Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 40
Pushkarākṣa’s Battle with Rāma Jāmadagnya (Bhārgava) — Astras and the Fall of a Prince
Devanagari script
मेने निजं वीर्यमिह प्रणष्टं रामेण भूमीशतिरस्कृतात्मा / क्षणं धराधीशतनुर्विवर्णा गतानुभावा नृपतेर्बभूव
Transliteration
mene nijaṃ vīryamiha praṇaṣṭaṃ rāmeṇa bhūmīśatiraskṛtātmā / kṣaṇaṃ dharādhīśatanurvivarṇā gatānubhāvā nṛpaterbabhūva
Translation
ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିରସ୍କୃତ ହୋଇ ସେ ନୃପତି ଭାବିଲେ—ଏଠାରେ ମୋର ନିଜ ବୀର୍ୟ ନଷ୍ଟ ହେଲା। କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ଭୂପତିଙ୍କ ଦେହ ବିବର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ପୂର୍ବ ପ୍ରଭାବ ହରାଇଲା।
Word by Word
menethought/considered
mene:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootman (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्शभूत), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular), परस्मैपद
nijamone's own
nijam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootnija (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया (accusative/2nd), एकवचन
vīryampower/valor
vīryam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvīrya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ihahere/in this matter
iha:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (indeclinable adverb of place)
praṇaṣṭamlost/destroyed
praṇaṣṭam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootpra-√naś (धातु)
Formक्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifying vīryam)
rāmeṇaby Rama
rāmeṇa:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), तृतीया (instrumental/3rd), एकवचन
bhūmīśa-tiraskṛta-ātmā(he) whose self was humiliated by the lord of the earth
bhūmīśa-tiraskṛta-ātmā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhūmīśa (प्रातिपदिक) + tiraskṛta (कृदन्त; तिरस्-√kṛ क्त) + ātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (nominative/1st), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (bhūmīśasya tiraskṛtaḥ ātmā)
kṣaṇamfor a moment
kṣaṇam:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootkṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कालावधि (time-span)
dharādhīśa-tanuḥthe body of the earth-lord (the king)
dharādhīśa-tanuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdharā (प्रातिपदिक) + adhīśa (प्रातिपदिक) + tanu (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग? (tanuḥ—स्त्रीलिङ्ग), प्रथमा, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (dharādhīśasya tanuḥ)
vivarṇāpale/discolored
vivarṇā:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvi-varṇa (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (qualifying tanuḥ)
gata-anubhāvāwhose former vigor/majesty had departed
gata-anubhāvā:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootgata (कृदन्त; √gam क्त) + anubhāva (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—कर्मधारय/तत्पुरुषार्थः (anubhāvaḥ gataḥ yasyāḥ) = बहुव्रीह्यर्थे विशेषणम्
nṛpateḥof the king
nṛpateḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootnṛpati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (genitive/6th), एकवचन
babhūvabecame/was
babhūva:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्शभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद