Shloka 2
Rāma’s Service to Parents and Departure to Visit the Paternal Grandparents
Pitāmaha-gṛha-gamana
Devanagari script
रामो ऽपि नृपशार्दूल सर्वधर्मभृतां वरः / वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञः सर्वशास्त्रविशारदः
Transliteration
rāmo 'pi nṛpaśārdūla sarvadharmabhṛtāṃ varaḥ / vedavedāṅgatattvajñaḥ sarvaśāstraviśāradaḥ
Translation
ହେ ନୃପଶାର୍ଦୂଳ, ରାମ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଧର୍ମଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ; ସେ ବେଦ-ବେଦାଙ୍ଗର ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ବିଶାରଦ ଥିଲେ।
Word by Word
rāmaḥRāma
rāmaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
apialso
api:
Prayojaka-nipāta (निपात/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपि-भाव निपात (also/even)
nṛpa-śārdūlaO tiger among kings
nṛpa-śārdūla:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootnṛpa + śārdūla (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (नृपाणां शार्दूलः = tiger among kings); पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन
sarva-dharma-bhṛtāmof the upholders of all duties
sarva-dharma-bhṛtām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootsarva + dharma + bhṛt (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सर्वान् धर्मान् बिभ्रति = upholders of all dharmas); पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन
varaḥthe best
varaḥ:
Pradhāna-viśeṣya (विधेय/Predicate)
TypeNoun
Rootvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; rāmaḥ इत्यस्य विधेय (predicate nominative)
veda-vedāṅga-tattva-jñaḥknower of the truths of the Vedas and Vedāṅgas
veda-vedāṅga-tattva-jñaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootveda + vedāṅga + tattva + jña (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुष-समास (वेद-वेदाङ्गयोः तत्त्वं जानाति); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; rāmaḥ इत्यस्य विशेषणम्
sarva-śāstra-viśāradaḥskilled in all treatises
sarva-śāstra-viśāradaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootsarva + śāstra + viśārada (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सर्वेषु शास्त्रेषु विशारदः); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; rāmaḥ इत्यस्य विशेषणम्