Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 63
रामस्य हिमवद्गमनम्
Rama’s Journey to Himavat
Devanagari script
सरोवरं महाराज विपुलं विमलोदकम् / कुमुदोत्पलकह्लारनिकरैरुपसोभितम्
Transliteration
sarovaraṃ mahārāja vipulaṃ vimalodakam / kumudotpalakahlāranikarairupasobhitam
Translation
ହେ ମହାରାଜ! ସେଠାରେ ନିର୍ମଳ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ବିଶାଳ ସରୋବର ଥିଲା; କୁମୁଦ, ଉତ୍ପଳ ଓ କହ୍ଲାର ପୁଷ୍ପଗୁଚ୍ଛରେ ତାହା ଶୋଭିତ ଥିଲା।
Word by Word
सरोवरम्lake
सरोवरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसरोवर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (accusative, 2nd), एकवचन
महाराजO great king
महाराज:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + राजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative), एकवचन; कर्मधारयः (महान् राजा)
विपुलम्vast
विपुलम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविपुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण of ‘सरोवरम्’
विमल-उदकम्having clear water / clear-watered
विमल-उदकम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविमल (प्रातिपदिक) + उदक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (विमलम् उदकम् यस्य/यत्) विशेषण of ‘सरोवरम्’
कुमुद-उत्पल-कह्लार-निकरैःby clusters of kumuda, utpala and kahlāra lotuses
कुमुद-उत्पल-कह्लार-निकरैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootकुमुद (प्रातिपदिक) + उत्पल (प्रातिपदिक) + कह्लार (प्रातिपदिक) + निकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (instrumental), बहुवचन; समाहार/निर्देश-तत्पुरुषः (कुमुदादीनां निकरैः = by clusters of kumuda, utpala, kahlāra)
उपशोभितम्adorned
उपशोभितम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउप-√शुभ् (धातु) → शोभित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण of ‘सरोवरम्’