Brahma Purana — Sāṃkhya–Yoga on the Great Self: Sense-Control, Inner Vision, and Liberation, Shloka 39
Devanagari script
आत्मारामेण बुद्धेन बोद्धव्यं शुचिकर्मणा योगदोषान् समुच्छिद्य पञ्च यान् कवयो विदुः //
Translation
ଏହି ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; ତେଣୁ ଯଥାର୍ଥ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକଟି ଦିଅନ୍ତୁ।
Word by Word
ātma-ārāmeṇaby one who delights in the Self
ātma-ārāmeṇa:
Karta (कर्ता/agent-instrumental)
TypeAdjective
Rootātman (प्रातिपदिक) + ārāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (आत्मनि आरामः यस्य/आत्मारामः)
buddhenaby the awakened/wise
buddhena:
Karta (कर्ता/agent-instrumental)
TypeAdjective
Rootbuddha (कृदन्त, √budh/बुध्)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; भूतकृदन्त
boddhavyamshould be understood
boddhavyam:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Root√budh (धातु)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘to be known/should be understood’
śuci-karmaṇāby one of pure conduct
śuci-karmaṇā:
Karta (कर्ता/agent-instrumental)
TypeAdjective
Rootśuci (प्रातिपदिक) + karman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-सम्भव, तृतीया, एकवचन; कर्मधारय (शुचि कर्म यस्य/शुचि-कर्म)
yoga-doṣānfaults of yoga
yoga-doṣān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyoga (प्रातिपदिक) + doṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (योगस्य दोषाः)
samucchidyahaving eradicated
samucchidya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootsam-√chid (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), ‘having completely cut off’
pañcafive
pañca:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpañca (अव्यय/संख्याशब्द)
Formसंख्यावाचक (numeral), अव्ययवत् प्रयोग
yānwhich
yān:
Sambandha (सम्बन्ध/relative)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम
kavayaḥsages, poets
kavayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkavi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
viduḥknow
viduḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vid (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
Speaker
Vyāsa to brāhmaṇas