Adhyaya 178: Sage Kaṇḍu, Pramlocā’s Temptation, and Liberation at Puruṣottama
ଅଧ୍ୟାୟ ୧୭୮ ତପସ୍ୟାର ଅସୁରକ୍ଷା, ଦେବୀୟ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ଓ ମୋକ୍ଷଦାୟିନୀ ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରମହିମାକୁ ଉପଦେଶମୂଳକ କଥାରେ ଦର୍ଶାଏ। ବ୍ୟାସ ଗୋମତୀ ନଦୀର ଏକାନ୍ତ ତଟରେ ବେଦପାରଙ୍ଗତ, ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ ଋଷି କଣ୍ଡୁଙ୍କ ଘୋର ତପସ୍ୟା ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ତାଙ୍କ ତପୋତେଜରେ ଭୟଭୀତ ଇନ୍ଦ୍ର (ଶକ୍ର) କାମ, ବାୟୁ ଓ ବସନ୍ତଙ୍କ ସହାୟତାରେ ଅପ୍ସରା ପ୍ରମ୍ଲୋଚାକୁ ପଠାଇ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଭଙ୍ଗ କରାଏ। କଣ୍ଡୁ ମୋହରେ ପଡ଼ି କର୍ମାନୁଷ୍ଠାନ ଛାଡ଼ି ଶତାବ୍ଦୀଧରି ଆସକ୍ତିରେ ରହି ସମୟଗତି ଜାଣିନଥାନ୍ତି। ସତ୍ୟ ପ୍ରକାଶ ପାଇଲେ ସେ ନିଜ ତପୋଧନ ହ୍ରାସକୁ ନିନ୍ଦା କରି ପ୍ରମ୍ଲୋଚାକୁ ବିଦାୟ ଦିଅନ୍ତି; ବୃକ୍ଷରେ ସୁରକ୍ଷିତ ସ୍ୱେଦ/ଗର୍ଭରୁ, ବାୟୁ-ଚନ୍ଦ୍ର ପୋଷଣରେ ମାରୀଷାର ଅଦ୍ଭୁତ ଜନ୍ମ କଥିତ। ପରେ କଣ୍ଡୁ ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ରତଟର ପୁରୁଷୋତ୍ତମ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିଷ୍ଣୁଧାମକୁ ଯାଇ ‘ବ୍ରହ୍ମପାର’ ନାମକ ଏକାଗ୍ର ଜପ କରି ହରିଦର୍ଶନ ଓ ମୋକ୍ଷାଶ୍ୱାସନ ପାଆନ୍ତି; ଇନ୍ଦ୍ରିୟନିଗ୍ରହ ଓ ଅଦ୍ୱୈତ ଧ୍ୟାନରେ ଶେଷେ ମୁକ୍ତି ଲଭନ୍ତି।
Chapter Arc
{"opening_hook":"Vyāsa introduces Kaṇḍu as a near-ideal tapasvin—Veda-versed, sense-restrained—kindling immediate suspense by placing him alone on the secluded Gomatī bank where austerity is said to ‘heat’ the three worlds.","rising_action":"Indra, fearing the power of tapas, deploys a classic purāṇic counter-force: Pramlocā aided by Kāma (desire), Vāyu (restless movement), and Vasanta (seasonal allure). Sensory beauty and subtle disturbance erode Kaṇḍu’s brahmacarya; he drops sandhyā, japa, homa, svādhyāya, and niyamas, and centuries pass unnoticed in attachment at Mandara-droṇī.","climax_moment":"The moral and theological pivot comes when Kaṇḍu awakens to the deception, laments the ruin of his tapas, yet refuses to curse Pramlocā—placing blame on his own unmastered senses—and then turns to the salvific geography of Puruṣottama-kṣetra, where his ‘brahmapāra’ japa and expansive stuti draw Hari’s direct darśana and mokṣa-assurance.","resolution":"The chapter closes with restoration through bhakti and jñāna: Kaṇḍu regains equanimity, restrains the senses, contemplates the nirguṇa/nirlepa Puruṣottama, and attains supreme liberation; a phalaśruti adds that hearing/reciting this account purifies and leads to heavenly ascent.","key_verse":"Teaching (sense-control + refuge in Puruṣottama): “Not another is to be blamed—my own senses, ungoverned, became the cause of my fall. Taking refuge in Puruṣottama, and fixing the mind on Hari beyond guṇas, one attains the highest release.” (rendered summary-translation of the chapter’s central instruction)"}
Thematic Essence
{"primary_theme":"Puruṣottama-kṣetra as mokṣa-giving refuge after ascetic fall (tīrtha-soteriology).","secondary_themes":["Ascetic vulnerability: tapas without vigilant indriya-nigraha is unstable","Indra’s obstruction motif: deva-fear of tapas as a purāṇic test-pattern","Accountability over scapegoating: Kaṇḍu blames his senses, not Pramlocā","Mythic genealogy: Māriṣā’s wondrous birth and linkage to Dakṣa-lineage"],"brahma_purana_doctrine":"Puruṣottama on the southern ocean shore is presented as rare, wish-fulfilling, and explicitly muktida: concentrated japa and bhakti there, joined to nirguṇa contemplation, overrides even severe spiritual loss and culminates in mokṣa.","adi_purana_significance":"As ‘Ādi Purāṇa,’ the chapter models a foundational purāṇic pedagogy: (1) tapas is powerful yet precarious, (2) bhakti-centered tīrtha is a universal corrective, and (3) cosmic genealogy and sacred geography are woven into a single salvation narrative."}
Emotional Journey
{"opening_rasa":"शान्त","climax_rasa":"अद्भुत","closing_rasa":"शान्त","rasa_transitions":["शान्त → रौद्र (Indra’s anxious opposition) → शृङ्गार (temptation) → करुण (Kaṇḍu’s remorse) → अद्भुत (Hari-darśana) → शान्त (mokṣa)"],"devotional_peaks":["Kaṇḍu’s ‘brahmapāra’ japa at Puruṣottama","The expansive stuti identifying Hari with kāla, bhūtas, and Veda","Hari’s boon discourse elevating bhakti as accessible to all and mokṣa-bestowing"]}
Tirtha Focus
{"tirthas_covered":["गोमती नदी (Gomatī riverbank)","पुरुषोत्तमक्षेत्र (Puruṣottama-kṣetra)","दक्षिणोदधितीर (southern ocean shore)"],"jagannath_content":"Puruṣottama is praised as a rare, muktida Viṣṇu-āyatana on the southern seacoast; the emphasis is on darśana, japa, and liberation-granting power of the kṣetra (a core Puri/Jagannātha-zone valuation, even when Jagannātha is not foregrounded by name).","surya_content":null,"cosmology_content":"Stuti-material briefly universalizes Viṣṇu as the ground of time, elements, and Vedic order—cosmology invoked as theology rather than as a full sarga/pralaya account."}
Shlokas in Adhyaya 178
Verse 1
व्यास उवाच तस्मिन् क्षेत्रे मुनिश्रेष्ठाः सर्वसत्त्वसुखावहे धर्मार्थकाममोक्षाणां फलदे पुरुषोत्तमे //
ଏହା ଅଧ୍ୟାୟ 178 ର ପ୍ରଥମ ଶ୍ଲୋକ।
Verse 2
कण्डुर् नाम महातेजा ऋषिः परमधार्मिकः सत्यवादी शुचिर् दान्तः सर्वभूतहिते रतः //
ଏହା ଦ୍ୱିତୀୟ ଶ୍ଲୋକ; ପବିତ୍ର ପୁରାଣବଚନ, ଯାହା ଧର୍ମାର୍ଥକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରେ।
Verse 3
जितेन्द्रियो जितक्रोधो वेदवेदाङ्गपारगः अवाप परमां सिद्धिम् आराध्य पुरुषोत्तमम् //
ଏହା ତୃତୀୟ ଶ୍ଲୋକ; ପୁରାଣରେ ଧର୍ମବିସ୍ତାରକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ନିରୂପଣ କରେ।
Verse 4
अन्ये ऽपि तत्र संसिद्धा मुनयः संशितव्रताः सर्वभूतहिता दान्ता जितक्रोधा विमत्सराः //
ଏହା ଚତୁର୍ଥ ଶ୍ଲୋକ; ଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥକୁ ସଂଗ୍ରହ କରି ପବିତ୍ର ବଚନ କହେ।
Verse 5
मुनय ऊचुः को ऽसौ कण्डुः कथं तत्र जगाम परमां गतिम् श्रोतुम् इच्छामहे तस्य चरितं ब्रूहि सत्तम //
ଏହା ପଞ୍ଚମ ଶ୍ଲୋକ; ପୁରାଣଧର୍ମର ସାରକୁ ଶ୍ରୋତାମାନଙ୍କ ହିତାର୍ଥେ ଦର୍ଶାଏ।
Verse 6
व्यास उवाच शृणुध्वं मुनिशार्दूलाः कथां तस्य मनोहराम् प्रवक्ष्यामि समासेन मुनेस् तस्य विचेष्टितम् //
ଏହା ଷଷ୍ଠ ଶ୍ଲୋକ; ପୁଣ୍ୟପ୍ରଦ ଜ୍ଞାନ ଦେଇ ମୋକ୍ଷମାର୍ଗକୁ ସୂଚାଏ।
Verse 7
पवित्रे गोमतीतीरे विजने सुमनोहरे कन्दमूलफलैः पूर्णे समित्पुष्पकुशान्वितैः //
ସପ୍ତମ ଶ୍ଲୋକ—ଏଠାରେ ମୂଳପାଠ କେବଳ “7”; ପ୍ରକୃତ ଶ୍ଲୋକ ନଥିବାରୁ ଅର୍ଥାନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
Verse 8
नानाद्रुमलताकीर्णे नानापुष्पोपशोभिते नानापक्षिरुते रम्ये नानामृगगणान्विते //
ଅଷ୍ଟମ ଶ୍ଲୋକ—ଏଠାରେ ମୂଳପାଠ କେବଳ “8”; ପ୍ରକୃତ ଶ୍ଲୋକ ନଥିବାରୁ ଅର୍ଥାନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
Verse 9
तत्राश्रमपदं कण्डोर् बभूव मुनिसत्तमाः सर्वर्तुफलपुष्पाढ्यं कदलीखण्डमण्डितम् //
ନବମ ଶ୍ଲୋକ—ଏଠାରେ ମୂଳପାଠ କେବଳ “9”; ପ୍ରକୃତ ଶ୍ଲୋକ ନଥିବାରୁ ଅର୍ଥାନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
Verse 10
तपस् तेपे मुनिस् तत्र सुमहत् परमाद्भुतम् व्रतोपवासैर् नियमैः स्नानमौनसुसंयमैः //
ଦଶମ ଶ୍ଲୋକ—ଏଠାରେ ମୂଳପାଠ କେବଳ “10”; ପ୍ରକୃତ ଶ୍ଲୋକ ନଥିବାରୁ ଅର୍ଥାନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
Verse 11
ग्रीष्मे पञ्चतपा भूत्वा वर्षासु स्थण्डिलेशयः आर्द्रवासास् तु हेमन्ते स तेपे सुमहत् तपः //
ଏକାଦଶ ଶ୍ଲୋକ—ଏଠାରେ ମୂଳପାଠ କେବଳ “11”; ପ୍ରକୃତ ଶ୍ଲୋକ ନଥିବାରୁ ଅର୍ଥାନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
Verse 12
दृष्ट्वा तु तपसो वीर्यं मुनेस् तस्य सुविस्मिताः बभूवुर् देवगन्धर्वाः सिद्धविद्याधरास् तथा //
ଦ୍ୱାଦଶ ଶ୍ଲୋକ—ଏଠାରେ ମୂଳ ଶ୍ଲୋକ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; ତେଣୁ କେବଳ ‘12’ ସଂଖ୍ୟା ସୂଚନା ମିଳେ।
Verse 13
भूमिं तथान्तरिक्षं च दिवं च मुनिसत्तमाः कण्डुः संतापयाम् आस त्रैलोक्यं तपसो बलात् //
ତ୍ରୟୋଦଶ ଶ୍ଲୋକ—ଏଠାରେ ମୂଳ ଶ୍ଲୋକ ନାହିଁ; କେବଳ ‘13’ ସଂଖ୍ୟା ସୂଚନା ଅଛି।
Verse 14
अहो ऽस्य परमं धैर्यम् अहो ऽस्य परमं तपः इत्य् अब्रुवंस् तदा दृष्ट्वा देवास् तं तपसि स्थितम् //
ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଶ୍ଲୋକ—ଏଠାରେ ମୂଳ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; କେବଳ ‘14’ ସଂଖ୍ୟା ସୂଚନା ଅଛି।
Verse 15
मन्त्रयाम् आसुर् अव्यग्राः शक्रेण सहितास् तदा भयात् तस्य समुद्विग्नास् तपोविघ्नम् अभीप्सवः //
ପଞ୍ଚଦଶ ଶ୍ଲୋକ—ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକର ମୂଳବାକ୍ୟ ନାହିଁ; କେବଳ ‘15’ ସଂଖ୍ୟା ଦେଖାଯାଏ।
Verse 16
ज्ञात्वा तेषाम् अभिप्रायं शक्रस् त्रिभुवनेश्वरः प्रम्लोचाख्यां वरारोहां रूपयौवनगर्विताम् //
ଷୋଡଶ ଶ୍ଲୋକ—ଏଠାରେ ମୂଳ ଶ୍ଲୋକପାଠ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ; କେବଳ ‘16’ ଅଙ୍କନ ମାତ୍ର ମିଳେ।
Verse 17
सुमध्यां चारुजङ्घां तां पीनश्रोणिपयोधराम् सर्वलक्षणसंपन्नां प्रोवाच फलसूदनः //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; ତେଣୁ ସଠିକ୍ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକ ଦିଅନ୍ତୁ।
Verse 18
शक्र उवाच प्रम्लोचे गच्छ शीघ्रं त्वं यदासौ तप्यते मुनिः विघ्नार्थं तस्य तपसः क्षोभयस्वांशु सुप्रभे //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; ତେଣୁ ସଠିକ୍ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକ ଦିଅନ୍ତୁ।
Verse 19
प्रम्लोचोवाच तव वाक्यं सुरश्रेष्ठ करोमि सततं प्रभो किंतु शङ्का ममैवात्र जीवितस्य च संशयः //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; ତେଣୁ ସଠିକ୍ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକ ଦିଅନ୍ତୁ।
Verse 20
बिभेमि तं मुनिवरं ब्रह्मचर्यव्रते स्थितम् अत्युग्रं दीप्ततपसं ज्वलनार्कसमप्रभम् //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; ତେଣୁ ସଠିକ୍ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକ ଦିଅନ୍ତୁ।
Verse 21
ज्ञात्वा मां स मुनिः क्रोधाद् विघ्नार्थं समुपागताम् कण्डुः परमतेजस्वी शापं दास्यति दुःसहम् //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; ତେଣୁ ସଠିକ୍ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକ ଦିଅନ୍ତୁ।
Verse 22
उर्वशी मेनका रम्भा घृताची पुञ्जिकस्थला विश्वाची सहजन्या च पूर्वचित्तिस् तिलोत्तमा //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; ତେଣୁ ସଠିକ୍ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକ ଦିଅନ୍ତୁ।
Verse 23
अलम्बुषा मिश्रकेशी शशिलेखा च वामना अन्याश् चाप्सरसः सन्ति रूपयौवनगर्विताः //
ଏହି ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ପାଠ ଉପଲବ୍ଧ ନାହିଁ; ତେଣୁ ଭାବାର୍ଥ ସହ ଅନୁବାଦ କରିହେବ ନାହିଁ। ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକ ଲେଖନ୍ତୁ।
Verse 24
सुमध्याश् चारुवदनाः पीनोन्नतपयोधराः कामप्रधानकुशलास् तास् तत्र संनियोजय //
ସଂସ୍କୃତ ମୂଳ ବିନା ଅନୁବାଦ ଯଥୋଚିତ ନୁହେଁ; ଦୟାକରି 178.24 ଶ୍ଲୋକପାଠ ଦିଅନ୍ତୁ।
Verse 25
ब्रह्मोवाच तस्यास् तद् वचनं श्रुत्वा पुनः प्राह शचीपतिः तिष्ठन्तु नाम चान्यास् तास् त्वं चात्र कुशला शुभे //
ଏହି ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; ତେଣୁ ପ୍ରମାଣିକ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଦୟାକରି ପାଠ ଦିଅନ୍ତୁ।
Verse 26
कामं वसन्तं वायुं च सहायार्थे ददामि ते तैः सार्धं गच्छ सुश्रोणि यत्रास्ते स महामुनिः //
178.26 ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ପାଠ ବିନା ଅର୍ଥନିର୍ଣ୍ଣୟ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ଦୟାକରି ସଂସ୍କୃତ ଶ୍ଲୋକ ଦିଅନ୍ତୁ।
Verse 27
शक्रस्य वचनं श्रुत्वा तदा सा चारुलोचना जगामाकाशमार्गेण तैः सार्धं चाश्रमं मुनेः //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକପାଠ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ତାହାର ଅର୍ଥ ପ୍ରସଙ୍ଗାନୁସାରେ ଜ୍ଞେୟ।
Verse 28
गत्वा सा तत्र रुचिरं ददर्श वनम् उत्तमम् मुनिं च दीप्ततपसम् आश्रमस्थम् अकल्मषम् //
ଏଠାରେ କେବଳ ଶ୍ଲୋକ-ସଂଖ୍ୟା ଦେଖାଯାଏ; ମୂଳପାଠ ମିଳିଲେ ହିଁ ଯଥାର୍ଥ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ।
Verse 29
अपश्यत् सा वनं रम्यं तैः सार्धं नन्दनोपमम् सर्वर्तुवरपुष्पाढ्यं शाखामृगगणाकुलम् //
ମୂଳଶ୍ଲୋକ ଏଠାରେ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; ତେଣୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବାନୁବାଦ କରାଯାଇପାରେ ନାହିଁ।
Verse 30
पुण्यं पद्मबलोपेतं सपल्लवमहाबलम् श्रोत्ररम्यान् सुमधुराञ् शब्दान् खगमुखेरितान् //
ମୂଳପାଠ ମିଳିଲେ, ତାହାର ପବିତ୍ର ଅର୍ଥ ଯଥାଶକ୍ତି ଅନୁବାଦ କରାଯିବ।
Verse 31
सर्वर्तुफलभाराढ्यान् सर्वर्तुकुसुमोज्ज्वलान् अपश्यत् पादपांश् चैव विहंगैर् अनुनादितान् //
ଅତଏବ ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକର ମୂଳବାକ୍ୟ ଦିଅନ୍ତୁ; ତେବେ ହିଁ ସମ୍ୟକ୍ ଅନୁବାଦ ସିଦ୍ଧ ହେବ।
Verse 32
आम्रान् आम्रातकान् भव्यान् नारिकेरान् सतिन्दुकान् अथ बिल्वांस् तथा जीवान् दाडिमान् बीजपूरकान् //
ଏଠାରେ ମୂଳ ଶ୍ଲୋକ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; କେବଳ “32” ସଂଖ୍ୟା ଅଛି। ଦୟାକରି ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଅନ୍ତୁ, ତେବେ ସଠିକ୍ ଅନୁବାଦ ହେବ।
Verse 33
पनसांल् लकुचान् नीपाञ् शिरीषान् सुमनोहरान् पारावतांस् तथा कोलान् अरिमेदाम्लवेतसान् //
ଏଠାରେ ମୂଳ ଶ୍ଲୋକ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; କେବଳ “33” ସଂଖ୍ୟା ଅଛି। ଦୟାକରି ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଅନ୍ତୁ, ତେବେ ସଠିକ୍ ଅନୁବାଦ ହେବ।
Verse 34
भल्लातकान् आमलकाञ् शतपर्णांश् च किंशुकान् इङ्गुदान् करवीरांश् च हरीतकीविभीतकान् //
ଏଠାରେ ମୂଳ ଶ୍ଲୋକ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; କେବଳ “34” ସଂଖ୍ୟା ଅଛି। ଦୟାକରି ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଅନ୍ତୁ, ତେବେ ସଠିକ୍ ଅନୁବାଦ ହେବ।
Verse 35
एतान् अन्यांश् च सा वृक्षान् ददर्श पृथुलोचना तथैवाशोकपुंनागकेतकीबकुलान् अथ //
ଏଠାରେ ମୂଳ ଶ୍ଲୋକ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; କେବଳ “35” ସଂଖ୍ୟା ଅଛି। ଦୟାକରି ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଅନ୍ତୁ, ତେବେ ସଠିକ୍ ଅନୁବାଦ ହେବ।
Verse 36
पारिजातान् कोविदारान् मन्दारेन्दीवरांस् तथा पाटलाः पुष्पिता रम्या देवदारुद्रुमांस् तथा //
ଏଠାରେ ମୂଳ ଶ୍ଲୋକ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; କେବଳ “36” ସଂଖ୍ୟା ଅଛି। ଦୟାକରି ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଅନ୍ତୁ, ତେବେ ସଠିକ୍ ଅନୁବାଦ ହେବ।
Verse 37
शालांस् तालांस् तमालांश् च निचुलांल् लोमकांस् तथा अन्यांश् च पादपश्रेष्ठान् अपश्यत् फलपुष्पितान् //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; କେବଳ “37” ସଂଖ୍ୟା ଅଛି। ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକପାଠ ଦିଅନ୍ତୁ, ତାହାପରେ ଯଥାଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁବାଦ ହେବ।
Verse 38
चकोरैः शतपत्त्रैश् च भृङ्गराजैस् तथा शुकैः कोकिलैः कलविङ्कैश् च हारीतैर् जीवजीवकैः //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ନାହିଁ; କେବଳ “38” ସଂଖ୍ୟା ଅଛି। ପାଠ ଦିଲେ, ପବିତ୍ର ଅର୍ଥାନୁସାରେ ଅନୁବାଦ ଦିଆଯିବ।
Verse 39
प्रियपुत्रैश् चातकैश् च तथान्यैर् विविधैः खगैः श्रोत्ररम्यं सुमधुरं कूजद्भिश् चाप्य् अधिष्ठितम् //
ଏହି ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; କେବଳ “39” ଅଛି। ପାଠ ଦିଲେ ଯଥାର୍ଥ ଅନୁବାଦ ହେବ।
Verse 40
सरांसि च मनोज्ञानि प्रसन्नसलिलानि च कुमुदैः पुण्डरीकैश् च तथा नीलोत्पलैः शुभैः //
ଏଠାରେ କେବଳ “40” ସଂଖ୍ୟା; ଶ୍ଲୋକପାଠ ନାହିଁ। ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ଦିଲେ, ଧାର୍ମିକ ଅନୁବାଦ ଦିଆଯିବ।
Verse 41
कह्लारैः कमलैश् चैव आचितानि समन्ततः कादम्बैश् चक्रवाकैश् च तथैव जलकुक्कुटैः //
ଏହି ଶ୍ଲୋକର ମୂଳପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; କେବଳ “41” ଅଛି। ସଂସ୍କୃତ ଶ୍ଲୋକ ଦିଲେ, ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ଅନୁବାଦ ଦିଆଯିବ।
Verse 42
कारण्डवैर् बकैर् हंसैः कूर्मैर् मद्गुभिर् एव च एतैश् चान्यैश् च कीर्णानि समन्ताज् जलचारिभिः //
ଏଠାରେ କେବଳ “42” ସଂଖ୍ୟା ଦିଆଯାଇଛି; ମୂଳ ଶ୍ଲୋକ ନଥିବାରୁ ଯଥାର୍ଥ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
Verse 43
क्रमेणैव तथा सा तु वनं बभ्राम तैः सह एवं दृष्ट्वा वनं रम्यं तैः सार्धं परमाद्भुतम् //
ଏଠାରେ କେବଳ “43” ସଂଖ୍ୟା ଦିଆଯାଇଛି; ମୂଳ ଶ୍ଲୋକ ନଥିବାରୁ ଯଥାର୍ଥ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
Verse 44
विस्मयोत्फुल्लनयना सा बभूव वराङ्गना प्रोवाच वायुं कामं च वसन्तं च द्विजोत्तमाः //
ଏଠାରେ କେବଳ “44” ସଂଖ୍ୟା ଦିଆଯାଇଛି; ମୂଳ ଶ୍ଲୋକ ନଥିବାରୁ ଯଥାର୍ଥ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
Verse 45
प्रम्लोचोवाच कुरुध्वं मम साहाय्यं यूयं सर्वे पृथक् पृथक् //
ଏଠାରେ କେବଳ “45” ସଂଖ୍ୟା ଦିଆଯାଇଛି; ମୂଳ ଶ୍ଲୋକ ନଥିବାରୁ ଯଥାର୍ଥ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
Verse 46
ब्रह्मोवाच एवम् उक्त्वा तदा सा तु तथेत्य् उक्ता सुरैर् द्विजाः प्रत्युवाचाद्य यास्यामि यत्रासौ संस्थितो मुनिः //
ଏଠାରେ କେବଳ “46” ସଂଖ୍ୟା ଦିଆଯାଇଛି; ମୂଳ ଶ୍ଲୋକ ନଥିବାରୁ ଯଥାର୍ଥ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
Verse 47
अद्य तं देहयन्तारं प्रयुक्तेन्द्रियवाजिनम् स्मरशस्त्रगलद्रश्मिं करिष्यामि कुसारथिम् //
ଏଠାରେ କେବଳ ‘୪୭’ ସଂଖ୍ୟା ଦିଆଯାଇଛି; ମୂଳ ଶ୍ଲୋକ ନଥିବାରୁ ଯଥାର୍ଥ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
Verse 48
ब्रह्मा जनार्दनो वापि यदि वा नीललोहितः तथाप्य् अद्य करिष्यामि कामबाणक्षतान्तरम् //
ଏଠାରେ କେବଳ ‘୪୮’ ସଂଖ୍ୟା ଅଛି; ମୂଳ ଶ୍ଲୋକ ଉପଲବ୍ଧ ନୁହେଁ, ତେଣୁ ଅନୁବାଦ ଦିଆଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।
Verse 49
इत्य् उक्त्वा प्रययौ साथ यत्रासौ तिष्ठते मुनिः मुनेस् तपःप्रभावेण प्रशान्तश्वापदाश्रमम् //
ଏଠାରେ କେବଳ ‘୪୯’ ସଂଖ୍ୟା ଦେଖାଯାଏ; ଶ୍ଲୋକପାଠ ନଥିବାରୁ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
Verse 50
सा पुंस्कोकिलमाधुर्ये नदीतीरे व्यवस्थिता स्तोकमात्रं स्थिता तस्माद् अगायत वराप्सराः //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକ ଦିଆଯାଇନାହିଁ, କେବଳ ‘୫୦’ ସଂଖ୍ୟା ଅଛି; ତେଣୁ ଅନୁବାଦ ଦିଆଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।
Verse 51
ततो वसन्तः सहसा बलं समकरोत् तदा कोकिलारावमधुरम् अकालिकमनोहरम् //
ଏଠାରେ କେବଳ ‘୫୧’ ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରଦର୍ଶିତ; ଶ୍ଲୋକପାଠ ନଥିବାରୁ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
Verse 52
ववौ गन्धवहश् चैव मलयाद्रिनिकेतनः पुष्पान् उच्चावचान् मेध्यान् पातयंश् च शनैः शनैः //
ଏଠାରେ ‘ବାଉନ’ ଶ୍ଲୋକ-ସଂଖ୍ୟାର ସୂଚନା ଅଛି; ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ।
Verse 53
पुष्पबाणधरश् चैव गत्वा तस्य समीपतः मुनेश् च क्षोभयाम् आस कामस् तस्यापि मानसम् //
ଏଠାରେ ‘ତେପନ’ ଶ୍ଲୋକ-ସଂଖ୍ୟା ମାତ୍ର ଦର୍ଶାଯାଇଛି; ମୂଳ ଶ୍ଲୋକ ନାହିଁ।
Verse 54
ततो गीतध्वनिं श्रुत्वा मुनिर् विस्मितमानसः जगाम यत्र सा सुभ्रूः कामबाणप्रपीडितः //
ଏଠାରେ ‘ଚଉନ’ ଶ୍ଲୋକ-ସଂଖ୍ୟା ଅଛି; ମୂଳ ପାଠ ମିଳୁନାହିଁ।
Verse 55
दृष्ट्वा ताम् आह संदृष्टो विस्मयोत्फुल्ललोचनः भ्रष्टोत्तरीयो विकलः पुलकाञ्चितविग्रहः //
ଏଠାରେ ‘ପଞ୍ଚାବନ’ ଶ୍ଲୋକ-ସଂଖ୍ୟା ଅଛି; ଶ୍ଲୋକବାକ୍ୟ ଦିଆଯାଇନାହିଁ।
Verse 56
ऋषिर् उवाच कासि कस्यासि सुश्रोणि सुभगे चारुहासिनि मनो हरसि मे सुभ्रु ब्रूहि सत्यं सुमध्यमे //
ଏଠାରେ ‘ଛପନ’ ଶ୍ଲୋକ-ସଂଖ୍ୟା ଅଛି; ମୂଳ ଶ୍ଲୋକପାଠ ନାହିଁ।
Verse 57
प्रम्लोचोवाच तव कर्मकरा चाहं पुष्पार्थम् अहम् आगता आदेशं देहि मे क्षिप्रं किं करोमि तवाज्ञया //
ଏଠାରେ ୫୭ତମ ଶ୍ଲୋକ ଉଲ୍ଲେଖିତ; ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ନଥିବାରୁ ଅର୍ଥାନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
Verse 58
व्यास उवाच श्रुत्वैवं वचनं तस्यास् त्यक्त्वा धैर्यं विमोहितः आदाय हस्ते तां बालां प्रविवेश स्वम् आश्रमम् //
ଏଠାରେ ୫୮ତମ ଶ୍ଲୋକ ଉଲ୍ଲେଖିତ; ମୂଳପାଠ ନଥିବାରୁ ଅର୍ଥବ୍ୟାଖ୍ୟା/ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
Verse 59
ततः कामश् च वायुश् च वसन्तश् च द्विजोत्तमाः जग्मुर् यथागतं सर्वे कृतकृत्यास् त्रिविष्टपम् //
ଏଠାରେ ୫୯ତମ ଶ୍ଲୋକ ଉଲ୍ଲେଖିତ; ପାଠ ମିଳୁନଥିବାରୁ ଅନୁବାଦ କରିହେବ ନାହିଁ।
Verse 60
शशंसुश् च हरिं गत्वा तस्यास् तस्य च चेष्टितम् श्रुत्वा शक्रस् तदा देवाः प्रीताः सुमनसो ऽभवन् //
ଏଠାରେ ୬୦ତମ ଶ୍ଲୋକ ଉଲ୍ଲେଖିତ; ମୂଳ ଶ୍ଲୋକ ନଥିବାରୁ ଭାବାର୍ଥ ଦିଆଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।
Verse 61
स च कण्डुस् तया सार्धं प्रविशन्न् एव चाश्रमम् आत्मनः परमं रूपं चकार मदनाकृति //
ଏଠାରେ ୬୧ତମ ଶ୍ଲୋକ ଉଲ୍ଲେଖିତ; ପାଠ ନଥିବାରୁ ଯଥାର୍ଥ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
Verse 62
रूपयौवनसंपन्नम् अतीव सुमनोहरम् दिव्यालंकारसंयुक्तं षोडशवत्सराकृति //
ଏହା 178ତମ ଅଧ୍ୟାୟର ବାସଠିତମ ଶ୍ଲୋକ।
Verse 63
दिव्यवस्त्रधरं कान्तं दिव्यस्रग्गन्धभूषितम् सर्वोपभोगसंपन्नं सहसा तपसो बलात् //
ଏହା 178ତମ ଅଧ୍ୟାୟର ତ୍ରିଷଠିତମ ଶ୍ଲୋକ।
Verse 64
दृष्ट्वा सा तस्य तद् वीर्यं परं विस्मयम् आगता अहो ऽस्य तपसो वीर्यम् इत्य् उक्त्वा मुदिताभवत् //
ଏହା 178ତମ ଅଧ୍ୟାୟର ଚଉଷଠିତମ ଶ୍ଲୋକ।
Verse 65
स्नानं संध्यां जपं होमं स्वाध्यायं देवतार्चनम् व्रतोपवासनियमं ध्यानं च मुनिसत्तमाः //
ଏହା 178ତମ ଅଧ୍ୟାୟର ପଞ୍ଚଷଠିତମ ଶ୍ଲୋକ।
Verse 66
त्यक्त्वा स रेमे मुदितस् तया सार्धम् अहर्निशम् मन्मथाविष्टहृदयो न बुबोध तपःक्षयम् //
ଏହା 178ତମ ଅଧ୍ୟାୟର ଷଟ୍ଷଠିତମ ଶ୍ଲୋକ।
Verse 67
संध्यारात्रिदिवापक्षमासर्त्वयनहायनम् न बुबोध गतं कालं विषयासक्तमानसः //
ଏହି ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; କେବଳ “67” ସଂଖ୍ୟା ଅଛି। ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକପାଠ ପଠାନ୍ତୁ, ତେବେ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଅନୁବାଦ କରାଯିବ।
Verse 68
सा च तं कामजैर् भावैर् विदग्धा रहसि द्विजाः वरयाम् आस सुश्रोणिः प्रलापकुशला तदा //
ଏହି ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; କେବଳ “68” ସଂଖ୍ୟା ଅଛି। ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକପାଠ ପଠାନ୍ତୁ, ତେବେ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଅନୁବାଦ କରାଯିବ।
Verse 69
एवं कण्डुस् तया सार्धं वर्षाणाम् अधिकं शतम् अतिष्ठन् मन्दरद्रोण्यां ग्राम्यधर्मरतो मुनिः //
ଏହି ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; କେବଳ “69” ସଂଖ୍ୟା ଅଛି। ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକପାଠ ପଠାନ୍ତୁ, ତେବେ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଅନୁବାଦ କରାଯିବ।
Verse 70
सा तं प्राह महाभागं गन्तुम् इच्छाम्य् अहं दिवम् प्रसादसुमुखो ब्रह्मन्न् अनुज्ञातुं त्वम् अर्हसि //
ଏହି ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; କେବଳ “70” ସଂଖ୍ୟା ଅଛି। ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକପାଠ ପଠାନ୍ତୁ, ତେବେ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଅନୁବାଦ କରାଯିବ।
Verse 71
तयैवम् उक्तः स मुनिस् तस्याम् आसक्तमानसः दिनानि कतिचिद् भद्रे स्थीयताम् इत्य् अभाषत //
ଏହି ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; କେବଳ “71” ସଂଖ୍ୟା ଅଛି। ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକପାଠ ପଠାନ୍ତୁ, ତେବେ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଅନୁବାଦ କରାଯିବ।
Verse 72
एवम् उक्ता ततस् तेन साग्रं वर्षशतं पुनः बुभुजे विषयांस् तन्वी तेन सार्धं महात्मना //
ଅଧ୍ୟାୟ 178 ର ଶ୍ଲୋକ 72; ଏହି ପଦ୍ୟର ମୂଳ ପାଠ ଏଠାରେ କେବଳ ସଂଖ୍ୟାରୂପେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି।
Verse 73
अनुज्ञां देहि भगवन् व्रजामि त्रिदशालयम् उक्तस् तयेति स पुनः स्थीयताम् इत्य् अभाषत //
ଅଧ୍ୟାୟ 178 ର ଶ୍ଲୋକ 73; ଏହି ପଦ୍ୟର ମୂଳ ପାଠ ଏଠାରେ କେବଳ ସଂଖ୍ୟାରୂପେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି।
Verse 74
पुनर् गते वर्षशते साधिके सा शुभानना याम्य् अहं त्रिदिवं ब्रह्मन् प्रणयस्मितशोभनम् //
ଅଧ୍ୟାୟ 178 ର ଶ୍ଲୋକ 74; ଏହି ପଦ୍ୟର ମୂଳ ପାଠ ଏଠାରେ କେବଳ ସଂଖ୍ୟାରୂପେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି।
Verse 75
उक्तस् तयैवं स मुनिः पुनर् आहायतेक्षणाम् इहास्यतां मया सुभ्रु चिरं कालं गमिष्यसि //
ଅଧ୍ୟାୟ 178 ର ଶ୍ଲୋକ 75; ଏହି ପଦ୍ୟର ମୂଳ ପାଠ ଏଠାରେ କେବଳ ସଂଖ୍ୟାରୂପେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି।
Verse 76
तच्छापभीता सुश्रोणी सह तेनर्षिणा पुनः शतद्वयं किंचिद् ऊनं वर्षाणां समतिष्ठत //
ଅଧ୍ୟାୟ 178 ର ଶ୍ଲୋକ 76; ଏହି ପଦ୍ୟର ମୂଳ ପାଠ ଏଠାରେ କେବଳ ସଂଖ୍ୟାରୂପେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି।
Verse 77
गमनाय महाभागो देवराजनिवेशनम् प्रोक्तः प्रोक्तस् तया तन्व्या स्थीयताम् इत्य् अभाषत //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ନାହିଁ; କେବଳ ‘77’ ସଂଖ୍ୟା ଅଛି। ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକଟି ଦିଅନ୍ତୁ, ତାପରେ ଅନୁବାଦ କରିବି।
Verse 78
तस्य शापभयाद् भीरुर् दाक्षिण्येन च दक्षिणा प्रोक्ता प्रणयभङ्गार्तिवेदिनी न जहौ मुनिम् //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ପାଠ ମିଳୁନାହିଁ; କେବଳ ‘78’ ଲେଖାଅଛି। ଦୟାକରି ସଂସ୍କୃତ ଶ୍ଲୋକ ଦିଅନ୍ତୁ, ତାପରେ ଅନୁବାଦ ଦେବି।
Verse 79
तया च रमतस् तस्य परमर्षेर् अहर्निशम् नवं नवम् अभूत् प्रेम मन्मथासक्तचेतसः //
ଏହି ଶ୍ଲୋକର ସଂସ୍କୃତ ମୂଳ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; କେବଳ ‘79’ ସଂଖ୍ୟା ଅଛି। ମୂଳ ପାଠ ଦିଅନ୍ତୁ, ତାପରେ ଅନୁବାଦ ମିଳିବ।
Verse 80
एकदा तु त्वरायुक्तो निश्चक्रामोटजान् मुनिः निष्क्रामन्तं च कुत्रेति गम्यते प्राह सा शुभा //
ଏଠାରେ କେବଳ ‘80’ ଦେଖାଯାଉଛି; ଶ୍ଲୋକ ପାଠ ନାହିଁ। ଦୟାକରି ବ୍ରହ୍ମପୁରାଣର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ଲୋକଟି ପଠାନ୍ତୁ।
Verse 81
इत्य् उक्तः स तया प्राह परिवृत्तम् अहः शुभे संध्योपास्तिं करिष्यामि क्रियालोपो ऽन्यथा भवेत् //
ଏହି ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ମିଳୁନାହିଁ; କେବଳ ‘81’ ଅଛି। ମୂଳ ଶ୍ଲୋକ ଦିଅନ୍ତୁ, ତାପରେ ସମସ୍ତ ଭାଷାରେ ଅନୁବାଦ ମିଳିବ।
Verse 82
ततः प्रहस्य मुदिता सा तं प्राह महामुनिम् किम् अद्य सर्वधर्मज्ञ परिवृत्तम् अहस् तव गतम् एतन् न कुरुते विस्मयं कस्य कथ्यते //
ଅଧ୍ୟାୟ 178 ର ଶ୍ଲୋକ 82; ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ, ତେଣୁ ଏଠାରେ କେବଳ ଶ୍ଲୋକ-ସୂଚନା ରହିଛି।
Verse 83
मुनिर् उवाच प्रातस् त्वम् आगता भद्रे नदीतीरम् इदं शुभम् मया दृष्टासि सुश्रोणि प्रविष्टा च ममाश्रमम् //
ଅଧ୍ୟାୟ 178 ର ଶ୍ଲୋକ 83; ମୂଳ ପାଠ ନଥିବାରୁ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ତେଣୁ କେବଳ ଶ୍ଲୋକ-ସଂକେତ ଦିଆଯାଇଛି।
Verse 84
इयं च वर्तते संध्या परिणामम् अहो गतम् अवहासः किमर्थो ऽयं सद्भावः कथ्यतां मम //
ଅଧ୍ୟାୟ 178 ର ଶ୍ଲୋକ 84; ମୂଳ ପାଠ ବିନା ଅର୍ଥାନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ତେଣୁ କେବଳ ଶ୍ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଛି।
Verse 85
प्रम्लोचोवाच प्रत्यूषस्य् आगता ब्रह्मन् सत्यम् एतन् न मे मृषा किंत्व् अद्य तस्य कालस्य गतान्य् अब्दशतानि ते //
ଅଧ୍ୟାୟ 178 ର ଶ୍ଲୋକ 85; ମୂଳ ଶ୍ଲୋକ ଉପଲବ୍ଧ ନଥିବାରୁ ଅନୁବାଦ ଦିଆଯାଇପାରିବ ନାହିଁ, ତେଣୁ କେବଳ ସୂଚନା ରହିଛି।
Verse 86
ततः ससाध्वसो विप्रस् तां पप्रच्छायतेक्षणाम् कथ्यतां भीरु कः कालस् त्वया मे रमतः सदा //
ଅଧ୍ୟାୟ 178 ର ଶ୍ଲୋକ 86; ମୂଳ ପାଠ ବିନା ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଅର୍ଥାନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ତେଣୁ କେବଳ ଶ୍ଲୋକ-ସଂକେତ ଅଛି।
Verse 87
प्रम्लोचोवाच सप्तोत्तराण्य् अतीतानि नववर्षशतानि च मासाश् च षट् तथैवान्यत् समतीतं दिनत्रयम् //
ଏହି ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; ତେଣୁ ଯଥାର୍ଥ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକ ଦିଅନ୍ତୁ।
Verse 88
ऋषिर् उवाच सत्यं भीरु वदस्य् एतत् परिहासो ऽथवा शुभे दिनम् एकम् अहं मन्ये त्वया सार्धम् इहोषितम् //
ଏହି ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଉପଲବ୍ଧ ନୁହେଁ; ତେଣୁ ପ୍ରମାଣିକ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଦୟାକରି ପାଠ ଦିଅନ୍ତୁ।
Verse 89
प्रम्लोचोवाच वदिष्याम्य् अनृतं ब्रह्मन् कथम् अत्र तवान्तिके विशेषाद् अद्य भवता पृष्टा मार्गानुगामिना //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକର ସଂସ୍କୃତ ମୂଳ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; ତେଣୁ ଭାବାନୁବାଦ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକ ଲେଖନ୍ତୁ।
Verse 90
व्यास उवाच निशम्य तद् वचस् तस्याः स मुनिर् द्विजसत्तमाः धिग् धिङ् माम् इत्य् अनाचारं विनिन्द्यात्मानम् आत्मना //
ମୂଳ ପାଠ ନଥିଲେ ଅନୁବାଦ ଯଥୋଚିତ ନୁହେଁ; ଦୟାକରି ବ୍ରହ୍ମପୁରାଣର ଶ୍ଲୋକଟି ସଠିକ୍ ଭାବେ ଦିଅନ୍ତୁ।
Verse 91
मुनिर् उवाच तपांसि मम नष्टानि हतं ब्रह्मविदां धनम् हृतो विवेकः केनापि योषिन् मोहाय निर्मिता //
ଶ୍ଲୋକପାଠ ମିଳିଲେ ମୁଁ ତାହାର ଅର୍ଥକୁ ପନ୍ଦରଟି ଭାଷାରେ ଯଥାଶକ୍ତି ଅନୁବାଦ କରିବି; ବର୍ତ୍ତମାନ ପାଠ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ।
Verse 94
च् देवराजस्य यत् क्षोभं कुर्वन्त्या भावचेष्टितैः
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ନାହିଁ; କେବଳ “94” ସଂଖ୍ୟା ଅଛି। ଦୟାକରି ପାଠ ଦିଅନ୍ତୁ, ତେବେ ଅନୁବାଦ କରିବି।
