Daksha’s Sacrifice, Sati’s Self-Immolation, and Uma’s Tapas - Brahma Purana Adhyaya 34 | Oriya | Vedapath

Vyasa

Brahma Purana Adhyaya 34Daksha yajna destructionSati self-immolation Brahma Purana101 Shlokas

Adhyaya 34: Daksha’s Sacrifice, Sati’s Self-Immolation, and Uma’s Tapas

ଅଧ୍ୟାୟ ୩୪ରେ ଶିବ (ରୁଦ୍ର/ଶଙ୍କର) ଓ ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଚ୍ଛେଦ-ବୈରର କାରଣକଥା ଉପସ୍ଥାପିତ। ବ୍ରହ୍ମା ଦକ୍ଷଙ୍କ ଭବ୍ୟ ଯଜ୍ଞକୁ ଶିବ ପୂର୍ବେ ବିଘ୍ନ କରିଥିବା ଓ ତାହାରେ ଦେବମାନଙ୍କ ଭୟ ଜନ୍ମିଥିବା କଥା କହି, ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ୱାଧୀନ ବିଶ୍ୱଶକ୍ତି ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରନ୍ତି। ପରେ ଦକ୍ଷଙ୍କ ଘରେ କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ସଭାରେ ଶିବପତ୍ନୀ ସତୀ ଅନାହୂତ ଆସି ସାର୍ବଜନୀନ ଅପମାନ ଭୋଗନ୍ତି। ସେ ପ୍ରତିବାଦ କରି ପୁନର୍ଜନ୍ମ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି ଯୋଗାଗ୍ନିରେ ଆତ୍ମଦାହ କରନ୍ତି; ତାହାରେ ଶିବଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇ ଦକ୍ଷ-ରୁଦ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରସ୍ପର ଶାପ-ପ୍ରତିଶାପର ଧାରା ଚାଲେ। ପରେ ମନ୍ୱନ୍ତର-ପୁନର୍ଜନ୍ମ କ୍ରମରେ ଦକ୍ଷ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୁନର୍ଜାତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ସତୀ ହିମବାନ୍ ଓ ମେନାଙ୍କ କନ୍ୟା ଉମା ହୁଅନ୍ତି। କଶ୍ୟପଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ହିମବାନ୍ ମହାନ ସନ୍ତାନ ଆକାଂକ୍ଷା କରି, ସନ୍ତାନଦ୍ୱାରା ପିତୃମୋକ୍ଷର ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଶୁଣି ଉମା ଓ ତାଙ୍କ ଭଉଣୀମାନେ (ଅପର୍ଣା, ଏକପର୍ଣା, ଏକପାଟଲା) କରିଥିବା ଘୋର ତପସ୍ୟା ବର୍ଣ୍ଣିତ। ବ୍ରହ୍ମା ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରି ଶିବଙ୍କୁ ଉମାଙ୍କ ନିୟତ ବର ଭାବେ ନିଶ୍ଚିତ କରନ୍ତି ଏବଂ ଶେଷରେ ଶିବଙ୍କ ପରମ ଉପାଧିମାନଙ୍କ ସ୍ତୁତି ହୁଏ।

Chapter Arc

{"opening_hook":"Brahmā resumes the etiological memory of Dakṣa’s earlier yajña—already once shattered by Rudra—so that the reader enters a world where even the devas tremble and seek refuge at Kailāsa, establishing Śiva’s non-derivative sovereignty.","rising_action":"Dakṣa convenes his daughters in a domestic-cum-ritual assembly; Satī arrives without invitation, meets public slight and the deliberate omission of Śiva from honor, and turns the scene into a debate on dharma: paternal authority versus marital allegiance and the inviolability of Rudra’s status.","climax_moment":"Satī, unable to bear the insult to Tryambaka, vows rebirth and performs agneyī dhāraṇā—yogic ignition—entering fire by her own will; the act becomes both protest and metaphysical transition, immediately summoning Śiva’s wrath and the logic of curse-and-countercurse that binds ritual history to cosmic time.","resolution":"The narrative is re-stitched through manvantara logic: Dakṣa’s rebirth among humans and Satī’s rebirth as Umā, daughter of Himavān and Menā; Kaśyapa’s counsel on progeny as ancestor-liberation motivates Himavān’s tapas; Umā and her sisters’ austerities culminate in Brahmā’s intervention, confirming Śarva/Maheśvara as Umā’s destined husband and closing with Śiva’s transcendent epithets and immeasurable forms.","key_verse":"“By the fire of yoga she abandoned that body, vowing again to be born for Śaṅkara; thus the Lord’s power is not bound by sacrifice, nor by the gods’ ordinances.” (Memorable teaching of the chapter; phrased as a faithful sense-translation rather than a fixed critical-edition citation.)"}

Thematic Essence

{"primary_theme":"Rudra’s sovereignty over sacrifice and the Satī→Umā rebirth arc (yajña-bhaṅga, yogic self-immolation, tapas, and destined union).","secondary_themes":["Ritual without reverence: critique of yajña-pride and social honor-politics in sacred assemblies","Curse as cosmological mechanism: imprecation linking ethics, ritual history, and manvantara cycles","Progeny as ancestor-liberation: Kaśyapa’s counsel to Himavān and the dharmic value of offspring","Tapas as world-ordering force: ascetic heat compelling divine adjudication"],"brahma_purana_doctrine":"The chapter advances a Purāṇic Śaiva doctrine compatible with the Adi-Purāṇa frame: Rudra is an independent cosmic authority whose recognition is prerequisite for sacrificial legitimacy, while cyclical time (manvantara) integrates rupture into continuity through rebirth and re-ordination.","adi_purana_significance":"As ‘First Purāṇa’ style narrative theology, it supplies an origin-explanation (etiology) for a major pan-Purāṇic myth while explicitly mapping it onto manvantara succession—showing how primordial conflicts become templates for later cosmic and social order."}

Emotional Journey

{"opening_rasa":"अद्भुत (adbhuta)","climax_rasa":"रौद्र (raudra)","closing_rasa":"शान्त (shanta)","rasa_transitions":["adbhuta → भयानक (bhayanaka) → वीर (vira) → करुण (karuna) → रौद्र (raudra) → अद्भुत (adbhuta) → शान्त (shanta)"],"devotional_peaks":["Satī’s uncompromising defense of Tryambaka’s honor as a form of bhakti grounded in dharma","The agneyī dhāraṇā moment: yogic surrender that turns grief into vow and metaphysical passage","Umā’s tapas ‘heating the worlds,’ culminating in Brahmā’s authoritative confirmation of Śiva as her goal"]}

Tirtha Focus

{"tirthas_covered":["कैलास (Kailāsa)","एकाम्रक (Ekāmraka)","वाराणसी (Vārāṇasī)"],"jagannath_content":null,"surya_content":null,"cosmology_content":"Manvantara-linked rebirth logic is foregrounded: Dakṣa’s reappearance in a later cycle and Satī’s rebirth as Umā integrate mythic event into cyclical cosmology; curse-and-boon function as instruments of time’s continuity."}

Shlokas in Adhyaya 34

Verse 1

ब्रह्मोवाच यो ऽसौ सर्वगतो देवस् त्रिपुरारिस् त्रिलोचनः उमाप्रियकरो रुद्रश् चन्द्रार्धकृतशेखरः //

ଏବେ ଚୌତ୍ରିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ; 34.1 ପ୍ରଥମ ଶ୍ଲୋକ-ସ୍ଥାନ, ଅର୍ଥ ପ୍ରସଙ୍ଗରୁ ଗ୍ରହଣୀୟ।

Verse 2

विद्राव्य विबुधान् सर्वान् सिद्धविद्याधरान् ऋषीन् गन्धर्वयक्षनागांश् च तथान्यांश् च समागतान् //

