Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 17
Brahmaṇa-parīkṣā
Examination/Doctrine of the Pitṛs in Śrāddha Context
Devanagari script
शंयुरुवाच अहो दिव्यस्त्वया तात पितृसर्गस्तु कीर्तितः / लोका दुहितरश्चैव दोहित्राश्च श्रुतास्तथा
Transliteration
śaṃyuruvāca aho divyastvayā tāta pitṛsargastu kīrtitaḥ / lokā duhitaraścaiva dohitrāśca śrutāstathā
Translation
ଶଂୟୁ କହିଲେ—ଆହୋ ତାତ! ତୁମେ ପିତୃସର୍ଗକୁ ଦିବ୍ୟ ଭାବେ କୀର୍ତ୍ତନ କଲ; ଲୋକମାନେ, କନ୍ୟାମାନେ ଓ ଦୌହିତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ସେପରି ଶୁଣାଗଲେ।
Word by Word
शंयुःŚaṃyu
शंयुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशंयु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
अहोah!/indeed!
अहो:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअहो (अव्यय)
Formविस्मयार्थक अव्यय (interjection)
दिव्यःdivine
दिव्यः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (qualifying)
त्वयाby you
त्वया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
तातO dear father/sir
तात:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootतात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
पितृ-सर्गःcreation/lineage of the Pitṛs (ancestors)
पितृ-सर्गः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक) + सर्ग (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वयार्थक अव्यय (particle: ‘but/indeed’)
कीर्तितःrecounted
कीर्तितः:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootकीर्त् (धातु) → कीर्तित (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘has been recounted’
लोकाःworlds/realms
लोकाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
दुहितरःdaughters
दुहितरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदुहितृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
एवalso/indeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphasis)
दोहित्राःgrandsons (daughter’s sons)
दोहित्राः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदौहित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
श्रुताःheard/learned
श्रुताः:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) → श्रुत (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘have been heard/learned’
तथाlikewise/so
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारार्थक अव्यय (adverb: ‘thus/likewise’)