Verse 95
द् न त्वां करोम्य् अहं भस्म क्रोधतीव्रेण वह्निना सतां साप्तपदं मैत्र्यम् उषितो ऽहं त्वया सह //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ନାହିଁ; କେବଳ “95” ସଂଖ୍ୟା ଅଛି। ଦୟାକରି ପାଠ ଦିଅନ୍ତୁ, ତେବେ ଅନୁବାଦ କରିବି।
Verse 96
अथवा तव दोषः कः किं वा कुर्याम् अहं तव ममैव दोषो नितरां येनाहम् अजितेन्द्रियः //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ନାହିଁ; କେବଳ “96” ସଂଖ୍ୟା ଅଛି। ଦୟାକରି ପାଠ ଦିଅନ୍ତୁ, ତେବେ ଅନୁବାଦ କରିବି।
Verse 97
यथा शक्रप्रियार्थिन्या कृतो मत्तपसो व्ययः त्वया दृष्टिमहामोहमनुनाहं जुगुप्सितः //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ନାହିଁ; କେବଳ “97” ସଂଖ୍ୟା ଅଛି। ଦୟାକରି ପାଠ ଦିଅନ୍ତୁ, ତେବେ ଅନୁବାଦ କରିବି।
Verse 98
व्यास उवाच यावद् इत्थं स विप्रर्षिस् तां ब्रवीति सुमध्यमाम् तावत् स्खलत्स्वेदजला सा बभूवातिवेपथुः //
ଏହା 178.98 ଶ୍ଲୋକ-ସଂଖ୍ୟା; ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ନଥିବାରୁ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
Verse 99
प्रवेपमानां स च तां स्विन्नगात्रलतां सतीम् गच्छ गच्छेति सक्रोधम् उवाच मुनिसत्तमः //
ଏହା 178.99 ଶ୍ଲୋକ-ସଂଖ୍ୟା; ମୂଳ ଶ୍ଲୋକ ଉପଲବ୍ଧ ନଥିବାରୁ ଅନୁବାଦ ଦେଇହେବ ନାହିଁ।
Verse 100
सा तु निर्भर्त्सिता तेन विनिष्क्रम्य तदाश्रमात् आकाशगामिनी स्वेदं ममार्ज तरुपल्लवैः //
ଏହା 178.100 ଶ୍ଲୋକ-ସଂଖ୍ୟା; ମୂଳ ପାଠ ନଥିବାରୁ ଅର୍ଥାନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
Verse 101
वृक्षाद् वृक्षं ययौ बाला उदग्रारुणपल्लवैः निर्ममार्ज च गात्राणि गलत्स्वेदजलानि वै //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ନାହିଁ; କେବଳ “101” ସଂଖ୍ୟା ଅଛି। ଦୟାକରି ପାଠ ଦିଅନ୍ତୁ, ତେବେ ଅନୁବାଦ କରିବି।
Verse 102
ऋषिणा यस् तदा गर्भस् तस्या देहे समाहितः निर्जगाम सरोमाञ्चस्वेदरूपी तदङ्गतः //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା 102 ମାତ୍ର ଉଲ୍ଲେଖିତ; ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ନଥିବାରୁ ଅର୍ଥାନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
Verse 103
तं वृक्षा जगृहुर् गर्भम् एकं चक्रे च मारुतः सोमेनाप्यायितो गोभिः स तदा ववृद्धे शनैः //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା 103 ର ସୂଚନା ଅଛି; ମୂଳ ଶ୍ଲୋକ ନଥିବାରୁ ଅନୁବାଦ କରିହେବ ନାହିଁ।
Verse 104
मारिषा नाम कन्याभूद् वृक्षाणां चारुलोचना प्राचेतसानां सा भार्या दक्षस्य जननी द्विजाः //
ଏଠାରେ କେବଳ ଶ୍ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା 104 ଦିଆଯାଇଛି; ପାଠ ନଥିବାରୁ ଅର୍ଥବ୍ୟାଖ୍ୟା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
Verse 105
स चापि भगवान् कण्डुः क्षीणे तपसि सत्तमः पुरुषोत्तमाख्यं भो विप्रा विष्णोर् आयतनं ययौ //
ଏଠାରେ 105 ଶ୍ଲୋକାଙ୍କ ପ୍ରଦର୍ଶିତ; ମୂଳ ଗ୍ରନ୍ଥପାଠ ନଥିବାରୁ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
Verse 106
ददर्श परमं क्षेत्रं मुक्तिदं भुवि दुर्लभम् दक्षिणस्योदधेस् तीरे सर्वकामफलप्रदम् //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା 106 ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ମୂଳ ଶ୍ଲୋକପାଠ ବିନା ପବିତ୍ର ଅର୍ଥାନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
Verse 107
सुरम्यं वालुकाकीर्णं केतकीवनशोभितम् नानाद्रुमलताकीर्णं नानापक्षिरुतं शिवम् //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା ୧୦୭ ମାତ୍ର ଦର୍ଶାଯାଇଛି; ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ନଥିବାରୁ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
Verse 108
सर्वत्र सुखसंचारं सर्वर्तुकुसुमान्वितम् सर्वसौख्यप्रदं नॄणां धन्यं सर्वगुणाकरम् //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା ୧୦୮ ମାତ୍ର ଦର୍ଶାଯାଇଛି; ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ନଥିବାରୁ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
Verse 109
भृग्वाद्यैः सेवितं पूर्वं मुनिसिद्धवरैस् तथा गन्धर्वैः किंनरैर् यक्षैस् तथान्यैर् मोक्षकाङ्क्षिभिः //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା ୧୦୯ ମାତ୍ର ଦର୍ଶାଯାଇଛି; ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ନଥିବାରୁ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
Verse 110
ददर्श च हरिं तत्र देवैः सर्वैर् अलंकृतम् ब्राह्मणाद्यैस् तथा वर्णैर् आश्रमस्थैर् निषेवितम् //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା ୧୧୦ ମାତ୍ର ଦର୍ଶାଯାଇଛି; ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ନଥିବାରୁ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
Verse 111
दृष्ट्वैव स तदा क्षेत्रं देवं च पुरुषोत्तमम् कृतकृत्यम् इवात्मानं मेने स मुनिसत्तमः //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା ୧୧୧ ମାତ୍ର ଦର୍ଶାଯାଇଛି; ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ନଥିବାରୁ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
Verse 112
तत्रैकाग्रमना भूत्वा चकाराराधनं हरेः ब्रह्मपारमयं कुर्वञ् जपम् एकाग्रमानसः ऊर्ध्वबाहुर् महायोगी स्थित्वासौ मुनिसत्तमः //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା 112 ବୋଲି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅଛି; ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଏଠାରେ ନାହିଁ।
Verse 113
मुनय ऊचुः ब्रह्मपारं मुने श्रोतुम् इच्छामः परमं शुभम् जपता कण्डुना देवो येनाराध्यत केशवः //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା 113 ଉଲ୍ଲେଖିତ; ମୂଳ ଶ୍ଲୋକ ପାଠ ଏଠାରେ ଦିଆଯାଇନାହିଁ।
Verse 114
व्यास उवाच पारं परं विष्णुर् अपारपारः परः परेभ्यः परमात्मरूपः स ब्रह्मपारः परपारभूतः परः पराणाम् अपि पारपारः
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା 114; ମୂଳ ପାଠ ନଥିବାରୁ ଅର୍ଥାନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
Verse 115
स कारणं कारणसंश्रितो ऽपि तस्यापि हेतुः परहेतुहेतुः कार्यो ऽपि चैष सह कर्मकर्तृ रूपैर् अनेकैर् अवतीह सर्वम्
ଏଠାରେ 115 ଶ୍ଲୋକାଙ୍କ; ମୂଳ ଶ୍ଲୋକ ନଦେଖି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇପାରେ ନାହିଁ।
Verse 116
ब्रह्म प्रभुर् ब्रह्म स सर्वभूतो ब्रह्म प्रजानां पतिर् अच्युतो ऽसौ ब्रह्माव्ययं नित्यम् अजं स विष्णुर् अपक्षयाद्यैर् अखिलैर् असङ्गः
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା 116; ମୂଳ ପାଠ ମିଳିଲେ ତାହାର ଅର୍ଥ ଯଥାର୍ଥ ଦିଆଯିବ।
Verse 117
ब्रह्माक्षरम् अजं नित्यं यथासौ पुरुषोत्तमः तथा रागादयो दोषाः प्रयान्तु प्रशमं मम //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା 117 ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅଛି; ମୂଳ ଶ୍ଲୋକପାଠ ଏଠାରେ ଉପଲବ୍ଧ ନୁହେଁ।
Verse 118
व्यास उवाच श्रुत्वा तस्य मुनेर् जाप्यं ब्रह्मपारं द्विजोत्तमाः भक्तिं च परमां ज्ञात्वा सुदृढां पुरुषोत्तमः //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା 118 ର ସୂଚନା ଅଛି; ମୂଳ ଶ୍ଲୋକପାଠ ଏଠାରେ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ।
Verse 119
प्रीत्या स परया देवस् तदासौ भक्तवत्सलः गत्वा तस्य समीपं तु प्रोवाच मधुसूदनः //
ଏଠାରେ କେବଳ ଶ୍ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା 119 ର ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି; ତାହାର ମୂଳପାଠ ଉପଲବ୍ଧ ନୁହେଁ।
Verse 120
मेघगम्भीरया वाचा दिशः संनादयन्न् इव आरुह्य गरुडं विप्रा विनताकुलनन्दनम् //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା 120 ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ମୂଳ ଶ୍ଲୋକର ବଚନ ଏଠାରେ ଦୃଶ୍ୟ ନୁହେଁ।
Verse 121
श्रीभगवान् उवाच मुने ब्रूहि परं कार्यं यत् ते मनसि वर्तते वरदो ऽहम् अनुप्राप्तो वरं वरय सुव्रत //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା 121 ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅଛି; ଏହି ଶ୍ଲୋକର ମୂଳପାଠ ଏଠାରେ ଉପଲବ୍ଧ ନୁହେଁ।
Verse 122
श्रुत्वैवं वचनं तस्य देवदेवस्य चक्रिणः चक्षुर् उन्मील्य सहसा ददर्श पुरतो हरिम् //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକ-ସଂଖ୍ୟା ୧୨୨ ଉଲ୍ଲେଖିତ; ମୂଳ ଶ୍ଲୋକପାଠ ଉପଲବ୍ଧ ନୁହେଁ।
Verse 123
अतसीपुष्पसंकाशं पद्मपत्त्रायतेक्षणम् शङ्खचक्रगदापाणिं मुकुटाङ्गदधारिणम् //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକ-ସଂଖ୍ୟା ୧୨୩ ଉଲ୍ଲେଖିତ; ମୂଳ ଶ୍ଲୋକପାଠ ଉପଲବ୍ଧ ନୁହେଁ।
Verse 124
चतुर्बाहुम् उदाराङ्गं पीतवस्त्रधरं शुभम् श्रीवत्सलक्ष्मसंयुक्तं वनमालाविभूषितम् //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକ-ସଂଖ୍ୟା ୧୨୪ ଉଲ୍ଲେଖିତ; ମୂଳ ଶ୍ଲୋକପାଠ ଉପଲବ୍ଧ ନୁହେଁ।
Verse 125
सर्वलक्षणसंयुक्तं सर्वरत्नविभूषितम् दिव्यचन्दनलिप्ताङ्गं दिव्यमाल्यविभूषितम् //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକ-ସଂଖ୍ୟା ୧୨୫ ଉଲ୍ଲେଖିତ; ମୂଳ ଶ୍ଲୋକପାଠ ଉପଲବ୍ଧ ନୁହେଁ।
Verse 126
ततः स विस्मयाविष्टो रोमाञ्चिततनूरुहः दण्डवत् प्रणिपत्योर्व्यां प्रणामम् अकरोत् तदा //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକ-ସଂଖ୍ୟା ୧୨୬ ଉଲ୍ଲେଖିତ; ମୂଳ ଶ୍ଲୋକପାଠ ଉପଲବ୍ଧ ନୁହେଁ।
Verse 127
अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे सफलं तपः इत्य् उक्त्वा मुनिशार्दूलास् तं स्तोतुम् उपचक्रमे //
ଏଠାରେ ‘୧୨୭’ ଶ୍ଲୋକ-ସଂଖ୍ୟା ମାତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ମୂଳ ଶ୍ଲୋକପାଠ ଏଠାରେ ଉପଲବ୍ଧ ନୁହେଁ।
Verse 128
कण्डुर् उवाच नारायण हरे कृष्ण श्रीवत्साङ्क जगत्पते जगद्बीज जगद्धाम जगत्साक्षिन् नमो ऽस्तु ते //
ଏଠାରେ ‘୧୨୮’ ଶ୍ଲୋକ-ସଂଖ୍ୟାର ସୂଚନା ମାତ୍ର ଅଛି; ମୂଳ ଶ୍ଲୋକ ଏଠାରେ ଦିଆଯାଇନାହିଁ।
Verse 129
अव्यक्त जिष्णो प्रभव प्रधानपुरुषोत्तम पुण्डरीकाक्ष गोविन्द लोकनाथ नमो ऽस्तु ते //
ଏଠାରେ କେବଳ ‘୧୨୯’ ଶ୍ଲୋକାଙ୍କ ଦେଖାଯାଏ; ଶ୍ଲୋକପାଠ ଉପଲବ୍ଧ ନୁହେଁ।
Verse 130
हिरण्यगर्भ श्रीनाथ पद्मनाथ सनातन भूगर्भ ध्रुव ईशान हृषीकेश नमो ऽस्तु ते //
ଏଠାରେ ‘୧୩୦’ ଶ୍ଲୋକ-ସଂଖ୍ୟା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ମୂଳ ଶ୍ଲୋକପାଠ ପ୍ରଦାନ ହୋଇନାହିଁ।
Verse 131
अनाद्यन्तामृताजेय जय त्वं जयतां वर अजिताखण्ड श्रीकृष्ण श्रीनिवास नमो ऽस्तु ते //
ଏଠାରେ ‘୧୩୧’ ଶ୍ଲୋକାଙ୍କର ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅଛି; ମୂଳପାଠ ନଥିବାରୁ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
Verse 132
पर्जन्यधर्मकर्ता च दुष्पार दुरधिष्ठित दुःखार्तिनाशन हरे जलशायिन् नमो ऽस्तु ते //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ନାହିଁ; କେବଳ “୧୩୨” ସଂଖ୍ୟା ଦିଆଯାଇଛି। ଦୟାକରି ପାଠ ପଠାନ୍ତୁ।
Verse 133
भूतपाव्यक्त भूतेश भूततत्त्वैर् अनाकुल भूताधिवास भूतात्मन् भूतगर्भ नमो ऽस्तु ते //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ନାହିଁ; କେବଳ “୧୩୩” ସଂଖ୍ୟା ଦିଆଯାଇଛି। ଦୟାକରି ପାଠ ପଠାନ୍ତୁ।
Verse 134
यज्ञयज्वन् यज्ञधर यज्ञधाताभयप्रद यज्ञगर्भ हिरण्याङ्ग पृश्निगर्भ नमो ऽस्तु ते //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ନାହିଁ; କେବଳ “୧୩୪” ସଂଖ୍ୟା ଦିଆଯାଇଛି। ଦୟାକରି ପାଠ ପଠାନ୍ତୁ।
Verse 135
क्षेत्रज्ञः क्षेत्रभृत् क्षेत्री क्षेत्रहा क्षेत्रकृद् वशी क्षेत्रात्मन् क्षेत्ररहित क्षेत्रस्रष्ट्रे नमो ऽस्तु ते //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ନାହିଁ; କେବଳ “୧୩୫” ସଂଖ୍ୟା ଦିଆଯାଇଛି। ଦୟାକରି ପାଠ ପଠାନ୍ତୁ।
Verse 136
गुणालय गुणावास गुणाश्रय गुणावह गुणभोक्तृ गुणाराम गुणत्यागिन् नमो ऽस्तु ते //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ନାହିଁ; କେବଳ “୧୩୬” ସଂଖ୍ୟା ଦିଆଯାଇଛି। ଦୟାକରି ପାଠ ପଠାନ୍ତୁ।
Verse 137
त्वं विष्णुस् त्वं हरिश् चक्री त्वं जिष्णुस् त्वं जनार्दनः त्वं भूतस् त्वं वषट्कारस् त्वं भव्यस् त्वं भवत्प्रभुः //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; ତେଣୁ ସଠିକ୍ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଦୟାକରି ପାଠ ଦିଅନ୍ତୁ।
Verse 138
त्वं भूतकृत् त्वम् अव्यक्तस् त्वं भवो भूतभृद् भवान् त्वं भूतभावनो देवस् त्वाम् आहुर् अजम् ईश्वरम् //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; ତେଣୁ ସଠିକ୍ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଦୟାକରି ପାଠ ଦିଅନ୍ତୁ।
Verse 139
त्वम् अनन्तः कृतज्ञस् त्वं प्रकृतिस् त्वं वृषाकपिः त्वं रुद्रस् त्वं दुराधर्षस् त्वम् अमोघस् त्वम् ईश्वरः //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; ତେଣୁ ସଠିକ୍ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଦୟାକରି ପାଠ ଦିଅନ୍ତୁ।
Verse 140
त्वं विश्वकर्मा जिष्णुस् त्वं त्वं शंभुस् त्वं वृषाकृतिः त्वं शंकरस् त्वम् उशना त्वं सत्यं त्वं तपो जनः //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; ତେଣୁ ସଠିକ୍ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଦୟାକରି ପାଠ ଦିଅନ୍ତୁ।
Verse 141
त्वं विश्वजेता त्वं शर्म त्वं शरण्यस् त्वम् अक्षरम् त्वं शंभुस् त्वं स्वयंभूश् च त्वं ज्येष्ठस् त्वं परायणः //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; ତେଣୁ ସଠିକ୍ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଦୟାକରି ପାଠ ଦିଅନ୍ତୁ।
Verse 142
त्वम् आदित्यस् त्वम् ॐकारस् त्वं प्राणस् त्वं तमिस्रहा त्वं पर्जन्यस् त्वं प्रथितस् त्वं वेधास् त्वं सुरेश्वरः //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ନାହିଁ; କେବଳ “142” ସଂଖ୍ୟା ଦିଆଯାଇଛି। ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକ ପଠାନ୍ତୁ, ତେବେ ଅନୁବାଦ କରିବି।
Verse 143
त्वम् ऋग् यजुः साम चैव त्वम् आत्मा संमतो भवान् त्वम् अग्निस् त्वं च पवनस् त्वम् आपो वसुधा भवान् //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ନାହିଁ; କେବଳ “143” ସଂଖ୍ୟା ଦିଆଯାଇଛି। ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକ ପଠାନ୍ତୁ, ତେବେ ଅନୁବାଦ କରିବି।
Verse 144
त्वं स्रष्टा त्वं तथा भोक्ता होता त्वं च हविः क्रतुः त्वं प्रभुस् त्वं विभुः श्रेष्ठस् त्वं लोकपतिर् अच्युतः //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ନାହିଁ; କେବଳ “144” ସଂଖ୍ୟା ଦିଆଯାଇଛି। ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକ ପଠାନ୍ତୁ, ତେବେ ଅନୁବାଦ କରିବି।
Verse 145
त्वं सर्वदर्शनः श्रीमांस् त्वं सर्वदमनो ऽरिहा त्वम् अहस् त्वं तथा रात्रिस् त्वाम् आहुर् वत्सरं बुधाः //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ନାହିଁ; କେବଳ “145” ସଂଖ୍ୟା ଦିଆଯାଇଛି। ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକ ପଠାନ୍ତୁ, ତେବେ ଅନୁବାଦ କରିବି।
Verse 146
त्वं कालस् त्वं कला काष्ठा त्वं मुहूर्तः क्षणा लवाः त्वं बालस् त्वं तथा वृद्धस् त्वं पुमान् स्त्री नपुंसकः //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ନାହିଁ; କେବଳ “146” ସଂଖ୍ୟା ଦିଆଯାଇଛି। ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକ ପଠାନ୍ତୁ, ତେବେ ଅନୁବାଦ କରିବି।
Verse 147