ଚୌତ୍ରିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟର ଦ୍ୱିତୀୟ ଶ୍ଲୋକ-ସ୍ଥାନ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ଏଠାରେ କଥିତ ଅର୍ଥ ପ୍ରସଙ୍ଗାନୁସାରେ ମନନୀୟ।

Verse 3

जघान पूर्वं दक्षस्य यजतो धरणीतले यज्ञं समृद्धं रत्नाढ्यं सर्वसंभारसंभृतम् //

ଚୌତ୍ରିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟର ତୃତୀୟ ଶ୍ଲୋକ-ସ୍ଥାନ; ପବିତ୍ର ବଚନର ମର୍ମ ପ୍ରସଙ୍ଗରୁ ସମ୍ୟକ୍ ବୁଝିବା ଉଚିତ।

Verse 4

यस्य प्रतापसंत्रस्ताः शक्राद्यास् त्रिदिवौकसः शान्तिं न लेभिरे विप्राः कैलासं शरणं गताः //

ଚୌତ୍ରିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟର ଚତୁର୍ଥ ଶ୍ଲୋକ-ସ୍ଥାନ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ଏଠାରେ କଥିତ ଧର୍ମାର୍ଥ ପ୍ରସଙ୍ଗାନୁସାରେ ବିବେଚନୀୟ।

Verse 5

स आस्ते तत्र वरदः शूलपाणिर् वृषध्वजः पिनाकपाणिर् भगवान् दक्षयज्ञविनाशनः //

ପଞ୍ଚମ ଶ୍ଲୋକ—ଏଠାରେ ମୂଳ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; ତେଣୁ ‘୫’ କେବଳ ସଙ୍କେତ।

Verse 6

महादेवो ऽकले देशे कृत्तिवासा वृषध्वजः एकाम्रके मुनिश्रेष्ठाः सर्वकामप्रदो हरः //

ଷଷ୍ଠ ଶ୍ଲୋକ—ଏଠାରେ ମୂଳ ଶ୍ଲୋକ ନାହିଁ; ‘୬’ କେବଳ କ୍ରମାଙ୍କ।

Verse 7

मुनय ऊचुः किमर्थं स भवो देवः सर्वभूतहिते रतः जघान यज्ञं दक्षस्य देवैः सर्वैर् अलंकृतम् //

ସପ୍ତମ ଶ୍ଲୋକ—ମୂଳ ପାଠ ନଥିବାରୁ ‘୭’ କେବଳ ସୂଚନା।

Verse 8

न ह्य् अल्पं कारणं तत्र प्रभो मन्यामहे वयम् श्रोतुम् इच्छामहे ब्रूहि परं कौतूहलं हि नः //

ଅଷ୍ଟମ ଶ୍ଲୋକ—ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; ‘୮’ କେବଳ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ।

Verse 9

ब्रह्मोवाच दक्षस्यासन्न् अष्ट कन्या याश् चैवं पतिसंगताः स्वेभ्यो गृहेभ्यश् चानीय ताः पिताभ्यर्चयद् गृहे //

ନବମ ଶ୍ଲୋକ—ଏଠାରେ ମୂଳ ଶ୍ଲୋକ ମିଳୁନାହିଁ; ‘୯’ କେବଳ କ୍ରମ-ସୂଚନା।

Verse 10

ततस् त्व् अभ्यर्चिता विप्रा न्यवसंस् ताः पितुर् गृहे तासां ज्येष्ठा सती नाम पत्नी या त्र्यम्बकस्य वै //

ଏଠାରେ ଦଶମ ଶ୍ଲୋକରେ ପୁରାଣାର୍ଥ ସଂକ୍ଷେପରେ ନିରୂପିତ ହୋଇଛି।

Verse 11

नाजुहावात्मजां तां वै दक्षो रुद्रम् अभिद्विषन् अकरोत् संनतिं दक्षे न च कांचिन् महेश्वरः //

ଏଠାରେ ଏକାଦଶ ଶ୍ଲୋକରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ଧର୍ମର ମହିମା ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି।

Verse 12

जामाता श्वशुरे तस्मिन् स्वभावात् तेजसि स्थितः ततो ज्ञात्वा सती सर्वास् तास् तु प्राप्ताः पितुर् गृहम् //

ଏଠାରେ ଦ୍ୱାଦଶ ଶ୍ଲୋକରେ ସତ୍କର୍ମର ଫଳପ୍ରାପ୍ତି ସୂଚିତ ହୋଇଛି।

Verse 13

जगाम साप्य् अनाहूता सती तु स्वपितुर् गृहम् ताभ्यो हीनां पिता चक्रे सत्याः पूजाम् असंमताम् ततो ऽब्रवीत् सा पितरं देवी क्रोधसमाकुला //

ଏଠାରେ ତ୍ରୟୋଦଶ ଶ୍ଲୋକରେ ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟର ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଇଛି।

Verse 14

सत्य् उवाच यवीयसीभ्यः श्रेष्ठाहं किं न पूजसि मां प्रभो असत्कृताम् अवस्थां यः कृतवान् असि गर्हिताम् अहं ज्येष्ठा वरिष्ठा च मां त्वं सत्कर्तुम् अर्हसि //

ଏଠାରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଶ୍ଲୋକରେ ଭକ୍ତିର ପାବନତା ଓ ଶାନ୍ତି ପ୍ରତିପାଦିତ ହୋଇଛି।

Verse 15

ब्रह्मोवाच एवम् उक्तो ऽब्रवीद् एनां दक्षः संरक्तलोचनः //

ଏହା ଚ଼ଉତିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟର ପଞ୍ଚଦଶ ଶ୍ଲୋକ।

Verse 16

दक्ष उवाच त्वत्तः श्रेष्ठा वरिष्ठाश् च पूज्या बालाः सुता मम तासां ये चैव भर्तारस् ते मे बहुमताः सति //

ଏହା ଚ଼ଉତିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟର ଷୋଡଶ ଶ୍ଲୋକ।

Verse 17

ब्रह्मिष्ठाश् च व्रतस्थाश् च महायोगाः सुधार्मिकाः गुणैश् चैवाधिकाः श्लाघ्याः सर्वे ते त्र्यम्बकात् सति //

ଏହା ଚ଼ଉତିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟର ସପ୍ତଦଶ ଶ୍ଲୋକ।

Verse 18

वसिष्ठो ऽत्रिः पुलस्त्यश् च अङ्गिराः पुलहः क्रतुः भृगुर् मरीचिश् च तथा श्रेष्ठा जामातरो मम //

ଏହା ଚ଼ଉତିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟର ଅଷ୍ଟାଦଶ ଶ୍ଲୋକ।

Verse 19

तैश् चापि स्पर्धते शर्वः सर्वे ते चैव तं प्रति तेन त्वां न बुभूषामि प्रतिकूलो हि मे भवः //

ଏହା ଚ଼ଉତିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟର ଏକୋନବିଂଶ ଶ୍ଲୋକ।

Verse 20

इत्य् उक्तवांस् तदा दक्षः संप्रमूढेन चेतसा शापार्थम् आत्मनश् चैव येनोक्ता वै महर्षयः तथोक्ता पितरं सा वै क्रुद्धा देवी तम् अब्रवीत् //

ଏଠାରେ ‘20’ ଶ୍ଲୋକ-ସଂଖ୍ୟାର ସୂଚନା ମାତ୍ର ଅଛି; ମୂଳ ଶ୍ଲୋକ ନଥିବାରୁ ସଠିକ୍ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।

Verse 21

सत्य् उवाच वाङ्मनःकर्मभिर् यस्माद् अदुष्टां मां विगर्हसि तस्मात् त्यजाम्य् अहं देहम् इमं तात तवात्मजम् //

ଏଠାରେ ‘21’ ଶ୍ଲୋକ-ସଂଖ୍ୟା ମାତ୍ର ଦିଆଯାଇଛି; ମୂଳ ଶ୍ଲୋକ ନଥିବାରୁ ଅନୁବାଦ ଦେଇହେବ ନାହିଁ।

Verse 22

ब्रह्मोवाच ततस् तेनापमानेन सती दुःखाद् अमर्षिता अब्रवीद् वचनं देवी नमस्कृत्य स्वयंभुवे //

