Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 28
रामस्य पितृसेवा-तीर्थाटन-वृत्तान्तः
Rama’s filial service and ordered pilgrimage; setting for the Haihaya episode
Devanagari script
निकृत्तगात्राः शार्दूला न्यपतन्भुवि केचन / उदग्रवेगपादातखड्गखण्डितविग्रहाः
Transliteration
nikṛttagātrāḥ śārdūlā nyapatanbhuvi kecana / udagravegapādātakhaḍgakhaṇḍitavigrahāḥ
Translation
କିଛି ବାଘ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଅଙ୍ଗ କଟି ଯାଇଥିଲା, ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ସେମାନଙ୍କ ଶରୀର ତୀବ୍ର ବେଗଗାମୀ ପଦାତିକ ସୈନ୍ୟଙ୍କ ଖଡ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଖଣ୍ଡିତ ହୋଇଥିଲା ।
Word by Word
निकृत्तगात्राःhaving severed limbs
निकृत्तगात्राः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनि√कृत् (धातु) + गात्र (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; क्त-प्रत्यय (past participle) ‘निकृत्त’ + तत्पुरुषः ‘निकृत्तानि गात्राणि येषाम्’ (with limbs cut off)
शार्दूलाःtigers
शार्दूलाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशार्दूल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता/1st), बहुवचन
न्यपतन्fell down
न्यपतन्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि√पत् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/imperfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
भुविon the ground
भुवि:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण/7th), एकवचन (loc. sg.)
केचनsome
केचन:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; अनिश्चितवाचक सर्वनाम (some)
उदग्रवेगपादातखड्गखण्डितविग्रहाःwith bodies slashed by the swords of swift foot-soldiers
उदग्रवेगपादातखड्गखण्डितविग्रहाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउदग्र + वेग + पादात + खड्ग + खण्डित + विग्रह (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुषः: ‘उदग्र-वेग’ (very swift force) + ‘पादात’ (foot-soldier) + ‘खड्ग’ (sword) + ‘खण्डित’ (क्त, cut) + ‘विग्रह’ (body) = ‘whose bodies were cut by the swords of swift foot-soldiers’