Shloka 47
Pushkarākṣa’s Battle with Rāma Jāmadagnya (Bhārgava) — Astras and the Fall of a Prince
Devanagari script
मा शोकभावं नृपते प्रयाहि नैवानुशोचन्ति महानुभावाः / यस्ते वरायाभवमादिसर्गे स एव चाहं तंव सादनाय
Transliteration
mā śokabhāvaṃ nṛpate prayāhi naivānuśocanti mahānubhāvāḥ / yaste varāyābhavamādisarge sa eva cāhaṃ taṃva sādanāya
Translation
ହେ ନୃପତି, ଶୋକଭାବକୁ ଧରିବ ନାହିଁ; ମହାନୁଭାବମାନେ ଶୋକ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଆଦିସୃଷ୍ଟିରେ ତୋତେ ବର ଦେବାକୁ ଯେ ପ୍ରକଟ ହୋଇଥିଲେ, ସେଇ ମୁଁ—ତୋର କାର୍ଯ୍ୟସାଧନ ପାଇଁ।
Word by Word
माdo not
मा:
निषेध (Prohibition)
TypeIndeclinable
Rootमा (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (prohibitive particle)
शोकभावम्grief-state
शोकभावम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootशोक-भाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन — state of grief
नृपतेO king
नृपते:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootनृपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative), एकवचन — O king
प्रयाहिgo (into)
प्रयाहि:
क्रिया (Predicate)
TypeVerb
Rootप्र + या (धातु)
Formलोट् (imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन — go/enter (here: do not go into)
नnot
न:
निषेध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negative particle)
एवindeed
एव:
अवधारण (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारणार्थक (emphatic particle)
अनुशोचन्तिgrieve
अनुशोचन्ति:
क्रिया (Predicate)
TypeVerb
Rootअनु + शुच् (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन — grieve
महानुभावाःgreat-souled people
महानुभावाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमहानुभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), बहुवचन — great persons (lit. those of great experience/majesty)
यःwho
यः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), एकवचन — who
तेyour
ते:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/genitive), एकवचन — of you/your
वरायfor a boon
वराय:
सम्प्रदान (Sampradāna/Dative)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/dative), एकवचन — for a boon
अभवम्I became
अभवम्:
क्रिया (Predicate)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलुङ् (aorist), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन — I became/I was
आदिसर्गेin the first creation
आदिसर्गे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootआदि-सर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), एकवचन — in the primordial creation
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), एकवचन — he
एवindeed
एव:
अवधारण (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारणार्थक (emphatic particle)
चand
च:
समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
अहम्I
अहम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st/nominative), एकवचन — I
तम्him/that (one)
तम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन — him/that
वैindeed
वै:
अवधारण (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय, निश्चयार्थक/खलु-अर्थे (assertive particle)
सादनायfor destruction
सादनाय:
प्रयोजन (Purpose/Dative)
TypeNoun
Rootसादन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4th/dative), एकवचन — for destruction/bringing down