Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 11
Jāmadagnya-Rāmasya Tapaścaraṇam
The Austerities of Rama Jamadagnya
Devanagari script
सकण्टकुलतास्पर्शक्षतारूषितविग्रहः / सामटक्संचर्वमाणश्च मांसखण्डमनेकशः
Transliteration
sakaṇṭakulatāsparśakṣatārūṣitavigrahaḥ / sāmaṭaksaṃcarvamāṇaśca māṃsakhaṇḍamanekaśaḥ
Translation
କଣ୍ଟକମୟ ଲତାର ସ୍ପର୍ଶରେ ଆହତ ଓ କ୍ରୋଧିତ ଦେହଧାରୀ ସେ, ଝାଡ଼ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁରି ଅନେକ ମାଂସଖଣ୍ଡ ବହି ଚାଲିଥିଲା।
Word by Word
सhe
स:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st/Nominative) एकवचनम्; सर्वनाम
कण्टक-लता-स्पर्श-क्षत-आरूषित-विग्रहःwhose body was irritated by wounds from contact with thorny creepers
कण्टक-लता-स्पर्श-क्षत-आरूषित-विग्रहः:
विशेषणम् (Adjectival to कर्ता)
TypeAdjective
Rootकण्टक (प्रातिपदिक) + लता (प्रातिपदिक) + स्पर्श (प्रातिपदिक) + क्षत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √क्षद्/क्षत) + आरूषित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √रुष्) + विग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st/Nominative) एकवचनम्; बहुव्रीहिः—‘यस्य विग्रहः ...’ (one whose body is ...)
स-आमट-सम्-चर्वमाणःchewing together with (it), with a crunching sound
स-आमट-सम्-चर्वमाणः:
विशेषणम् (Adjectival to कर्ता)
TypeAdjective
Rootआमट (प्रातिपदिक) + सम्-√चर्व् (धातु) (वर्तमानकृदन्त)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; वर्तमानकृदन्त (शतृ/शानच्-प्रत्यय; here शानच्) ‘सम्-चर्वमाण’ = chewing; ‘स’ उपसर्गार्थे ‘सहितः’
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)
मांस-खण्डम्a piece of flesh
मांस-खण्डम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootमांस (प्रातिपदिक) + खण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया (2nd/Accusative) एकवचनम्
अनेकशःin many ways; repeatedly; in many pieces
अनेकशः:
क्रियाविशेषणम् (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअनेकशस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्ययम्; प्रकार/परिमाणवाचक-क्रियाविशेषणम् (adverb of manner/quantity)