Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 24
Reṇukā-vilāpa and the Aftermath of Jamadagni’s Slaying (अर्जुनोपाख्यान-प्रसङ्गः)
Devanagari script
एहिकामुष्मिकार्थानां नूनमेकान्तरोधकः / शोकस्तस्यावकाशं त्वं कथं त्दृदि नियच्छसि
Transliteration
ehikāmuṣmikārthānāṃ nūnamekāntarodhakaḥ / śokastasyāvakāśaṃ tvaṃ kathaṃ tdṛdi niyacchasi
Translation
ଏହି ଶୋକ ନିଶ୍ଚୟ ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକର ଲକ୍ଷ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବାଧକ। ତେବେ ତୁମେ ତାହାକୁ ହୃଦୟରେ ଦୃଢ଼ଭାବେ କିପରି ଅବକାଶ ଦେଉଛ?
Word by Word
एहिकामुष्मिकार्थानाम्of worldly and otherworldly aims
एहिकामुष्मिकार्थानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootएहिक + आमुष्मिक + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; genitive plural masculine; समासः—द्वन्द्व (एहिकाः च आमुष्मिकाः च अर्थाः; worldly and otherworldly aims)
नूनम्surely
नूनम्:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनूनम् (अव्यय)
Formअव्यय; certainty particle
एकान्तरोधकःa complete obstructer
एकान्तरोधकः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootएकान्त + रोधक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; nominative singular masculine; समासः—तत्पुरुष (एकान्तेन रोधकः; completely obstructing)
शोकःgrief
शोकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; nominative singular masculine
तस्यof that
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; genitive singular; ‘of it/of that’
अवकाशम्space, opportunity
अवकाशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअवकाश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; accusative singular masculine
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; nominative singular
कथम्how
कथम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formअव्यय; interrogative adverb
हृदिin (your) heart
हृदि:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootहृद्/हृदय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; locative singular neuter; (पाठे 'त्दृदि' = 'हृदि' इति दुरुक्त/लिप्यन्तरदोषः)
नियच्छसिrestrain, hold back
नियच्छसि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-यम् (धातु)
Formलट्-लकार (present), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन; 2nd person singular