Shloka 55
Rāma’s Inquiry into the Hidden Identity of the Radiant Stranger
Dialogue Frame
Devanagari script
द्रष्टुमिच्छति शम्भुस्त्वां भृगुवर्यं तदाज्ञया / आगतो ऽहं तदागच्छ तत्पादांबुजसन्निधिम्
Transliteration
draṣṭumicchati śambhustvāṃ bhṛguvaryaṃ tadājñayā / āgato 'haṃ tadāgaccha tatpādāṃbujasannidhim
Translation
ଶମ୍ଭୁ ତୁମକୁ, ହେ ଭୃଗୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ମୁଁ ଆସିଛି। ତେଣୁ ଆସ, ତାଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମ ସନ୍ନିଧିକୁ ଚାଲ।
Word by Word
द्रष्टुम्to see
द्रष्टुम्:
Prayojana/उद्देश्य (purpose)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त infinitive (कृदन्त), ‘to see’
इच्छतिdesires
इच्छति:
Kriya/क्रिया (verbal action)
TypeVerb
Rootइष्/इच्छ् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन (sg)
शम्भुःŚambhu (Śiva)
शम्भुः:
Karta/कर्ता (subject)
TypeNoun
Rootशम्भु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m), प्रथमा विभक्ति (Nom. 1), एकवचन (sg)
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma/कर्म (object)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), द्वितीया विभक्ति (Acc. 2), एकवचन (sg)
भृगुवर्यम्O best of the Bhṛgus
भृगुवर्यम्:
Sambodhyavacana/सम्बोधनार्थ (vocative sense in apposition to त्वाम्)
TypeNoun
Rootभृगु + वर्य (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष समास (षष्ठी-तत्पुरुष: भृगूणां वर्यः), पुंलिङ्ग (m), द्वितीया (Acc. 2), एकवचन (sg)
तत्by that
तत्:
Hetu/करण (instrumental cause)
TypeAdjective
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-विशेषण (pronominal adj.), नपुंसकलिङ्ग (n), तृतीया (Instr. 3) एकवचन (sg) — ‘by that’ (referring to command)
आज्ञयाby (his) command
आज्ञया:
Karana/करण (instrument)
TypeNoun
Rootआज्ञा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f), तृतीया (Instr. 3), एकवचन (sg)
आगतःhaving come / I have come
आगतः:
Karta/कर्ता (predicate of अहम्)
TypeVerb
Rootआ + गम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त past participle (कृदन्त), पुंलिङ्ग (m), प्रथमा (Nom. 1), एकवचन (sg)
अहम्I
अहम्:
Karta/कर्ता (subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), प्रथमा (Nom. 1), एकवचन (sg)
तदाthen
तदा:
Adhikarana/अधिकरण (time)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
आगच्छcome
आगच्छ:
Kriya/क्रिया (injunction)
TypeVerb
Rootआ + गम् (धातु)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन (sg)
तत्his
तत्:
Sambandha/सम्बन्ध (genitive relation)
TypeAdjective
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-विशेषण, नपुंसकलिङ्ग (n), षष्ठी (Gen. 6), एकवचन (sg) — ‘of him’
पादाम्बुजlotus-feet
पादाम्बुज:
Sambandha/सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootपाद + अम्बुज (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय समास (पाद एव अम्बुजम्), नपुंसकलिङ्ग (n), षष्ठी (Gen. 6), एकवचन (sg) — ‘of the lotus-feet’
सन्निधिम्presence, proximity
सन्निधिम्:
Gati/Karma (destination as object of motion)
TypeNoun
Rootसन्निधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m), द्वितीया (Acc. 2), एकवचन (sg)