Adhyaya 8
Nārāyaṇa-kavaca — The Armor of Lord Nārāyaṇa
ଷଷ୍ଠ ସ୍କନ୍ଧର ଇନ୍ଦ୍ର–ଅସୁର ସଂଘର୍ଷ ପରମ୍ପରାରେ ମହାରାଜ ପରୀକ୍ଷିତ ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ପଚାରନ୍ତି—ଯେଉଁ ବିଷ୍ଣୁ-ମନ୍ତ୍ରମୟ କବଚ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ର ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଜିତି ରାଜ୍ୟ ପୁନଃ ପାଇଥିଲେ, ସେ କବଚ କ’ଣ। ଶୁକଦେବ କହନ୍ତି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ପୁରୋହିତ ଭାବେ ନିୟୁକ୍ତ ବିଶ୍ୱରୂପଙ୍କ ପାଖକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଯାଇ ନାରାୟଣ-କବଚ ପାଇଲେ। ବିଶ୍ୱରୂପ ଆଚମନାଦି ଶୁଦ୍ଧି, ଯଥାଯଥ ଆସନ–ଦିଗ୍ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଏବଂ ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୀ (ଓଁ ନମୋ ନାରାୟଣାୟ), ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷରୀ (ଓଁ ନମୋ ଭଗବତେ ବାସୁଦେବାୟ), ଷଡାକ୍ଷରୀ (ଓଁ ବିଷ୍ଣବେ ନମଃ) ମନ୍ତ୍ରରେ ନ୍ୟାସ, ଦିଗ୍ବନ୍ଧନ ଓ ଅସ୍ତ୍ର-ମନ୍ତ୍ରର ବିଧି କ୍ରମେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ପରେ କବଚରେ ମତ୍ସ୍ୟ, ବାମନ, ନୃସିଂହ, ବରାହ, ରାମ ଆଦି ଅବତାର, କାଳବିଭାଗରେ ଭଗବାନଙ୍କ ନାମ, ଏବଂ ସୁଦର୍ଶନ, ଗଦା, ଶଙ୍ଖ, ଖଡ୍ଗ, ଢାଳ ଇତ୍ୟାଦି ଆୟୁଧ ଦ୍ୱାରା ସର୍ବଦିଗର ସୁରକ୍ଷା ସ୍ମରଣ ହୁଏ। ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷରେ ତାହାର ପ୍ରଭାବ, କୌଶିକ–ଚିତ୍ରରଥ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ, ଏବଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶ୍ରବଣ/ପ୍ରୟୋଗ କଲେ ବିପଦ ନାଶ ଓ ସମ୍ମାନ ଲାଭ ହୁଏ ବୋଲି କହି, ପରବର୍ତ୍ତୀ ଇନ୍ଦ୍ରବିଜୟ ପାଇଁ ଭୂମିକା ତିଆରି କରେ।
Shlokas
Verse 1
श्रीराजोवाच यया गुप्त: सहस्राक्ष: सवाहान् रिपुसैनिकान् । क्रीडन्निव विनिर्जित्य त्रिलोक्या बुभुजे श्रियम् ॥ १ ॥ भगवंस्तन्ममाख्याहि वर्म नारायणात्मकम् । यथाततायिन: शत्रून्येन गुप्तोऽजयन्मृधे ॥ २ ॥
ଶ୍ରୀରାଜା କହିଲେ—ହେ ଭଗବନ୍, ଯେଉଁ ବିଷ୍ଣୁମନ୍ତ୍ର-କବଚ ଦ୍ୱାରା ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଇନ୍ଦ୍ର ଵାହନସହିତ ଶତ୍ରୁସେନାକୁ ଖେଳ ଭଳି ଜୟ କରି ତ୍ରିଲୋକୀର ଶ୍ରୀ ଭୋଗ କଲେ, ସେହି କଥା ମୋତେ କହନ୍ତୁ। ଦୟାକରି ସେଇ ନାରାୟଣାତ୍ମକ ବର୍ମ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତୁ, ଯାହାର ରକ୍ଷାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରାଣଘାତକ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଜୟ କଲେ।
Verse 2
