Shloka 51
Agastya’s Instruction on Bhakti and Mantra-Siddhi; Descent to Pātāla and the Hearing of Vaiṣṇavī Kathā
Devanagari script
निषेव्य भोगानन्ते ऽपिकृष्णासायुज्यमाप्नुयात् / अगस्त्य उवाच एतावदुक्तो भागवाननन्तो मूर्त्तिस्तु संकर्षणसंज्ञिता विभो
Transliteration
niṣevya bhogānante 'pikṛṣṇāsāyujyamāpnuyāt / agastya uvāca etāvadukto bhāgavānananto mūrttistu saṃkarṣaṇasaṃjñitā vibho
Translation
ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଶେଷରେ ସେ କୃଷ୍ଣ-ସାୟୁଜ୍ୟ ପାଏ। ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ଏତେ କହି, ‘ସଙ୍କର୍ଷଣ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମୂର୍ତ୍ତିଧାରୀ ଭଗବାନ ଅନନ୍ତ, ହେ ବିଭୋ! (ବିରତ ହେଲେ)।
Word by Word
निषेव्यhaving enjoyed
निषेव्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootनि + सेव् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); “having enjoyed/served”
भोगान्enjoyments
भोगान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), बहुवचन
अन्तेat the end
अन्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; काल/अवधि-अधिकरण (at the end)
अपिeven/also
अपि:
Avyaya (अव्यय-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपेक्षार्थक-निपात (also/even)
कृष्ण-सायुज्यम्union with Krishna
कृष्ण-सायुज्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक) + सायुज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—“कृष्णस्य सायुज्यम्” (union with Krishna)
आप्नुयात्would attain
आप्नुयात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआप् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदी
अगस्त्यःAgastya
अगस्त्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअगस्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदी
एतावत्this much
एतावत्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootएतावत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; प्रमाण/परिमाणवाचक—“so much/this much”
उक्तःhaving been spoken
उक्तः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; कर्मणि—“having been spoken/said”
भागवान्the blessed/divine one
भागवान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootभागवत्/भागवान् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; मतुप्-अर्थ (possessed of fortune/divinity)
अनन्तःAnanta
अनन्तः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअनन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
मूर्तिःform
मूर्तिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमूर्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
तुindeed/but
तु:
Avyaya (अव्यय-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक-निपात (but/indeed)
संकर्षण-संज्ञिताnamed ‘Sankarshana’
संकर्षण-संज्ञिता:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसंकर्षण (प्रातिपदिक) + संज्ञित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त ‘संज्ञित’ (named); तत्पुरुषः—“संकर्षण इति संज्ञिता”
विभोO mighty one
विभो:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन