Shloka 33
Reṇukā-vilāpa and the Aftermath of Jamadagni’s Slaying (अर्जुनोपाख्यान-प्रसङ्गः)
Devanagari script
इत्युक्ता रेणुका तेन भृशं दुःखान्वितापि सा / कृच्छ्राद्धैर्यं समालंब्य तथेति प्रत्यभाषत
Transliteration
ityuktā reṇukā tena bhṛśaṃ duḥkhānvitāpi sā / kṛcchrāddhairyaṃ samālaṃbya tatheti pratyabhāṣata
Translation
ସେ ଏପରି କହିବାରୁ, ରେଣୁକା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କଷ୍ଟରେ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧାରଣ କରି 'ସେହିପରି ହେଉ' ବୋଲି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
Word by Word
इतिthus
इति:
Vākyopasaṃhāra (वाक्योपसंहार)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; वाक्यसमाप्तिसूचक/उद्धरणचिह्न (quotative)
उक्ता(she) having been addressed/told
उक्ता:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formभूतकृदन्त (Past passive participle/क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन
रेणुकाReṇukā
रेणुका:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरेणुका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तेनby him
तेन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन
भृशम्greatly
भृशम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभृशम् (अव्यय)
Formअव्यय; तीव्रतावाचक क्रियाविशेषण (intensifier)
दुःख-अन्विताafflicted with sorrow
दुःख-अन्विता:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदुःख (प्रातिपदिक) + अन्वित (प्रातिपदिक/कृदन्ताधारित)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपवाद (also/even)
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कृच्छ्रात्with difficulty
कृच्छ्रात्:
Kriyāviśeṣaṇa/Apādāna (क्रियाविशेषण/अपादान)
TypeNoun
Rootकृच्छ्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (also used as adj), पञ्चमी (Ablative/5th), एकवचन; क्रियाविशेषणभावे (with difficulty)
धैर्यम्steadfastness
धैर्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootधैर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
समालम्ब्यhaving grasped/held on to
समालम्ब्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-लम्ब् (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund/absolutive), अव्ययभाव
तथाso
तथा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (so/thus)
इति(saying) thus
इति:
Vākyopasaṃhāra (वाक्योपसंहार)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरणचिह्न (quotative)
प्रत्यभाषतreplied
प्रत्यभाषत:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति-भाष् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन