Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 12
Kārttavīrya-vadha (Death of Karttavīrya) / Bhārgava Rāma’s Battle with the King’s Sons
Devanagari script
ततस्तु रामो ऽवनिपालपुत्राञ्जिघांसुराजौ विविधास्त्रपूगैः / पृथक्चकारातिब लांस्तु मण्डलद्विच्छिद्य पङ्क्तिं प्रभुरात्तचापः
Transliteration
tatastu rāmo 'vanipālaputrāñjighāṃsurājau vividhāstrapūgaiḥ / pṛthakcakārātiba lāṃstu maṇḍaladvicchidya paṅktiṃ prabhurāttacāpaḥ
Translation
ତାପରେ ପ୍ରଭୁ ରାମ ରାଜପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ନିହତ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହୋଇ, ଧନୁଷ ଧାରଣ କରି ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ରପୁଞ୍ଜରେ ଯୁଦ୍ଧମଣ୍ଡଳକୁ ଦ୍ୱିଚ୍ଛିଦ୍ୟ କରି, ଅତିବଳବାନମାନଙ୍କ ପଙ୍କ୍ତିକୁ ପୃଥକ କଲେ।
Word by Word
ततःthereupon
ततः:
सम्बन्ध (Sequence marker)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formकाल/क्रमवाचक-अव्यय (then/thereupon)
तुthen/indeed
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
रामःRāma
रामः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अवनिपाल-पुत्रान्the princes (sons of kings)
अवनिपाल-पुत्रान्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootअवनिपाल (प्रातिपदिक) + पुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘sons of kings’
जिघांसुःdesiring to slay
जिघांसुः:
विशेषण (Adjectival to Karta)
TypeAdjective
Rootहन् (धातु)
Formइच्छार्थक-कृदन्त (desiderative participle, सन्-प्रत्ययान्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘wishing to kill’ (qualifying रामः)
राजौin battle/among kings (contextual)
राजौ:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th case, locative), एकवचन (राजनि/राजौ वैदिक/काव्य-रूप)
विविध-अस्त्र-पूगैःwith volleys of various weapons
विविध-अस्त्र-पूगैः:
करण (Karaṇa)
TypeNoun
Rootविविध (प्रातिपदिक) + अस्त्र (प्रातिपदिक) + पूग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; तत्पुरुष: ‘with groups/volleys of various missiles’
पृथक्apart/separately
पृथक्:
सम्बन्ध (Manner)
TypeIndeclinable
Rootपृथक् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (separately)
चकारmade/did
चकार:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
अतिबलान्very strong
अतिबलान्:
विशेषण (Adjectival to Karma)
TypeAdjective
Rootअतिबल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; कर्मधारय: ‘very-strong’ (qualifying अवनिपाल-पुत्रान्)
तुindeed
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात
मण्डलात्from the formation/array
मण्डलात्:
अपादान (Apādāna)
TypeNoun
Rootमण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन
विच्छिद्यhaving broken/cut through
विच्छिद्य:
पूर्वकाल-क्रिया (Absolutive; manner to main action)
TypeVerb
Rootवि-छिद् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund), ‘having cut asunder’
पङ्क्तिम्the line/rank
पङ्क्तिम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootपङ्क्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रभुःthe lord/master
प्रभुः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
आत्त-चापःwith bow in hand
आत्त-चापः:
विशेषण (Adjectival to Karta)
TypeAdjective
Rootआत्त (कृदन्त/प्रातिपदिक) + चाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि: ‘he whose bow is taken up/held’ (qualifying प्रभुः/रामः)