श्रीराजोवाच यया गुप्त: सहस्राक्ष: सवाहान् रिपुसैनिकान् । क्रीडन्निव विनिर्जित्य त्रिलोक्या बुभुजे श्रियम् ॥ १ ॥ भगवंस्तन्ममाख्याहि वर्म नारायणात्मकम् । यथाततायिन: शत्रून्येन गुप्तोऽजयन्मृधे ॥ २ ॥
ଶ୍ରୀରାଜା କହିଲେ—ହେ ଭଗବନ୍, ଯେଉଁ ବିଷ୍ଣୁମନ୍ତ୍ର-କବଚ ଦ୍ୱାରା ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଇନ୍ଦ୍ର ଵାହନସହିତ ଶତ୍ରୁସେନାକୁ ଖେଳ ଭଳି ଜୟ କରି ତ୍ରିଲୋକୀର ଶ୍ରୀ ଭୋଗ କଲେ, ସେହି କଥା ମୋତେ କହନ୍ତୁ। ଦୟାକରି ସେଇ ନାରାୟଣାତ୍ମକ ବର୍ମ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତୁ, ଯାହାର ରକ୍ଷାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରାଣଘାତକ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଜୟ କଲେ।
Verse 3
श्रीबादरायणिरुवाच वृत: पुरोहितस्त्वाष्ट्रो महेन्द्रायानुपृच्छते । नारायणाख्यं वर्माह तदिहैकमना: शृणु ॥ ३ ॥
ଶ୍ରୀଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ—ଦେବମାନେ ତ୍ୱାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ବିଶ୍ୱରୂପଙ୍କୁ ପୁରୋହିତ ଭାବେ ବରଣ କରିଥିଲେ। ମହେନ୍ଦ୍ର ଇନ୍ଦ୍ର ‘ନାରାୟଣ-କବଚ’ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ, ବିଶ୍ୱରୂପ ତାହା କହିଲେ। ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଶୁଣ।
Verse 4
श्रीविश्वरूप उवाच धौताङ्घ्रिपाणिराचम्य सपवित्र उदङ्मुख: । कृतस्वाङ्गकरन्यासो मन्त्राभ्यां वाग्यत: शुचि: ॥ ४ ॥ नारायणपरं वर्म सन्नह्येद् भय आगते । पादयोर्जानुनोरूर्वोरुदरे हृद्यथोरसि ॥ ५ ॥ मुखे शिरस्यानुपूर्व्यादोंङ्कारादीनि विन्यसेत् । ॐ नमो नारायणायेति विपर्ययमथापि वा ॥ ६ ॥
ବିଶ୍ୱରୂପ କହିଲେ—ଭୟ ଆସିଲେ ପ୍ରଥମେ ହାତପା ଧୋଇ ଆଚମନ କର; ପବିତ୍ର କୁଶ ସ୍ପର୍ଶ କରି ଉତ୍ତରମୁଖ ହୋଇ ମୌନ ଓ ଶୁଚି ରୁହ। ପରେ ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୀ ‘ଓଁ ନମୋ ନାରାୟଣାୟ’ ଓ ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଅଙ୍ଗ-କରନ୍ୟାସ କରି ନାରାୟଣପର ବର୍ମ ଧାରଣ କର। ପାଦରୁ ଆରମ୍ଭ କରି କ୍ରମେ ଜାନୁ, ଊରୁ, ଉଦର, ହୃଦୟ, ଉରସ, ମୁଖ, ଶିର ଉପରେ ପ୍ରଣବାଦି ଅକ୍ଷର ନ୍ୟାସ କର; ପଛେ ବିପରୀତ କ୍ରମରେ ମଧ୍ୟ ନ୍ୟାସ କର।
Verse 5
श्रीविश्वरूप उवाच धौताङ्घ्रिपाणिराचम्य सपवित्र उदङ्मुख: । कृतस्वाङ्गकरन्यासो मन्त्राभ्यां वाग्यत: शुचि: ॥ ४ ॥ नारायणपरं वर्म सन्नह्येद् भय आगते । पादयोर्जानुनोरूर्वोरुदरे हृद्यथोरसि ॥ ५ ॥ मुखे शिरस्यानुपूर्व्यादोंङ्कारादीनि विन्यसेत् । ॐ नमो नारायणायेति विपर्ययमथापि वा ॥ ६ ॥
