Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 22
Aṣṭakā-Śrāddha Vidhi and Dāna-Praśaṃsā
Observances in the Dark Fortnight and Praise of Giving
Devanagari script
प्रत्यक्षमर्चितास्तेन भवन्ति पितरस्तदा / पितृदवा मघा यस्मात्तस्मात्तास्वक्षयं स्मृतम्
Transliteration
pratyakṣamarcitāstena bhavanti pitarastadā / pitṛdavā maghā yasmāttasmāttāsvakṣayaṃ smṛtam
Translation
ତେଣୁ ସେତେବେଳେ ପିତୃମାନେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ଯେହେତୁ ମଘା ‘ପିତୃଦବା’ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ତେଣୁ ସେଥିରେ କୃତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅକ୍ଷୟ ଫଳଦାୟକ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
Word by Word
प्रत्यक्षम्directly, manifestly
प्रत्यक्षम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpratyakṣa (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/adverb): ‘प्रत्यक्षरूपेण’
अर्चिताःworshipped
अर्चिताः:
Karta (कर्ता) (with implied ‘पितरः’)
TypeVerb
Rootarc (धातु) + kta (क्त)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्मणि-भावः ‘पूजिताः’
तेनby that (act/means)
तेन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
भवन्तिbecome/are
भवन्ति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
Formलट्-लकार (Present); प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
पितरःthe Pitṛs (ancestors)
पितरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), बहुवचन
तदाthen
तदा:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक/adverb of time)
पितृदवाः‘Pitṛ-givers’ (those who grant to the ancestors)
पितृदवाः:
Karta (कर्ता) (apposition to ‘मघाः’)
TypeNoun
Rootpitṛ-davā (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष): पितॄणां दवाः; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
मघाःthe Maghā (nakṣatra-days)
मघाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmaghā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st), बहुवचन; नक्षत्रनाम
यस्मात्because (from which reason)
यस्मात्:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसम्बन्धबोधक-अव्यय (relative adverbial form): ‘यतः/यस्मात् कारणात्’
तस्मात्therefore (from that reason)
तस्मात्:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसम्बन्धबोधक-अव्यय (correlative): ‘ततः/तस्मात् कारणात्’
तासुin them (i.e., in those Maghās)
तासु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), बहुवचन
अक्षयम्imperishability, inexhaustible (merit)
अक्षयम्:
Karma (कर्म) (of ‘स्मृतम्’)
TypeNoun
Rootakṣaya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; ‘अविनाशि’
स्मृतम्is said/remembered (as)
स्मृतम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsmṛ (धातु) + kta (क्त)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle used impersonally); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘उच्यते/मन्यते’