Brahma Purana — The Path of Liberation: Self-Knowledge, Sense-Restraint, and Crossing the River of Worldly Flow, Shloka 31
Devanagari script
उत्तमां बुद्धिम् आस्थाय ब्रह्मभूयाय कल्पते उत्तीर्णः सर्वसंक्लेशान् प्रसन्नात्मा विकल्मषः //
Translation
ଅଧ୍ୟାୟ 238 ର ଏକତ୍ରିଶତମ ଶ୍ଲୋକ—ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା 31 ଉଲ୍ଲେଖିତ।
Word by Word
uttamāmhighest
uttamām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootuttama (उत्तम, प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; विशेषणम्
buddhimunderstanding/intellect
buddhim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbuddhi (बुद्धि, प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā, Ekavacana
āsthāyahaving resorted to
āsthāya:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootā√sthā (स्था, धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/ल्यप्), avyaya-kṛdanta; पूर्वक्रिया
brahma-bhūyāyafor Brahman-hood (state of Brahman)
brahma-bhūyāya:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootbrahman (ब्रह्मन्, प्रातिपदिक) + bhūya (भूय, प्रातिपदिक; ‘भूयस्/भूय’ भावार्थ)
FormNapुंसकलिङ्ग, Caturthī vibhakti (4th/चतुर्थी), Ekavacana; तत्पुरुषसमासः; सम्प्रदानम्
kalpatebecomes/is fit (for)
kalpate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√kḷp (कॢप्, धातु)
FormLaṭ lakāra (लट्/Present), Prathama-puruṣa, Ekavacana; ātmanepada
uttīrṇaḥhaving crossed over
uttīrṇaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootuttīrṇa (उत्तीर्ण, कृदन्त; ud+√tṝ तॄ)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; भूतकृदन्त (क्त); विशेषणम्
sarva-saṃkleśānall afflictions
sarva-saṃkleśān:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक) + saṃkleśa (संक्लेश, प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā, Bahuvacana; तत्पुरुषसमासः; अपादान/कर्म-निर्देशे (उत्तीर्णः—कस्मात्?)
prasanna-ātmāone whose self is serene
prasanna-ātmā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootprasanna (प्रसन्न, कृदन्त/प्रातिपदिक; pra+√sad सद्) + ātman (आत्मन्, प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; बहुव्रीहिसमासः (प्रसन्नः आत्मा यस्य); कर्तृपदम्/विशेषणम्
vikalmaṣaḥstainless/sinless
vikalmaṣaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvi-kalmaṣa (विकल्मष, प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; विशेषणम्
Speaker
Same teacher; stating the result of highest buddhi.