Shloka 72
रामस्य हिमवद्गमनम्
Rama’s Journey to Himavat
Devanagari script
ग्रीष्मे पञ्जाग्निमध्यस्थश्चचारैवं तपश्चिरम् / रिपून्निर्जित्य कामादीनूर्मिषषट्कं विधूय च
Transliteration
grīṣme pañjāgnimadhyasthaścacāraivaṃ tapaściram / ripūnnirjitya kāmādīnūrmiṣaṣaṭkaṃ vidhūya ca
Translation
ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳରେ ପଞ୍ଚାଗ୍ନିର ମଧ୍ୟରେ ରହି ସେ ଦୀର୍ଘକାଳ ତପ କଲେ। କାମାଦି ରିପୁମାନଙ୍କୁ ଜିତି ଷଡୂର୍ମିକୁ ଝାଡ଼ିଦେଲେ।
Word by Word
ग्रीष्मेin summer
ग्रीष्मे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootग्रीष्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन
पञ्च-अग्नि-मध्य-स्थःstanding amid the five fires
पञ्च-अग्नि-मध्य-स्थः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपञ्च (प्रातिपदिक) + अग्नि (प्रातिपदिक) + मध्य (प्रातिपदिक) + स्थ (कृदन्त; √स्था धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कृदन्त-विशेषण: 'स्थ' (स्थित/standing)
चचारpractised / performed
चचार:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√चर् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
तपःausterity
तपः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन
चिरम्for a long time
चिरम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootचिरम् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time/duration)
रिपून्enemies
रिपून्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरिपु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
निर्जित्यhaving conquered
निर्जित्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√जि (धातु) + निर् (उपसर्ग)
Formक्त्वान्त (Gerund/absolutive), अव्ययभाव; पूर्वक्रिया
काम-आदीन्desire and the rest (etc.)
काम-आदीन्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; 'आदि' = 'and others'
ऊर्मि-षट्कम्the set of six waves (afflictions)
ऊर्मि-षट्कम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootऊर्मि (प्रातिपदिक) + षट्क (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समास: 'six waves'
विधूयhaving shaken off
विधूय:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√धू (धातु) + वि (उपसर्ग)
Formक्त्वान्त (Gerund/absolutive), अव्ययभाव; पूर्वक्रिया
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)