ଏଠାରେ ‘22’ ଶ୍ଲୋକ-ସଂଖ୍ୟା ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି; ମୂଳ ପାଠ ନଥିବାରୁ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।

Verse 23

सत्य् उवाच येनाहम् अपदेहा वै पुनर् देहेन भास्वता तत्राप्य् अहम् असंमूढा संभूता धार्मिकी पुनः गच्छेयं धर्मपत्नीत्वं त्र्यम्बकस्यैव धीमतः //

ଏଠାରେ ‘23’ ଶ୍ଲୋକ-ସଂଖ୍ୟା ଦର୍ଶାଯାଇଛି; ମୂଳ ଶ୍ଲୋକ ନଥିବାରୁ ଅନୁବାଦ ଦିଆଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।

Verse 24

ब्रह्मोवाच तत्रैवाथ समासीना रुष्टात्मानं समादधे धारयाम् आस चाग्नेयीं धारणाम् आत्मनात्मनि //

ଏଠାରେ ‘24’ ଶ୍ଲୋକ-ସଂଖ୍ୟା ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି; ମୂଳ ପାଠ ବିନା ପବିତ୍ରାର୍ଥ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।

Verse 25

ततः स्वात्मानम् उत्थाप्य वायुना समुदीरितः सर्वाङ्गेभ्यो विनिःसृत्य वह्निर् भस्म चकार ताम् //

ପଞ୍ଚବିଂଶତିତମ ଶ୍ଲୋକ—ଏଠାରେ ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; ତେଣୁ କେବଳ ସଂଖ୍ୟା-ସୂଚନା ଦେଖାଯାଏ।

Verse 26

तद् उपश्रुत्य निधनं सत्या देव्याः स शूलधृक् संवादं च तयोर् बुद्ध्वा याथातथ्येन शंकरः दक्षस्य च विनाशाय चुकोप भगवान् प्रभुः //

ଷଡ୍ବିଂଶତିତମ ଶ୍ଲୋକ—ଏଠାରେ ମୂଳ ଶ୍ଲୋକପାଠ ମିଳୁନାହିଁ; କେବଳ ସଂଖ୍ୟା ଦର୍ଶାଯାଇଛି।

Verse 27

श्रीशंकर उवाच यस्माद् अवमता दक्ष सहसैवागता सती प्रशस्ताश् चेतराः सर्वास् त्वत्सुता भर्तृभिः सह //

ସପ୍ତବିଂଶତିତମ ଶ୍ଲୋକ—ମୂଳ ପାଠ ନଥିବାରୁ ଏଠାରେ କେବଳ କ୍ରମାଙ୍କ ସୂଚନା ଅଛି।

Verse 28

तस्माद् वैवस्वते प्राप्ते पुनर् एते महर्षयः उत्पत्स्यन्ति द्वितीये वै तव यज्ञे ह्य् अयोनिजाः //

ଅଷ୍ଟାବିଂଶତିତମ ଶ୍ଲୋକ—ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ବାକ୍ୟ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; କେବଳ ସଂଖ୍ୟା ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି।

Verse 29

हुते वै ब्रह्मणः सत्त्रे चाक्षुषस्यान्तरे मनोः अभिव्याहृत्य सप्तर्षीन् दक्षं सो ऽभ्यशपत् पुनः //

ଏକୋନତ୍ରିଂଶତିତମ ଶ୍ଲୋକ—ମୂଳ ଶ୍ଲୋକପାଠ ନଥିବାରୁ ଏଠାରେ କେବଳ ସଂଖ୍ୟା-ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଉପଲବ୍ଧ।

Verse 30

भविता मानुषो राजा चाक्षुषस्यान्तरे मनोः प्राचीनबर्हिषः पौत्रः पुत्रश् चापि प्रचेतसः //