ଶ୍ରୀ ବିଶ୍ୱରୂପ କହିଲେ—ଭୟ ଆସିଲେ ପ୍ରଥମେ ହାତପା ଧୋଇ ଆଚମନ କରି, ପବିତ୍ର ହୋଇ ଉତ୍ତରମୁଖେ ବସି କୁଶ ସ୍ପର୍ଶ କରି ମୌନ ରହିବା ଉଚିତ। ପରେ ଅଷ୍ଟାକ୍ଷର ଓ ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ରରେ କର-ଅଙ୍ଗନ୍ୟାସ କରି ‘ଓଁ ନମୋ ନାରାୟଣାୟ’ ଜପ କରି ପାଦରୁ କ୍ରମେ ଜାନୁ, ଊରୁ, ଉଦର, ହୃଦୟ, ଉରସ, ମୁଖ ଓ ଶିରରେ ନ୍ୟାସ କର; ପଛେ ଉଲ୍ଟା କ୍ରମରେ ମଧ୍ୟ କର। ଏହା ନାରାୟଣ କବଚ।
Verse 6
श्रीविश्वरूप उवाच धौताङ्घ्रिपाणिराचम्य सपवित्र उदङ्मुख: । कृतस्वाङ्गकरन्यासो मन्त्राभ्यां वाग्यत: शुचि: ॥ ४ ॥ नारायणपरं वर्म सन्नह्येद् भय आगते । पादयोर्जानुनोरूर्वोरुदरे हृद्यथोरसि ॥ ५ ॥ मुखे शिरस्यानुपूर्व्यादोंङ्कारादीनि विन्यसेत् । ॐ नमो नारायणायेति विपर्ययमथापि वा ॥ ६ ॥
ଶ୍ରୀ ବିଶ୍ୱରୂପ କହିଲେ—ଭୟ ସମୟରେ ହାତପା ଧୋଇ ଆଚମନ କରି ଶୁଦ୍ଧ ହେବା, ଉତ୍ତରମୁଖେ ବସି କୁଶ ସ୍ପର୍ଶ କରି ମୌନ ରହିବା ଉଚିତ। ପରେ ଅଷ୍ଟାକ୍ଷର ଓ ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ରରେ ନ୍ୟାସ କରି ନାରାୟଣ କବଚ ଧାରଣ କର। ‘ଓଁ ନମୋ ନାରାୟଣାୟ’ ଜପ କରି ପାଦରୁ ଶିର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ରମେ ନ୍ୟାସ କର, ପଛେ ଉଲ୍ଟା କ୍ରମରେ ମଧ୍ୟ କର।
Verse 7
करन्यासं तत: कुर्याद् द्वादशाक्षरविद्यया । प्रणवादियकारान्तमङ्गुल्यङ्गुष्ठपर्वसु ॥ ७ ॥
ତାପରେ ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷର ବିଦ୍ୟା ‘ଓଁ ନମୋ ଭଗବତେ ବାସୁଦେବାୟ’ ଦ୍ୱାରା କରନ୍ୟାସ କରିବ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅକ୍ଷର ପୂର୍ବରୁ ଓଁକାର ଯୋଗ କରି, ଡାହାଣ ହାତର ତର୍ଜନୀରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଆଙ୍ଗୁଳି ଟିପରେ ଅକ୍ଷର ନ୍ୟାସ କରି ବାମ ହାତର ତର୍ଜନୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମାପ୍ତ କରିବ। ଅବଶିଷ୍ଟ ଚାରି ଅକ୍ଷର ଅଙ୍ଗୁଠାର ସନ୍ଧିରେ ନ୍ୟାସ କରିବ।
Verse 8
न्यसेद्धृदय ओंङ्कारं विकारमनु मूर्धनि । षकारं तु भ्रुवोर्मध्ये णकारं शिखया न्यसेत् ॥ ८ ॥ वेकारं नेत्रयोर्युञ्ज्यान्नकारं सर्वसन्धिषु । मकारमस्त्रमुद्दिश्य मन्त्रमूर्तिर्भवेद् बुध: ॥ ९ ॥ सविसर्गं फडन्तं तत्सर्वदिक्षु विनिर्दिशेत् । ॐ विष्णवे नम इति ॥ १० ॥
ତାପରେ ଷଡକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ‘ଓଁ ବିଷ୍ଣବେ ନମଃ’ ଜପ କରିବ। ଓଁକାରକୁ ହୃଦୟରେ, ‘ବି’କୁ ମୂର୍ଧାରେ, ‘ଷ’କୁ ଭ୍ରୂମଧ୍ୟରେ, ‘ଣ’କୁ ଶିଖାରେ, ‘ବେ’କୁ ନେତ୍ରମଧ୍ୟରେ ନ୍ୟାସ କରିବ। ପରେ ‘ନ’କୁ ଶରୀରର ସମସ୍ତ ସନ୍ଧିରେ ନ୍ୟାସ କରି, ‘ମ’କୁ ଅସ୍ତ୍ରରୂପେ ଧ୍ୟାନ କରିବ—ଏଭଳି ସାଧକ ମନ୍ତ୍ରମୂର୍ତ୍ତି ହୁଏ। ଶେଷରେ ବିସର୍ଗସହ ‘ମଃ ଅସ୍ତ୍ରାୟ ଫଟ୍’ କହି ପୂର୍ବାଦି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରକ୍ଷେପ କରିବ।
Verse 9
न्यसेद्धृदय ओंङ्कारं विकारमनु मूर्धनि । षकारं तु भ्रुवोर्मध्ये णकारं शिखया न्यसेत् ॥ ८ ॥ वेकारं नेत्रयोर्युञ्ज्यान्नकारं सर्वसन्धिषु । मकारमस्त्रमुद्दिश्य मन्त्रमूर्तिर्भवेद् बुध: ॥ ९ ॥ सविसर्गं फडन्तं तत्सर्वदिक्षु विनिर्दिशेत् । ॐ विष्णवे नम इति ॥ १० ॥
ଷଡକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ‘ଓଁ ବିଷ୍ଣବେ ନମଃ’ ଜପ କରି ଓଁକାରକୁ ହୃଦୟରେ, ‘ବି’କୁ ମୂର୍ଧାରେ, ‘ଷ’କୁ ଭ୍ରୂମଧ୍ୟରେ, ‘ଣ’କୁ ଶିଖାରେ, ‘ବେ’କୁ ନେତ୍ରମଧ୍ୟରେ ନ୍ୟାସ କର। ପରେ ‘ନ’କୁ ସମସ୍ତ ସନ୍ଧିରେ ସ୍ଥାପନ କରି ‘ମ’କୁ ଅସ୍ତ୍ରରୂପେ ଧ୍ୟାନ କର; ଏହାଦ୍ୱାରା ସାଧକ ମନ୍ତ୍ରମୂର୍ତ୍ତି ହୁଏ। ଶେଷରେ ବିସର୍ଗସହ ‘ମଃ ଅସ୍ତ୍ରାୟ ଫଟ୍’ କହି ପୂର୍ବାଦି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଉଚ୍ଚାର କର।
Verse 10
न्यसेद्धृदय ओंङ्कारं विकारमनु मूर्धनि । षकारं तु भ्रुवोर्मध्ये णकारं शिखया न्यसेत् ॥ ८ ॥ वेकारं नेत्रयोर्युञ्ज्यान्नकारं सर्वसन्धिषु । मकारमस्त्रमुद्दिश्य मन्त्रमूर्तिर्भवेद् बुध: ॥ ९ ॥ सविसर्गं फडन्तं तत्सर्वदिक्षु विनिर्दिशेत् । ॐ विष्णवे नम इति ॥ १० ॥
ତାପରେ ଷଡକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର “ଓଁ ବିଷ୍ଣବେ ନମଃ” ଜପ କରିବ। ‘ଓଁ’ ହୃଦୟରେ, ‘ବି’ ମୁଣ୍ଡରେ, ‘ଷ’ ଭୃକୁଟିମଧ୍ୟରେ, ‘ଣ’ ଶିଖାରେ, ‘ବେ’ ନେତ୍ରମଧ୍ୟରେ ନ୍ୟାସ କରିବ। ‘ନ’ କୁ ସମସ୍ତ ସନ୍ଧିସ୍ଥାନରେ ରଖି ‘ମ’ କୁ ଅସ୍ତ୍ରରୂପେ ଧ୍ୟାନ କଲେ ସେ ମନ୍ତ୍ରମୂର୍ତ୍ତି ହୁଏ। ଶେଷରେ ବିସର୍ଗ ଯୋଗ କରି “ମଃ ଅସ୍ତ୍ରାୟ ଫଟ୍” ପୂର୍ବଦିଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସବୁ ଦିଗରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବ; ମନ୍ତ୍ରକବଚ ଦିଗମାନଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିବ।
Verse 11
आत्मानं परमं ध्यायेद् ध्येयं षट्शक्तिभिर्युतम् । विद्यातेजस्तपोमूर्तिमिमं मन्त्रमुदाहरेत् ॥ ११ ॥
ଜପ ସମାପ୍ତ ହେଲେ ସାଧକ ଗୁଣତଃ ନିଜକୁ ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କ ସହ ଏକ ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରିବ—ଯିଏ ଷଡୈଶ୍ୱର୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଧ୍ୟେୟ। ତାଙ୍କୁ ବିଦ୍ୟା, ତେଜ ଓ ତପର ମୂର୍ତ୍ତି ଭାବେ ମନେ ଧାରଣ କରି, ପରେ ଭଗବାନ ନାରାୟଣଙ୍କ ଏହି ରକ୍ଷାସ୍ତୋତ୍ର ‘ନାରାୟଣ-କବଚ’ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବ।
Verse 12
ॐ हरिर्विदध्यान्मम सर्वरक्षां न्यस्ताङ्घ्रिपद्म: पतगेन्द्रपृष्ठे । दरारिचर्मासिगदेषुचाप- पाशान् दधानोऽष्टगुणोऽष्टबाहु: ॥ १२ ॥
ଓଁ ହରି ମୋର ସମସ୍ତ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ସେ ଗରୁଡେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପିଠିରେ ଆସୀନ, ତାଙ୍କ ପଦ୍ମପାଦ ସେଠାରେ ନ୍ୟସ୍ତ; ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର, ଢାଳ, ଖଡ୍ଗ, ଗଦା, ବାଣ, ଧନୁଷ ଓ ପାଶ—ଏହି ଆଠ ଆୟୁଧ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଅଷ୍ଟବାହୁ ଓ ଅଷ୍ଟସିଦ୍ଧିସମ୍ପନ୍ନ ସେ ସର୍ବଶକ୍ତିମାନ ଭଗବାନ ସଦା ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
Verse 13
जलेषु मां रक्षतु मत्स्यमूर्ति- र्यादोगणेभ्यो वरुणस्य पाशात् । स्थलेषु मायावटुवामनोऽव्यात् त्रिविक्रम: खेऽवतु विश्वरूप: ॥ १३ ॥
ଜଳରେ ମତ୍ସ୍ୟମୂର୍ତ୍ତି ଭଗବାନ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ—ବରୁଣଙ୍କ ପାଶରୁ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଜଳଚରମାନଙ୍କୁ ଠାରୁ। ଭୂମିରେ ମାୟାଶକ୍ତି ବିସ୍ତାର କରି ବଟୁ-ବାମନ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ବାମନଦେବ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଆକାଶରେ ତ୍ରିଲୋକଜୟୀ ବିଶ୍ୱରୂପ ତ୍ରିବିକ୍ରମ ପ୍ରଭୁ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
Verse 14
दुर्गेष्वटव्याजिमुखादिषु प्रभु: पायान्नृसिंहोऽसुरयूथपारि: । विमुञ्चतो यस्य महाट्टहासं दिशो विनेदुर्न्यपतंश्च गर्भा: ॥ १४ ॥
ବନ, ଦୁର୍ଗମ ସ୍ଥାନ, ଯୁଦ୍ଧମୁଖ ଇତ୍ୟାଦିରେ ପ୍ରଭୁ ନୃସିଂହଦେବ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ—ଯିଏ ଅସୁରୟୂଥପତି ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ଶତ୍ରୁ। ଯାହାଙ୍କ ମହାଟ୍ଟହାସ ଛୁଟିଲେ ଦିଗମାନେ ଗର୍ଜିଲେ ଏବଂ ଅସୁରମାନଙ୍କ ଗର୍ଭବତୀ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଗର୍ଭ ପଡ଼ିଗଲା। ସେଇ କୃପାଳୁ ପ୍ରଭୁ ସବୁ ଦିଗରେ, ବିପଦସ୍ଥାନରେ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
Verse 15
रक्षत्वसौ माध्वनि यज्ञकल्प: स्वदंष्ट्रयोन्नीतधरो वराह: । रामोऽद्रिकूटेष्वथ विप्रवासे सलक्ष्मणोऽव्याद् भरताग्रजोऽस्मान् ॥ १५ ॥
ଯଜ୍ଞସ୍ୱରୂପ ଯଜ୍ଞେଶ୍ୱର ଭଗବାନ୍ ବରାହ, ଯିଏ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦଂଷ୍ଟ୍ରାରେ ପୃଥିବୀକୁ ଜଳରୁ ଉଠାଇଥିଲେ, ସେ ରାସ୍ତାର ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କୁ ଠାରୁ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ। ପର୍ବତଶିଖରରେ ପରଶୁରାମ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ, ଏବଂ ବିଦେଶରେ ଭରତାଗ୍ରଜ ଶ୍ରୀରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣସହ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।
Verse 16
