Shloka 33

Transmission of Bhāgavata Wisdom and Brahmā’s Vision of the Supreme Lord on Ananta

Devanagari script

स कर्मबीजं रजसोपरक्त: प्रजा: सिसृक्षन्नियदेव दृष्ट्वा । अस्तौद्विसर्गाभिमुखस्तमीड्य- मव्यक्तवर्त्मन्यभिवेशितात्मा ॥ ३३ ॥

Transliteration

sa karma-bījaṁ rajasoparaktaḥ prajāḥ sisṛkṣann iyad eva dṛṣṭvā astaud visargābhimukhas tam īḍyam avyakta-vartmany abhiveśitātmā

Translation

ରଜୋଗୁଣରେ ଉପରକ୍ତ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନରେ ସୃଷ୍ଟି କରିବାର ଇଚ୍ଛା ଜାଗ୍ରତ ହେଲା। ଭଗବାନ୍ ଯେ ସୃଷ୍ଟିର କାରଣଗୁଡ଼ିକ ସୂଚିତ କରିଥିଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖି ସେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ଗ ଦିଗକୁ ଉନ୍ମୁଖ ହେଲେ ଏବଂ ସୃଜନ-ଭାବର ପଥରେ ନିବିଷ୍ଟ ହୋଇ ସେହି ସ୍ତୁତ୍ୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ବିନୟ ପ୍ରାର୍ଥନା ଅର୍ପଣ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

Synonyms

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• कर्म: action, karma
• कर्म: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, समासाङ्ग

• बीजम्: seed
• बीजम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: बीज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन

• कर्म-बीजम्: the seed of karma
• कर्म-बीजम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक) + बीज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कर्मणः बीजम्)

• रजसा: by rajas (passion)
• रजसा: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: रजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, तृतीया (3rd), एकवचन

• उपरक्तः: tinged, affected
• उपरक्तः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उप+रञ्ज् (धातु) → उपरक्त (कृदन्त, क्त)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; विशेषणम् (सः)

• रजसा-उपरक्तः: tinged by rajas
• रजसा-उपरक्तः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रजस् (प्रातिपदिक) + उपरक्त (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषः (रजसा उपरक्तः)

• प्रजाः: creatures, progeny
• प्रजाः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रजा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया (2nd), बहुवचन

• सिसृक्षन्: desiring to create
• सिसृक्षन्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सृज् (धातु) → सिसृक्ष (इच्छार्थक-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; सन्-प्रत्ययान्त (desiderative participle-like usage); विशेषणम् (सः)

• इयत्: this much, so much
• इयत्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: इयत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम; ‘एतावद्’ अर्थे

• एव: indeed, only
• एव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Hetu (हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: दृश् (धातु) → दृष्ट्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); पूर्वकालिक क्रिया

• अस्तौत्: praised
• अस्तौत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्तु (धातु)
• Form: लुङ् (Aorist/लुङ्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्

• विसर्ग: creation
• विसर्ग: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विसर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, समासाङ्ग

• अभिमुखः: facing toward, intent on
• अभिमुखः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अभिमुख (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (सः)

• विसर्ग-अभिमुखः: turned toward creation
• विसर्ग-अभिमुखः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विसर्ग (प्रातिपदिक) + अभिमुख (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; द्वितीया/षष्ठी-तत्पुरुषार्थः (विसर्गं प्रति अभिमुखः)

• तम्: him
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम

• ईड्यम्: worthy of praise
• ईड्यम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ईड्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (तम्)

• अव्यक्त: unmanifest
• अव्यक्त: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: अव्यक्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th), एकवचन; समासाङ्ग

• वर्त्मनि: in the path/track
• वर्त्मनि: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वर्त्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th), एकवचन

• अव्यक्त-वर्त्मनि: in the unmanifest path
• अव्यक्त-वर्त्मनि: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अव्यक्त (प्रातिपदिक) + वर्त्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी, एकवचन; कर्मधारयः (अव्यक्तं वर्त्म)

• अभिवेशित: fixed, absorbed
• अभिवेशित: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अभि+विश् (धातु) → अभिवेशित (कृदन्त, क्त)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; समासाङ्ग

• आत्मा: self, mind
• आत्मा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; समासाङ्ग

• अभिवेशित-आत्मा: one whose mind was absorbed
• अभिवेशित-आत्मा: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अभिवेशित (कृदन्त) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (अभिवेशितः आत्मा यस्य सः)

Purport

Even if one is in the material mode of passion, to create something in the world he has to take shelter of the Supreme for the necessary energy. That is the path of the successful termination of any attempt.

Characters & Entities

• Brahmā
• Supreme Lord (Viṣṇu/Nārāyaṇa)

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about Brahmā beginning creation?

This verse explains that Brahmā, influenced by rajas and carrying the ‘seed of karma,’ turns toward secondary creation only after seeing the Lord and offering Him praise with a mind fixed on Him.

Why does Brahmā praise the Lord before creating progeny?

Because creation proceeds under the Lord’s supremacy; Brahmā first acknowledges the worshipful Supreme Person and becomes spiritually aligned before engaging in visarga (secondary creation).

Practical application of fixing the mind on the Lord while working?

Like Brahmā, one can begin duties with remembrance and prayer—anchoring intention in devotion—so action is guided by higher purpose rather than only passion or ego.