Shloka 121
Prajāpati-vaṃśānukīrtana — Genealogical Enumeration of Progenitors
Dharma’s Line and the Sādhyas
Devanagari script
वर्द्धन्ते तेजसा बुद्ध्या श्रुतेन च बलेन च / यद्यद्विभूतिमत्सत्त्वं श्रीमदूर्जितमेव वा
Transliteration
varddhante tejasā buddhyā śrutena ca balena ca / yadyadvibhūtimatsattvaṃ śrīmadūrjitameva vā
Translation
ତେଜ, ବୁଦ୍ଧି, ଶ୍ରୁତି ଓ ବଳ ଦ୍ୱାରା ଯେମାନେ ବୃଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି—ଯେ କିଛି ବିଭୂତିମୟ ସତ୍ତ୍ୱ, ଶ୍ରୀମୟ ଓ ଉର୍ଜିତ, ସେ ସବୁ ତେଣୁହି ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ।
Word by Word
वर्द्धन्तेthey grow/increase
वर्द्धन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवृध् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (plural), आत्मनेपद
तेजसाby splendor/energy
तेजसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), तृतीया (Instrumental/करण), एकवचन (singular)
बुद्ध्याby intellect
बुद्ध्या:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootबुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), तृतीया (Instrumental/करण), एकवचन (singular)
श्रुतेनby learning/scriptural knowledge
श्रुतेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootश्रुति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), तृतीया (Instrumental/करण), एकवचन (singular)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction/particle)
बलेनby strength
बलेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), तृतीया (Instrumental/करण), एकवचन (singular)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction/particle)
यत्whatever (that which)
यत्:
Visheshya (विशेष्य)
TypeNoun
Rootयद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), नपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (singular)
यत्whatever
यत्:
Visheshya (विशेष्य)
TypeNoun
Rootयद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), नपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (singular)
विभूतिमत्-सत्त्वम्any being/entity endowed with power/prosperity
विभूतिमत्-सत्त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविभूति (प्रातिपदिक) + मतुप् (प्रत्यय) ; सत्त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (singular); समासः—कर्मधारय (descriptive: 'vibhūtimat' qualifying 'sattva')
श्रीमद्-ऊर्जितम्glorious and mighty
श्रीमद्-ऊर्जितम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रीमत् (प्रातिपदिक) + ऊर्जित (कृदन्त; ऊर्ज्/ऊर्जय् धातु से)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (singular); समासः—कर्मधारय (descriptive)
एवindeed/only
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle)