Shloka 69
Jāmadagnya-Rāmasya Tapaścaraṇam
The Austerities of Rama Jamadagnya
Devanagari script
कृत्वा मातृवधं घोरं सर्वलोकविगर्हितम् / त्वं पुनर्धार्मिको भूत्वा कामतो ऽन्यान्विनिन्दसि
Transliteration
kṛtvā mātṛvadhaṃ ghoraṃ sarvalokavigarhitam / tvaṃ punardhārmiko bhūtvā kāmato 'nyānvinindasi
Translation
ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିନ୍ଦିତ ଘୋର ମାତୃହତ୍ୟା କରି, ତୁମେ ପୁନର୍ବାର ଧାର୍ମିକ ସାଜି ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରୁଛ।
Word by Word
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Kriya (क्रिया/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वा-प्रत्यय), अव्ययभाव; पूर्वकालिक क्रिया (having done)
मातृ-वधम्the killing of (your) mother
मातृ-वधम्:
Karma (कर्म/object of कृत्वा)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक) + वध (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (mother’s killing)
घोरम्terrible
घोरम्:
Karma (कर्म/object-qualifier)
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; विशेषण (qualifying मातृवधम्)
सर्व-लोक-विगर्हितम्censured by all the world
सर्व-लोक-विगर्हितम्:
Karma (कर्म/object-qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक) + विगर्हित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; समासः—तत्पुरुष (sarva-loka = ‘all people/worlds’ + vigarhita = ‘censured’); विशेषण (qualifying मातृवधम्)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Form2nd person pronoun, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
पुनःagain, moreover
पुनः:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
FormAdverb (पुनरावृत्तिवाचक अव्यय)
धार्मिकःrighteous
धार्मिकः:
Karta (कर्ता/subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootधार्मिक (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; विशेषण (qualifying त्वम्)
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Kriya (क्रिया/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वा-प्रत्यय), अव्ययभाव; ‘having become’
कामतःout of desire, willingly
कामतः:
Hetu (हेतु/cause-motive)
TypeIndeclinable
Rootकामतस् (अव्यय)
FormAdverb (हेतुवाचक/प्रकारवाचक अव्यय): ‘out of desire/at will’
अन्यान्others
अन्यान्:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Plural
विनिन्दसिyou censure, blame
विनिन्दसि:
Kriya (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootवि-निन्द् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, 2nd Person (मध्यमपुरुष), Singular