Brahma Purana — Devasthana Tirtha: Origin, Naming, and the Eighteen Sacred Fords, Shloka 5
Devanagari script
तपस्यन्तं राहुसुतं गौतमीतीरम् आश्रितम् देवाश् च ऋषयः सर्वे तम् ऊचुर् अतिभीतवत् //
Translation
ପଞ୍ଚମ ଶ୍ଲୋକ—ଏଠାରେ ପବିତ୍ର ପୁରାଣବଚନର ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଏ।
Word by Word
tapasyantamperforming austerity
tapasyantam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Root√tapas (तपस्/तप् धातु) + śatṛ (शतृ)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त (present active participle); पुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
rāhu-sutamRāhu’s son
rāhu-sutam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrāhu (प्रातिपदिक) + suta (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (rāhoḥ sutaḥ)
gautamī-tīramthe bank of the Gautamī (river)
gautamī-tīram:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootgautamī (प्रातिपदिक) + tīra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (gautamyāḥ tīram)
āśritamhaving taken refuge in
āśritam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootā-√śri (श्रि धातु) + kta (क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘having resorted to’
devāḥthe gods
devāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
ṛṣayaḥsages
ṛṣayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootṛṣi (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
sarveall
sarve:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (qualifier of devāḥ/ṛṣayaḥ)
tamhim
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया, एकवचन, पुल्लिङ्ग (pronoun)
ūcuḥsaid
ūcuḥ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (वच् धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
ati-bhītavatas if greatly afraid
ati-bhītavat:
Prakaraṇa (प्रकरण/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootati (अव्यय-पूर्वपद) + bhīta (√bhī धातु + क्त) + vat (वत्)
Formवत्-प्रत्ययान्त अव्यय (adverbial: ‘like/ as’); क्रियाविशेषण
Speaker
Brahmā narrating to Nārada; gods and sages prepare to speak to Meghahāsa