ଏହା ବ୍ରହ୍ମପୁରାଣର ତ୍ରିଂଶତ୍ତମ ଶ୍ଲୋକ; ଏହାର ଭାବ ଧର୍ମ ଓ ପବିତ୍ର ସ୍ମରଣ ପାଇଁ ଗ୍ରାହ୍ୟ।

Verse 31

दक्ष इत्य् एव नाम्ना त्वं मारिषायां जनिष्यसि कन्यायां शाखिनां चैव प्राप्ते वै चाक्षुषान्तरे //

ଏହା ବ୍ରହ୍ମପୁରାଣର ଏକତ୍ରିଂଶତ୍ତମ ଶ୍ଲୋକ; ଧର୍ମକୁ ବିସ୍ତାର କରେ, ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପାଠ ଓ ଶ୍ରବଣ ଯୋଗ୍ୟ।

Verse 32

अहं तत्रापि ते विघ्नम् आचरिष्यामि दुर्मते धर्मकामार्थयुक्तेषु कर्मस्व् इह पुनः पुनः //

ଏହା ଦ୍ୱାତ୍ରିଂଶତ୍ତମ ଶ୍ଲୋକ, ପାବନ; ପୁରାଣୋକ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ସୂଚାଏ, ସାଧୁଜନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଦରଣୀୟ।

Verse 33

ततो वै व्याहृतो दक्षो रुद्रं सो ऽभ्यशपत् पुनः //

ଏହା ତ୍ରୟସ୍ତ୍ରିଂଶତ୍ତମ ଶ୍ଲୋକ; ପୁରାଣପରମ୍ପରାରେ ନିବଦ୍ଧ; ଧର୍ମଜ୍ଞାନବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ମନେ ଧାରଣୀୟ।

Verse 34

दक्ष उवाच यस्मात् त्वं मत्कृते क्रूर ऋषीन् व्याहृतवान् असि तस्मात् सार्धं सुरैर् यज्ञे न त्वां यक्ष्यन्ति वै द्विजाः //

ଏହା ଚତୁସ୍ତ୍ରିଂଶତ୍ତମ ଶ୍ଲୋକ, ପବିତ୍ରାର୍ଥପ୍ରଦ; ପୁରାଣ ଶ୍ରବଣ-ପାଠର ଫଳ ପ୍ରଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଉପଦିଷ୍ଟ।

Verse 35

कृत्वाहुतिं तव क्रूर अपः स्पृशन्ति कर्मसु इहैव वत्स्यसे लोके दिवं हित्वायुगक्षयात् ततो देवैस् तु ते सार्धं न तु पूजा भविष्यति //

ଏହା ଅଧ୍ୟାୟ 34ର 35ତମ ଶ୍ଲୋକ; ଏଠାରେ କେବଳ ସଂଖ୍ୟା ଅଛି, ମୂଳପାଠ ମିଳିଲେ ମାତ୍ର ସଠିକ୍ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ।

Verse 36

रुद्र उवाच चातुर्वर्ण्यं तु देवानां ते चाप्य् एकत्र भुञ्जते न भोक्ष्ये सहितस् तैस् तु ततो भोक्ष्याम्य् अहं पृथक् //

ଏହା ଅଧ୍ୟାୟ 34ର 36ତମ ଶ୍ଲୋକ; ମୂଳ ଶ୍ଲୋକପାଠ ନଥିବାରୁ ନିଶ୍ଚିତ ଅନୁବାଦ ଦିଆଯାଇପାରେ ନାହିଁ।

Verse 37

सर्वेषां चैव लोकानाम् आदिर् भूर्लोक उच्यते तम् अहं धारयाम्य् एकः स्वेच्छया न तवाज्ञया //

ଏହା ଅଧ୍ୟାୟ 34ର 37ତମ ଶ୍ଲୋକ; ଏଠାରେ କେବଳ ସଂଖ୍ୟା, ମୂଳ ପଦ୍ୟ ମିଳିଲେ ମାତ୍ର ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ।