त्वं विश्वयोनिस् त्वं चक्षुस् त्वं स्थाणुस् त्वं शुचिश्रवाः त्वं शाश्वतस् त्वम् अजितस् त्वम् उपेन्द्रस् त्वम् उत्तमः //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା ୧୪୭ ମାତ୍ର ଉଲ୍ଲେଖିତ; ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ନଥିବାରୁ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
Verse 148
त्वं सर्वविश्वसुखदस् त्वं वेदाङ्गं त्वम् अव्ययः त्वं वेदवेदस् त्वं धाता विधाता त्वं समाहितः //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା ୧୪୮ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି; ମୂଳ ଶ୍ଲୋକପାଠ ନଥିବାରୁ ଅର୍ଥାନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
Verse 149
त्वं जलनिधिर् आमूलं त्वं धाता त्वं पुनर् वसुः त्वं वैद्यस् त्वं धृतात्मा च त्वम् अतीन्द्रियगोचरः //
ଏଠାରେ ୧୪୯ ଶ୍ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା ଦିଆଯାଇଛି; ପାଠ ନଥିବାରୁ ଅର୍ଥନିର୍ଣ୍ଣୟ ଓ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
Verse 150
त्वम् अग्रणीर् ग्रामणीस् त्वं त्वं सुपर्णस् त्वम् आदिमान् त्वं संग्रहस् त्वं सुमहत् त्वं धृतात्मा त्वम् अच्युतः //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା ୧୫୦; ମୂଳ ପାଠ ଉପଲବ୍ଧ ନଥିବାରୁ ଅନୁବାଦ କରିହେବ ନାହିଁ।
Verse 151
त्वं यमस् त्वं च नियमस् त्वं प्रांशुस् त्वं चतुर्भुजः त्वम् एवान्नान्तरात्मा त्वं परमात्मा त्वम् उच्यते //
ଏଠାରେ ୧୫୧ ଶ୍ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା; ମୂଳ ଶ୍ଲୋକପାଠ ଦିଆଯାଇନଥିବାରୁ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
Verse 152
त्वं गुरुस् त्वं गुरुतमस् त्वं वामस् त्वं प्रदक्षिणः त्वं पिप्पलस् त्वम् अगमस् त्वं व्यक्तस् त्वं प्रजापतिः //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକ-ସଂଖ୍ୟା ୧୫୨ ଉଲ୍ଲେଖିତ; ଏହି ପଦ୍ୟର ମୂଳପାଠ ଉପଲବ୍ଧ ନୁହେଁ।
Verse 153
हिरण्यनाभस् त्वं देवस् त्वं शशी त्वं प्रजापतिः अनिर्देश्यवपुस् त्वं वै त्वं यमस् त्वं सुरारिहा //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକ-ସଂଖ୍ୟା ୧୫୩ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି; ଏହି ଶ୍ଲୋକର ମୂଳପାଠ ମିଳୁନାହିଁ।
Verse 154
त्वं च संकर्षणो देवस् त्वं कर्ता त्वं सनातनः त्वं वासुदेवो ऽमेयात्मा त्वम् एव गुणवर्जितः //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକ-ସଂଖ୍ୟା ୧୫୪ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ଏହି ଶ୍ଲୋକର ମୂଳବାକ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟମାନ ନୁହେଁ।
Verse 155
त्वं ज्येष्ठस् त्वं वरिष्ठस् त्वं त्वं सहिष्णुश् च माधवः सहस्रशीर्षा त्वं देवस् त्वम् अव्यक्तः सहस्रदृक् //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକ-ସଂଖ୍ୟା ୧୫୫; ଏହି ଶ୍ଲୋକର ମୂଳପାଠ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।
Verse 156
सहस्रपादस् त्वं देवस् त्वं विराट् त्वं सुरप्रभुः त्वम् एव तिष्ठसे भूयो देवदेव दशाङ्गुलः //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକ-ସଂଖ୍ୟା ୧୫୬ ଉଲ୍ଲେଖିତ; ଏହି ଶ୍ଲୋକର ମୂଳପାଠ ଅନୁପଲବ୍ଧ।
Verse 157
यद् भूतं तत् त्वम् एवोक्तः पुरुषः शक्र उत्तमः यद् भाव्यं तत् त्वम् ईशानस् त्वम् ऋतस् त्वं तथामृतः //
ଏହି ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଏଠାରେ ନାହିଁ; ତେଣୁ ସଠିକ୍ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଦୟାକରି ପାଠ ଦିଅନ୍ତୁ।
Verse 158
त्वत्तो रोहत्य् अयं लोको महीयांस् त्वम् अनुत्तमः त्वं ज्यायान् पुरुषस् त्वं च त्वं देव दशधा स्थितः //
ଏହି ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଉପଲବ୍ଧ ନୁହେଁ; ତେଣୁ ନିଖୁତ ଅନୁବାଦ କରିହେବ ନାହିଁ। ଦୟାକରି ପାଠ ପଠାନ୍ତୁ।
Verse 159
विश्वभूतश् चतुर्भागो नवभागो ऽमृतो दिवि नवभागो ऽन्तरिक्षस्थः पौरुषेयः सनातनः //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକର ସଂସ୍କୃତ ମୂଳ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; ତେଣୁ ଅର୍ଥାନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଦୟାକରି ମୂଳ ପାଠ ଦିଅନ୍ତୁ।
Verse 160
भागद्वयं च भूसंस्थं चतुर्भागो ऽप्य् अभूद् इह त्वत्तो यज्ञाः संभवन्ति जगतो वृष्टिकारणम् //
ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ନଥିବାରୁ ନିଶ୍ଚିତ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ଦୟାକରି ପାଠ ଦିଅନ୍ତୁ।
Verse 161
त्वत्तो विराट् समुत्पन्नो जगतो हृदि यः पुमान् सो ऽतिरिच्यत भूतेभ्यस् तेजसा यशसा श्रिया //
ଏହି ପଦ୍ୟର ସଂସ୍କୃତ ମୂଳ ପାଠ ବିନା ଭାବାର୍ଥ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହେବ ନାହିଁ; ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକପାଠ ଦିଅନ୍ତୁ।
Verse 162
त्वत्तः सुराणाम् आहारः पृषदाज्यम् अजायत ग्राम्यारण्याश् चौषधयस् त्वत्तः पशुमृगादयः //
ଏହି ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; କେବଳ “162” ସଂଖ୍ୟା ଅଛି। ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକ ପାଠ ପଠାନ୍ତୁ।
Verse 163
ध्येयध्यानपरस् त्वं च कृतवान् असि चौषधीः त्वं देवदेव सप्तास्य कालाख्यो दीप्तविग्रहः //
ଏହି ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; କେବଳ “163” ସଂଖ୍ୟା ଅଛି। ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକ ପାଠ ପଠାନ୍ତୁ।
Verse 164
जङ्गमाजङ्गमं सर्वं जगद् एतच् चराचरम् त्वत्तः सर्वम् इदं जातं त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् //
ଏହି ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; କେବଳ “164” ସଂଖ୍ୟା ଅଛି। ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକ ପାଠ ପଠାନ୍ତୁ।
Verse 165
अनिरुद्धस् त्वं माधवस् त्वं प्रद्युम्नः सुरारिहा देव सर्वसुरश्रेष्ठ सर्वलोकपरायण //
ଏହି ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; କେବଳ “165” ସଂଖ୍ୟା ଅଛି। ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକ ପାଠ ପଠାନ୍ତୁ।
Verse 166
त्राहि माम् अरविन्दाक्ष नारायण नमो ऽस्तु ते नमस् ते भगवन् विष्णो नमस् ते पुरुषोत्तम //
ଏହି ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; କେବଳ “166” ସଂଖ୍ୟା ଅଛି। ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକ ପାଠ ପଠାନ୍ତୁ।
Verse 167
नमस् ते सर्वलोकेश नमस् ते कमलालय गुणालय नमस् ते ऽस्तु नमस् ते ऽस्तु गुणाकर //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକଟି ଦିଅନ୍ତୁ, ତାହାପରେ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଭାବେ ଅନୁବାଦ କରିବି।
Verse 168
वासुदेव नमस् ते ऽस्तु नमस् ते ऽस्तु सुरोत्तम जनार्दन नमस् ते ऽस्तु नमस् ते ऽस्तु सनातन //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକଟି ଦିଅନ୍ତୁ, ତାହାପରେ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଭାବେ ଅନୁବାଦ କରିବି।
Verse 169
नमस् ते योगिनां गम्य योगावास नमो ऽस्तु ते गोपते श्रीपते विष्णो नमस् ते ऽस्तु मरुत्पते //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକଟି ଦିଅନ୍ତୁ, ତାହାପରେ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଭାବେ ଅନୁବାଦ କରିବି।
Verse 170
जगत्पते जगत्सूते नमस् ते ज्ञानिनां पते दिवस्पते नमस् ते ऽस्तु नमस् ते ऽस्तु महीपते //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକଟି ଦିଅନ୍ତୁ, ତାହାପରେ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଭାବେ ଅନୁବାଦ କରିବି।
Verse 171
नमस् ते मधुहन्त्रे च नमस् ते पुष्करेक्षण कैटभघ्न नमस् ते ऽस्तु सुब्रह्मण्य नमो ऽस्तु ते //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକଟି ଦିଅନ୍ତୁ, ତାହାପରେ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଭାବେ ଅନୁବାଦ କରିବି।
Verse 172
नमो ऽस्तु ते महामीन श्रुतिपृष्ठधराच्युत समुद्रसलिलक्षोभ पद्मजाह्लादकारिणे //
ଏଠାରେ ‘୧୭୨’ ସଂଖ୍ୟକ ଶ୍ଲୋକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ଗ୍ରନ୍ଥରେ ତାହାର ମୂଳ ପାଠ ଯଥାସ୍ଥାନେ ଦେଖନ୍ତୁ।
Verse 173
अश्वशीर्ष महाघोण महापुरुषविग्रह मधुकैटभहन्त्रे च नमस् ते तुरगानन //
ଏଠାରେ ‘୧୭୩’ ସଂଖ୍ୟକ ଶ୍ଲୋକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ଗ୍ରନ୍ଥରେ ତାହାର ମୂଳ ପାଠ ଯଥାସ୍ଥାନେ ଦେଖନ୍ତୁ।
Verse 174
महाकमठभोगाय पृथिव्युद्धरणाय च विधृताद्रिस्वरूपाय महाकूर्माय ते नमः //
ଏଠାରେ ‘୧୭୪’ ସଂଖ୍ୟକ ଶ୍ଲୋକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ଗ୍ରନ୍ଥରେ ତାହାର ମୂଳ ପାଠ ଯଥାସ୍ଥାନେ ଦେଖନ୍ତୁ।
Verse 175
नमो महावराहाय पृथिव्युद्धारकारिणे नमश् चादिवराहाय विश्वरूपाय वेधसे //
ଏଠାରେ ‘୧୭୫’ ସଂଖ୍ୟକ ଶ୍ଲୋକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ଗ୍ରନ୍ଥରେ ତାହାର ମୂଳ ପାଠ ଯଥାସ୍ଥାନେ ଦେଖନ୍ତୁ।
Verse 176
नमो ऽनन्ताय सूक्ष्माय मुख्याय च वराय च परमाणुस्वरूपाय योगिगम्याय ते नमः //
ଏଠାରେ ‘୧୭୬’ ସଂଖ୍ୟକ ଶ୍ଲୋକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ଗ୍ରନ୍ଥରେ ତାହାର ମୂଳ ପାଠ ଯଥାସ୍ଥାନେ ଦେଖନ୍ତୁ।
Verse 177
तस्मै नमः कारणकारणाय योगीन्द्रवृत्तनिलयाय सुदुर्विदाय क्षीरार्णवाश्रितमहाहिसुतल्पगाय तुभ्यं नमः कनकरत्नसुकुण्डलाय
ଏଠାରେ ୧୭୭ ଶ୍ଲୋକସଂଖ୍ୟା ମାତ୍ର ଦିଆଯାଇଛି; ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ନାହିଁ, ତେଣୁ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକ ଦିଅନ୍ତୁ।
Verse 178
व्यास उवाच इत्थं स्तुतस् तदा तेन प्रीतः प्रोवाच माधवः क्षिप्रं ब्रूहि मुनिश्रेष्ठ मत्तो यद् अभिवाञ्छसि //
ଏଠାରେ ୧୭୮ ଶ୍ଲୋକସଂଖ୍ୟା ଅଛି; କିନ୍ତୁ ମୂଳ ଶ୍ଲୋକ ନାହିଁ, ତେଣୁ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଦୟାକରି ପାଠ ଦିଅନ୍ତୁ।
Verse 179
कण्डुर् उवाच संसारे ऽस्मिञ् जगन्नाथ दुस्तरे लोमहर्षणे अनित्ये दुःखबहुले कदलीदलसंनिभे //
ଏଠାରେ କେବଳ ୧୭୯ ସଂଖ୍ୟା ଅଛି; ଶ୍ଲୋକପାଠ ନାହିଁ, ତେଣୁ ସଠିକ୍ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକ ଲେଖନ୍ତୁ।
Verse 180
निराश्रये निरालम्बे जलबुद्बुदचञ्चले सर्वोपद्रवसंयुक्ते दुस्तरे चातिभैरवे //
ଏଠାରେ ୧୮୦ ଶ୍ଲୋକସଂଖ୍ୟା ଅଛି; କିନ୍ତୁ ମୂଳ ଶ୍ଲୋକ ମିଳୁନାହିଁ, ତେଣୁ ଅନୁବାଦ କରିହେବ ନାହିଁ। ଦୟାକରି ମୂଳ ପାଠ ଦିଅନ୍ତୁ।
Verse 181
भ्रमामि सुचिरं कालं मायया मोहितस् तव न चान्तम् अभिगच्छामि विषयासक्तमानसः //
ଏଠାରେ କେବଳ ୧୮୧ ସଂଖ୍ୟା ଅଛି; ମୂଳ ଶ୍ଲୋକପାଠ ବିନା ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକ ଦିଅନ୍ତୁ।
Verse 182
त्वाम् अहं चाद्य देवेश संसारभयपीडितः गतो ऽस्मि शरणं कृष्ण माम् उद्धर भवार्णवात् //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା ୧୮୨ ଉଲ୍ଲେଖିତ; ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଏଠାରେ ନାହିଁ।
Verse 183
गन्तुम् इच्छामि परमं पदं यत् ते सनातनम् प्रसादात् तव देवेश पुनरावृत्तिदुर्लभम् //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା ୧୮୩ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି; ମୂଳ ଶ୍ଲୋକପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ।
Verse 184
श्रीभगवान् उवाच भक्तो ऽसि मे मुनिश्रेष्ठ माम् आराधय नित्यशः मत्प्रसादाद् ध्रुवं मोक्षं प्राप्यसि त्वं समीहितम् //
ଏଠାରେ ୧୮୪ ଶ୍ଲୋକାଙ୍କ; ତାହାର ମୂଳ ପାଠ ଏଠାରେ ମିଳୁନାହିଁ।
Verse 185
मद्भक्ताः क्षत्रिया वैश्याः स्त्रियः शूद्रान्त्यजातिजाः प्राप्नुवन्ति परां सिद्धिं किं पुनस् त्वं द्विजोत्तम //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା ୧୮୫ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ମୂଳ ପାଠ ନଥିବାରୁ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
Verse 186
श्वपाको ऽपि च मद्भक्तः सम्यक् श्रद्धासमन्वितः प्राप्नोत्य् अभिमतां सिद्धिम् अन्येषां तत्र का कथा //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା ୧୮୬; ମୂଳ ଶ୍ଲୋକପାଠ ବିନା ଭାବାନୁବାଦ ସିଦ୍ଧ ହୁଏନାହିଁ।
Verse 187
व्यास उवाच एवम् उक्त्वा तु तं विप्राः स देवो भक्तवत्सलः दुर्विज्ञेयगतिर् विष्णुस् तत्रैवान्तरधीयत //
ଏଠାରେ ୧୮୭ ଶ୍ଲୋକସଂଖ୍ୟା ମାତ୍ର ଦର୍ଶାଯାଇଛି; ମୂଳ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ। ଶ୍ଲୋକ ଦେଲେ ଅନୁବାଦ ହେବ।
Verse 188
गते तस्मिन् मुनिश्रेष्ठाः कण्डुः संहृष्टमानसः सर्वान् कामान् परित्यज्य स्वस्थचित्तो भवत् पुनः //
ଏଠାରେ ୧୮୮ ଶ୍ଲୋକସଂଖ୍ୟା ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି; ମୂଳ ଶ୍ଲୋକ ନାହିଁ। ପାଠ ଦେଲେ ଅନୁବାଦ ହେବ।
Verse 189
सर्वेन्द्रियाणि संयम्य निर्ममो निरहंकृतिः एकाग्रमानसः सम्यग् ध्यात्वा तं पुरुषोत्तमम् //
ଏଠାରେ ୧୮୯ ଶ୍ଲୋକାଙ୍କ ଅଛି; କିନ୍ତୁ ମୂଳ ପାଠ ନାହିଁ। ଶ୍ଲୋକ ପଠାଇଲେ ଅନୁବାଦ ଦିଆଯିବ।
Verse 190
निर्लेपं निर्गुणं शान्तं सत्तामात्रव्यवस्थितम् अवाप परमं मोक्षं सुराणाम् अपि दुर्लभम् //
ଏଠାରେ ୧୯୦ ଶ୍ଲୋକ ସୂଚିତ; ମୂଳ ଶ୍ଲୋକ ନଥିବାରୁ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଦୟାକରି ପାଠ ଦିଅନ୍ତୁ।
Verse 191
यः पठेच् छृणुयाद् वापि कथां कण्डोर् महात्मनः विमुक्तः सर्वपापेभ्यः स्वर्गलोकं स गच्छति //
ଏଠାରେ ୧୯୧ ଶ୍ଲୋକସଂଖ୍ୟା ଅଛି; ମୂଳ ପାଠ ମିଳୁନାହିଁ। ଶ୍ଲୋକ ଦେଲେ ଯଥାଶକ୍ତି ପବିତ୍ର ଅନୁବାଦ ଦିଆଯିବ।
Verse 192
एवं मया मुनिश्रेष्ठाः कर्मभूमिर् उदाहृता मोक्षक्षेत्रं च परमं देवं च पुरुषोत्तमम् //
ଏହି ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକଟି ଦିଅନ୍ତୁ, ତେବେ ଯଥାର୍ଥ ଅନୁବାଦ ହେବ।
Verse 193
ये पश्यन्ति विभुं स्तुवन्ति वरदं ध्यायन्ति मुक्तिप्रदं भक्त्या श्रीपुरुषोत्तमाख्यम् अजरं संसारदुःखापहम् //
ଏହି ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକଟି ଦିଅନ୍ତୁ, ତେବେ ଯଥାର୍ଥ ଅନୁବାଦ ହେବ।
Verse 194
ते भुक्त्वा मनुजेन्द्रभोगम् अमलाः स्वर्गे च दिव्यं सुखं पश्चाद् यान्ति समस्तदोषरहिताः स्थानं हरेर् अव्ययम् //
ଏହି ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକଟି ଦିଅନ୍ତୁ, ତେବେ ଯଥାର୍ଥ ଅନୁବାଦ ହେବ।
Frequently Asked Questions
The chapter foregrounds the fragility of ascetic attainment when sense-control is compromised, presenting kāma as a destabilizing force even for accomplished sages. Its ethical pivot is self-accountability: Kaṇḍu ultimately attributes the lapse to his own unmastered faculties rather than demonizing the apsaras, and the narrative culminates in restoration through disciplined bhakti and nirguṇa contemplation of Puruṣottama.
It integrates multiple foundational purāṇic registers—ascetic trial motifs, a compact genealogical bridge (Māriṣā as mother of Dakṣa), and a strong sacred-topography frame centered on Puruṣottama-kṣetra. By linking moral narrative, lineage memory, and place-based soteriology under Viṣṇu’s supremacy, the chapter exemplifies the Brahma Purana’s early encyclopedic purāṇa style.
The chapter highlights pilgrimage and worship at Puruṣottama-kṣetra (Viṣṇu’s āyatana on the southern seashore) as mokṣa-oriented practice. It also foregrounds a specific devotional discipline—‘brahmapāra’ japa—performed with one-pointed concentration, alongside the broader frame of darśana, stuti, and continuous ārādhana of Hari as the operative soteriological method.