मामुग्रधर्मादखिलात्प्रमादा- न्नारायण: पातु नरश्च हासात् । दत्तस्त्वयोगादथ योगनाथ: पायाद्गुणेश: कपिल: कर्मबन्धात् ॥ १६ ॥
ଅନାବଶ୍ୟକ ଉଗ୍ର ଓ ମିଥ୍ୟାଧର୍ମାଚରଣ ଏବଂ ପ୍ରମାଦରୁ ନାରାୟଣ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ; ‘ନର’ ଅବତାର ଅହଂକାରରୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ। ଯୋଗନାଥ ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ ଭକ୍ତିଯୋଗରେ ପତନରୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ; ଗୁଣେଶ କପିଲ କର୍ମବନ୍ଧନରୁ ମୋତେ ମୁକ୍ତ କରୁନ୍ତୁ।
Verse 17
सनत्कुमारोऽवतु कामदेवा- द्धयशीर्षा मां पथि देवहेलनात् । देवर्षिवर्य: पुरुषार्चनान्तरात् कूर्मो हरिर्मां निरयादशेषात् ॥ १७ ॥
ସନତ୍କୁମାର ମୋତେ କାମବାସନାରୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ। ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ସମୟରେ ପଥରେ ଦେବହେଳନା ଅପରାଧରୁ ହୟଶୀର୍ଷ (ହୟଗ୍ରୀବ) ଭଗବାନ୍ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ। ଦେବର୍ଷି ନାରଦ ଦେବାର୍ଚ୍ଚନାର ଅପରାଧରୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ; କୂର୍ମରୂପ ହରି ଅଶେଷ ନରକରୁ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।
Verse 18
धन्वन्तरिर्भगवान् पात्वपथ्याद् द्वन्द्वाद् भयादृषभो निर्जितात्मा । यज्ञश्च लोकादवताज्जनान्ताद् बलो गणात् क्रोधवशादहीन्द्र: ॥ १८ ॥
ଭଗବାନ୍ ଧନ୍ୱନ୍ତରି ଅପଥ୍ୟ ଆହାର ଓ ରୋଗଭୟରୁ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ। ନିର୍ଜିତାତ୍ମା ଋଷଭଦେବ ଶୀତ-ଉଷ୍ଣ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱଜନିତ ଭୟରୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ। ଯଜ୍ଞ ଅବତାର ଲୋକନିନ୍ଦା ଓ ଜନହାନିରୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ; ଅହୀନ୍ଦ୍ରରୂପ ବଳରାମ ଈର୍ଷ୍ୟାଳୁ ସର୍ପ ଓ କ୍ରୋଧବଶ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଠାରୁ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।
Verse 19
द्वैपायनो भगवानप्रबोधाद् बुद्धस्तु पाषण्डगणप्रमादात् । कल्कि: कले: कालमलात् प्रपातु धर्मावनायोरुकृतावतार: ॥ १९ ॥
ବେଦଜ୍ଞାନ ଅଭାବରୁ ଜନିତ ଅଜ୍ଞାନରୁ ଭଗବାନ୍ ଦ୍ୱୈପାୟନ ବ୍ୟାସ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ। ପାଷଣ୍ଡୀ ଗଣର ପ୍ରମାଦ ଓ ବେଦବିରୋଧୀ କର୍ମରୁ ବୁଦ୍ଧଦେବ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ। ଧର୍ମରକ୍ଷା ପାଇଁ ମହାଅବତାର କଲ୍କି, କଳିଯୁଗର କାଳମଳରୁ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।
Verse 20