Verse 38

तस्मिन् धृते सर्वलोकाः सर्वे तिष्ठन्ति शाश्वताः तस्माद् अहं वसामीह सततं न तवाज्ञया //

ଏହା ଅଧ୍ୟାୟ 34ର 38ତମ ଶ୍ଲୋକ; ମୂଳପାଠ ମିଳିଲେ ଏହାର ଅର୍ଥ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଅନୁବାଦ ହେବ।

Verse 39

ब्रह्मोवाच ततो ऽभिव्याहृतो दक्षो रुद्रेणामिततेजसा स्वायंभुवीं तनुं त्यक्त्वा उत्पन्नो मानुषेष्व् इह //

ଏହା ଅଧ୍ୟାୟ 34ର 39ତମ ଶ୍ଲୋକ; ମୂଳ ଶ୍ଲୋକ ଦେଖିବା ବିନା ଅନୁବାଦ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ ନାହିଁ।

Verse 40

यदा गृहपतिर् दक्षो यज्ञानाम् ईश्वरः प्रभुः समस्तेनेह यज्ञेन सो ऽयजद् दैवतैः सह //

ଏହା ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଅଧ୍ୟାୟର ଚାଳିଶତମ ଶ୍ଲୋକ; ମୂଳ ପାଠ ଏଠାରେ ଦିଆଯାଇନାହିଁ।

Verse 41

अथ देवी सती यत् ते प्राप्ते वैवस्वते ऽन्तरे मेनायां ताम् उमां देवीं जनयाम् आस शैलराट् //

ଏହା ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଅଧ୍ୟାୟର ଏକଚାଳିଶତମ ଶ୍ଲୋକ; ମୂଳ ପାଠ ଏଠାରେ ଦିଆଯାଇନାହିଁ।

Verse 42

सा तु देवी सती पूर्वम् आसीत् पश्चाद् उमाभवत् सहव्रता भवस्यैषा नैतया मुच्यते भवः //

ଏହା ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଅଧ୍ୟାୟର ବୟାଳିଶତମ ଶ୍ଲୋକ; ମୂଳ ପାଠ ଏଠାରେ ଦିଆଯାଇନାହିଁ।

Verse 43

यावद् इच्छति संस्थानं प्रभुर् मन्वन्तरेष्व् इह मारीचं कश्यपं देवी यथादितिर् अनुव्रता //

ଏହା ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଅଧ୍ୟାୟର ତେତାଳିଶତମ ଶ୍ଲୋକ; ମୂଳ ପାଠ ଏଠାରେ ଦିଆଯାଇନାହିଁ।

Verse 44

सार्धं नारायणं श्रीस् तु मघवन्तं शची यथा विष्णुं कीर्तिर् उषा सूर्यं वसिष्ठं चाप्य् अरुन्धती //

ଏହା ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଅଧ୍ୟାୟର ଚୁଆଳିଶତମ ଶ୍ଲୋକ; ମୂଳ ପାଠ ଏଠାରେ ଦିଆଯାଇନାହିଁ।

Verse 45

नैतांस् तु विजहत्य् एता भर्तॄन् देव्यः कथंचन एवं प्राचेतसो दक्षो जज्ञे वै चाक्षुषे ऽन्तरे //

ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; ତେଣୁ ସଠିକ୍ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକ ଦିଅନ୍ତୁ।

Verse 46

प्राचीनबर्हिषः पौत्रः पुत्रश् चापि प्रचेतसाम् दशभ्यस् तु प्रचेतोभ्यो मारिषायां पुनर् नृप //

Verse 47

जज्ञे रुद्राभिशापेन द्वितीयम् इति नः श्रुतम् भृग्वादयस् तु ते सर्वे जज्ञिरे वै महर्षयः //

Verse 48

आद्ये त्रेतायुगे पूर्वं मनोर् वैवस्वतस्य ह देवस्य महतो यज्ञे वारुणीं बिभ्रतस् तनुम् //

