Shloka 3
Paraśurāma’s Vow and Jamadagni’s Teaching on Kṣamā
Forbearance
Devanagari script
परशुराम उवाच अहो पश्यत मूढत्वंराज्ञो ह्युत्पथगामिनः / कार्त्तवीर्यस्य यो विद्वांश्चक्रे ब्रह्मवधोद्यमम्
Transliteration
paraśurāma uvāca aho paśyata mūḍhatvaṃrājño hyutpathagāminaḥ / kārttavīryasya yo vidvāṃścakre brahmavadhodyamam
Translation
ପରଶୁରାମ କହିଲେ—ଆହୋ, ଦୁର୍ପଥଗାମୀ ରାଜା କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟର ମୂଢତା ଦେଖ; ସେ ବିଦ୍ୱାନ୍ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣବଧର ଉଦ୍ୟମ କଲା।
Word by Word
परशुरामःParaśurāma
परशुरामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपरशुराम (प्रातिपदिक: परशु+राम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अहोoh!/alas!
अहो:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअहो (अव्यय)
Formविस्मयादि-निपात (interjection: alas/oh!)
पश्यतsee (you all)
पश्यत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपश् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
मूढत्वम्folly/stupidity
मूढत्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमूढत्व (प्रातिपदिक: मूढ+त्व)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
राज्ञःof the king
राज्ञः:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle: indeed)
उत्पथ-गामिनःwho goes on a wrong path
उत्पथ-गामिनः:
Shashthi-anvaya (षष्ठी-विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्पथ (प्रातिपदिक) + गामिन् (प्रातिपदिक; √गम् णिनि)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; विशेषण (of राज्ञः)
कार्त्तवीर्यस्यof Kārttavīrya
कार्त्तवीर्यस्य:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकार्त्तवीर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
विद्वान्(though) learned
विद्वान्:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeNoun
Rootविद्वस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of यः)
चक्रेundertook/did
चक्रे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
ब्रह्म-वध-उद्यमम्the attempt at brahma-slaying
ब्रह्म-वध-उद्यमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + वध (प्रातिपदिक) + उद्यम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘ब्रह्मवधे उद्यमः’ (effort to kill a brāhmaṇa/Brahmā)