଏହି ତ୍ରୟୋଦଶୀ କଳ୍ପର ପୂର୍ବରୁ, ଦଶମୀ-ଭବରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ବର ଦେଇଥିଲି—ସୃଷ୍ଟିର ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ଅଗ୍ରପୂଜା ହେବ।

Verse 43

जातकर्मादिसंस्कारे गर्भाधानादिके ऽपि च / यात्रायां च वणिज्यादौ युद्धे देवार्चने शुभे

ଜାତକର୍ମ ଆଦି ସଂସ୍କାରରେ, ଗର୍ଭାଧାନ ଆଦିରେ ମଧ୍ୟ, ଯାତ୍ରା ଓ ବାଣିଜ୍ୟାଦିରେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଏବଂ ଶୁଭ ଦେବାର୍ଚ୍ଚନାରେ (ତାଙ୍କ ପୂଜା ମଙ୍ଗଳଦାୟକ)।

Verse 44

संकष्टे काम्यसिद्ध्यर्थं पूजयेद्यो गजाननम् / तस्य सर्वाणि कार्याणि सिद्ध्यन्त्येव न संशयः

ସଙ୍କଟରେ କାମ୍ୟସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଯେ ଗଜାନନଙ୍କୁ ପୂଜେ, ତାହାର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 45

वसिष्ठ उवाच इत्युक्तं तु समाकर्ण्य कृष्णेन सुमहात्मना / पार्वती जगतां नाथा विस्मितासीच्छुभानना

ବସିଷ୍ଠ କହିଲେ—ମହାତ୍ମା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଜଗତଙ୍କ ନାଥା ଶୁଭମୁଖୀ ପାର୍ବତୀ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ।

Verse 46

यदा नैवोत्तरं प्रादात्पार्वती शिवसन्निधौ / तदा राधाब्रवीद्देवीं शिवरूपा सनातनी

ଶିବସନ୍ନିଧିରେ ପାର୍ବତୀ ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ଉତ୍ତର ଦେଲେ ନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ଶିବରୂପା ସନାତନୀ ରାଧା ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 47

श्रीराधोवाच / प्रकृतिः पुरुषश्चोभावन्योन्याश्रयविग्रहौ / द्विधा भिन्नौ प्रकाशेते प्रपञ्चे ऽस्मिन् यथा तथा

ଶ୍ରୀରାଧା କହିଲେ—ପ୍ରକୃତି ଓ ପୁରୁଷ ଦୁହେଁ ପରସ୍ପରାଶ୍ରୟ ସ୍ୱରୂପ; ଏହି ପ୍ରପଞ୍ଚରେ ସେମାନେ ସେହିପରି ଦୁଇ ଭିନ୍ନ ରୂପରେ ପ୍ରକାଶ ପାଆନ୍ତି।

Verse 48

त्वं चाहमावयोर्देवि भेदो नैवास्ति कश्चन / विष्णुस्त्वमहमेवास्मि शिवो द्विगुणतां गतः

ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ଓ ମୁଁ—ଆମ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଭେଦ ନାହିଁ। ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେଇ; ଶିବ ଦ୍ୱିଗୁଣ ରୂପକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି।

Verse 49

शिवस्य हृदये विष्णुर्भवत्या रूपमास्थितः / मम रूपं समास्थाय विष्णोश्च हृदये शिवः

ଶିବଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବିଷ୍ଣୁ ଭବତୀଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଅଛନ୍ତି; ମୋ ରୂପ ଧାରଣ କରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଶିବ ଅଛନ୍ତି।

Verse 50

एष रामो महाभागे वैष्णवः शैवतां गतः / गणेशो ऽयं शिवः साक्षाद्वैष्णवत्वं समास्थितः

ହେ ମହାଭାଗେ! ଏହି ରାମ ବୈଷ୍ଣବ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଶୈବଭାବକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି; ଏହି ଗଣେଶ—ସାକ୍ଷାତ୍ ଶିବ—ବୈଷ୍ଣବତ୍ୱ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି।

Verse 51

एतयोरोवयोः प्रभवोश्चापि भेदो न दृश्यते / एवामुक्त्वा तु सा राधा क्रोडे कृत्वा गजाननम्

ଏହି ଦୁଇ ଦେବସ୍ୱରୂପ ପ୍ରଭୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଭେଦ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ। ଏମିତି କହି ରାଧା ଗଜାନନଙ୍କୁ କୋଳେ ବସାଇଲେ।

Verse 52

मूर्ध्न्युपाघ्राय पस्पर्श स्वहस्तेन कपोलके / स्पृष्टमात्रे कपोले तु क्षतं पूर्त्तिमुदागतम्

ସେ ମୁଣ୍ଡକୁ ଘ୍ରାଣ କରି ନିଜ ହାତରେ ତାଙ୍କ କପୋଳକୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ; କପୋଳ ସ୍ପର୍ଶମାତ୍ରେ ଘାଉ ଭରି ପୂର୍ଣ୍ଣତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 53

पार्वती मुप्रसन्नाभूदनुनीताथ राधया / पादयोः पतितं राममुत्थाप्य निजपाणिना

ରାଧାଙ୍କ ଅନୁନୟରେ ପାର୍ବତୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ; ଏବଂ ନିଜ ହାତରେ ପାଦତଳେ ପଡ଼ିଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଉଠାଇଲେ।

Verse 54

क्रोडीचकार सुप्रीता मूर्ध्न्यु पाघ्राय पार्वती / एवं तयोस्तु सत्कारं दृष्ट्वा रामगणेशयोः

ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ପାର୍ବତୀ ତାଙ୍କୁ କୋଳେ ନେଇ ମସ୍ତକରେ ଘ୍ରାଣ କରି ସ୍ନେହ ପ୍ରକାଶ କଲେ; ରାମ ଓ ଗଣେଶଙ୍କ ସତ୍କାର ଦେଖି ଏଭଳି ହେଲା।

Verse 55

कृष्णः स्कन्दमुपाकृष्य स्वाङ्के प्रेम्णा न्यवेशयत् / अथ शंभुरपि प्रीतः श्रीदामानम् पस्थितम्

କୃଷ୍ଣ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଟାଣି ପ୍ରେମରେ ନିଜ କୋଳରେ ବସାଇଲେ; ତାପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ଶମ୍ଭୁ ଉପସ୍ଥିତ ଶ୍ରୀଦାମଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସତ୍କାର କଲେ।

Verse 56

स्वोत्संगे स्थापयामास प्रेम्णा मत्कृत्य मानदः

ମାନଦ ସେ ପ୍ରଭୁ ପ୍ରେମରେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ କୋଳରେ ବସାଇଲେ, ଯେନେ ଏହା ମୋର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉ।