Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 54
Jāmadagnya-Rāmasya Tapaścaraṇam
The Austerities of Rama Jamadagnya
Devanagari script
न चत्स्वयमितो गच्छेश्ततस्तव बलादपि / अपसर्पणताबुद्धिमहमुत्पादये स्फुटम्
Transliteration
na catsvayamito gaccheśtatastava balādapi / apasarpaṇatābuddhimahamutpādaye sphuṭam
Translation
ଯଦି ତୁମେ ନିଜେ ଏଠାରୁ ନ ଯାଅ, ତେବେ ତୁମ ବଳ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ସ୍ପଷ୍ଟଭାବେ ତୁମ ମନରେ ଅପସରଣର ବୁଦ୍ଧି ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଦେବି।
Word by Word
नnot
न:
Pratishedha (प्रतिषेध/Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
त्वयम्you
त्वयम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootत्वम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (पाठभेद/सन्ध्यन्तरम्: ‘त्वयम्’ = ‘त्वम्’ इत्यर्थे)
इतःfrom here
इतः:
Apadana (अपादान/Source)
TypeIndeclinable
Rootइतस् (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (ablatival adverb: from here)
गच्छेःyou should go
गच्छेः:
Kriya (क्रिया/Action)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
ततःthen/thereafter
ततः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततस् (अव्यय)
Formदेश/क्रमवाचक-अव्यय (then/from that)
तवyour
तव:
Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन
बलात्by force
बलात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान/Ablative-cause)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; कारण/हेतुवाचक (by force)
अपिeven
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/समुच्चयार्थक-अव्यय (even/also)
अपसर्पणताबुद्धिम्the intention/thought of retreating
अपसर्पणताबुद्धिम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootअप-सर्पणता-बुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (अपसर्पणतायाः बुद्धिः)
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उत्पादयेI produce/bring about
उत्पादये:
Kriya (क्रिया/Action)
TypeVerb
Rootउत्-पद् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन, परस्मैपद; causative sense in usage (to bring about)
स्फुटम्clearly
स्फुटम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootस्फुट (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb: clearly)