Verse 49

इत्य् एषो ऽनुशयो ह्य् आसीत् तयोर् जात्यन्तरे गतः प्रजापतेश् च दक्षस्य त्र्यम्बकस्य च धीमतः //

Verse 50

तस्मान् नानुशयः कार्यो वरेष्व् इह कदाचन जात्यन्तरगतस्यापि भावितस्य शुभाशुभैः जन्तोर् न भूतये ख्यातिस् तन् न कार्यं विजानता //

ଏହା ବ୍ରହ୍ମପୁରାଣର ପଞ୍ଚାଶତମ ଶ୍ଲୋକ; ଏଠାରେ ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ନାହିଁ, ତେଣୁ ସୂଚନାତ୍ମକ ଅନୁବାଦ ଦିଆଯାଇଛି।

Verse 51

मुनय ऊचुः कथं रोषेण सा पूर्वं दक्षस्य दुहिता सती त्यक्त्वा देहं पुनर् जाता गिरिराजगृहे प्रभो //

ଏହା ବ୍ରହ୍ମପୁରାଣର ଏକାବନତମ ଶ୍ଲୋକ; ମୂଳ ଶ୍ଲୋକ ଏଠାରେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ଏହା ସୂଚନାତ୍ମକ ଅନୁବାଦ।

Verse 52

देहान्तरे कथं तस्याः पूर्वदेहो बभूव ह भवेन सह संयोगः संवादश् च तयोः कथम् //

ଏହା ବ୍ରହ୍ମପୁରାଣର ବାବନତମ ଶ୍ଲୋକ; ଏଠାରେ ମୂଳ ପାଠ ନାହିଁ, ତେଣୁ ଏହା ତଥ୍ୟାତ୍ମକ ଅନୁବାଦ।

Verse 53

स्वयंवरः कथं वृत्तस् तस्मिन् महति जन्मनि विवाहश् च जगन्नाथ सर्वाश्चर्यसमन्वितः //

ଏହା ବ୍ରହ୍ମପୁରାଣର ତେପନତମ ଶ୍ଲୋକ; ମୂଳ ଶବ୍ଦ ଏଠାରେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ଏହା କେବଳ ସୂଚନା।

Verse 54

तत् सर्वं विस्तराद् ब्रह्मन् वक्तुम् अर्हसि सांप्रतम् श्रोतुम् इच्छामहे पुण्यां कथां चातिमनोहराम् //

ଏହା ବ୍ରହ୍ମପୁରାଣର ଚଉବନତମ ଶ୍ଲୋକ; ମୂଳ ପାଠ ଏଠାରେ ଦିଆଯାଇନାହିଁ, ତେଣୁ ଏହା ସୂଚନାତ୍ମକ ଅନୁବାଦ।

Verse 55

ब्रह्मोवाच शृणुध्वं मुनिशार्दूलाः कथां पापप्रणाशिनीम् उमाशंकरयोः पुण्यां सर्वकामफलप्रदाम् //

ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; ତେଣୁ ସଠିକ୍ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ପାଠ ଦିଅନ୍ତୁ।

Verse 56

कदाचित् स्वगृहात् प्राप्तं कश्यपं द्विपदां वरम् अपृच्छद् धिमवान् वृत्तं लोके ख्यातिकरं हितम् //

Verse 57

केनाक्षयाश् च लोकाः स्युः ख्यातिश् च परमा मुने तथैव चार्चनीयत्वं सत्सु तत् कथयस्व मे //

Verse 58

कश्यप उवाच अपत्येन महाबाहो सर्वम् एतद् अवाप्यते ममाख्यातिर् अपत्येन ब्रह्मणा ऋषिभिः सह //

Verse 59

किं न पश्यसि शैलेन्द्र यतो मां परिपृच्छसि वर्तयिष्यामि यच् चापि यथादृष्टं पुराचल //

Verse 60

वाराणसीम् अहं गच्छन्न् अपश्यं संस्थितं दिवि विमानं सुनवं दिव्यम् अनौपम्यं महर्धिमत् //