Shloka 70
Rāma’s Service to Parents and Departure to Visit the Paternal Grandparents
Pitāmaha-gṛha-gamana
Devanagari script
तत्राश्रमे ऽवसद्रामो दिनानि कतिचिन्नृप / ततः कदाचिदेकान्ते रामं मुनिवरोत्तमः
Transliteration
tatrāśrame 'vasadrāmo dināni katicinnṛpa / tataḥ kadācidekānte rāmaṃ munivarottamaḥ
Translation
ହେ ନୃପ, ସେଇ ଆଶ୍ରମରେ ରାମ କିଛି ଦିନ ବସିଲେ। ପରେ କେବେ ଏକାନ୍ତରେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମଙ୍କୁ (ଡାକିଲେ)।
Word by Word
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (locative adverb: 'there')
आश्रमेin the hermitage
आश्रमे:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), सप्तमी विभक्ति (locative/7th), एकवचन (singular)
अवसत्dwelt, stayed
अवसत्:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootअव + √वस् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
रामःRama
रामः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा विभक्ति (nominative/1st), एकवचन (singular)
दिनानिdays
दिनानि:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण/Time extent)
TypeNoun
Rootदिन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया विभक्ति (accusative/2nd), बहुवचन (plural)
कतिचित्some, a few
कतिचित्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकतिचित् (सर्वनाम/अव्ययवत्)
Formअनिश्चितसंख्यावाचक (indefinite numeral/pronominal adj.); नपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया विभक्ति (accusative/2nd), बहुवचन (plural); विशेषण of दिनानि
नृपO king
नृप:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), सम्बोधन विभक्ति (vocative), एकवचन (singular)
ततःthen, thereafter
ततः:
Kāla (काल/Temporal)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अपादान/क्रमवाचक (ablatival adverb: 'then, thereafter')
कदाचित्once, at some time
कदाचित्:
Kāla (काल/Temporal)
TypeIndeclinable
Rootकदाचित् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (adverb: 'at some time')
एकान्तेin private, in solitude
एकान्ते:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootएकान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), सप्तमी विभक्ति (locative/7th), एकवचन (singular)
रामम्Rama (as object)
रामम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया विभक्ति (accusative/2nd), एकवचन (singular)
मुनिवरोत्तमःthe best of the excellent sages
मुनिवरोत्तमः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक) + वर (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (श्रेष्टतमः among sages: मुनि-वर-उत्तम); पुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा विभक्ति (nominative/1st), एकवचन (singular)