मां केशवो गदया प्रातरव्याद् गोविन्द आसङ्गवमात्तवेणु: । नारायण: प्राह्ण उदात्तशक्ति- र्मध्यन्दिने विष्णुररीन्द्रपाणि: ॥ २० ॥
ଦିନର ପ୍ରଥମ ପ୍ରହରରେ ଗଦାଧାରୀ କେଶବ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ, ଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରହରରେ ବେଣୁଧାରୀ ଗୋବିନ୍ଦ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ। ତୃତୀୟ ପ୍ରହରରେ ସର୍ବଶକ୍ତିମାନ ନାରାୟଣ ଏବଂ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ଶତ୍ରୁନାଶକ ଚକ୍ରପାଣି ବିଷ୍ଣୁ ମୋତେ ପାଳନ କରୁନ୍ତୁ।
Verse 21
देवोऽपराह्णे मधुहोग्रधन्वा सायं त्रिधामावतु माधवो माम् । दोषे हृषीकेश उतार्धरात्रे निशीथ एकोऽवतु पद्मनाभ: ॥ २१ ॥
ଦିନର ପଞ୍ଚମ ପ୍ରହରରେ ଭୟଙ୍କର ଧନୁ ଧାରଣ କରିଥିବା ମଧୁସୂଦନ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ। ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ତ୍ରିଧାମସ୍ୱରୂପ ମାଧବ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ; ରାତିର ଆରମ୍ଭରେ ହୃଷୀକେଶ, ଏବଂ ନିଶୀଥରେ ଏକମାତ୍ର ପଦ୍ମନାଭ ମୋତେ ପାଳନ କରୁନ୍ତୁ।
Verse 22
श्रीवत्सधामापररात्र ईश: प्रत्यूष ईशोऽसिधरो जनार्दन: । दामोदरोऽव्यादनुसन्ध्यं प्रभाते विश्वेश्वरो भगवान् कालमूर्ति: ॥ २२ ॥
ଅର୍ଧରାତ୍ରି ପରେ ଆକାଶ ଲାଲିମା ଧାରଣ କରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରୀବତ୍ସଧାରୀ ଈଶ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ। ରାତିର ଶେଷରେ ଖଡ୍ଗଧାରୀ ଜନାର୍ଦନ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ। ପ୍ରଭାତେ ଦାମୋଦର ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ, ଏବଂ ଦିନ-ରାତି ସନ୍ଧିକାଳରେ କାଳମୂର୍ତ୍ତି ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ଭଗବାନ୍ ମୋତେ ପାଳନ କରୁନ୍ତୁ।
Verse 23
चक्रं युगान्तानलतिग्मनेमि भ्रमत् समन्ताद् भगवत्प्रयुक्तम् । दन्दग्धि दन्दग्ध्यरिसैन्यमाशु कक्षं यथा वातसखो हुताश: ॥ २३ ॥
ଭଗବାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରୟୁକ୍ତ, ଚାରିଦିଗରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବା, ଯୁଗାନ୍ତାଗ୍ନି ସଦୃଶ ତୀକ୍ଷ୍ଣଧାର ଏହି ଚକ୍ର—ଯେପରି ବାତାସ-ସହାୟ ଅଗ୍ନି ଶୁଷ୍କ ଘାସକୁ ଭସ୍ମ କରେ—ସେପରି ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଆମ ଶତ୍ରୁସେନାକୁ ଶୀଘ୍ର ଭସ୍ମ କରୁ।
Verse 24
गदेऽशनिस्पर्शनविस्फुलिङ्गे निष्पिण्ढि निष्पिण्ढ्यजितप्रियासि । कुष्माण्डवैनायकयक्षरक्षो- भूतग्रहांश्चूर्णय चूर्णयारीन् ॥ २४ ॥
ହେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ହସ୍ତସ୍ଥ ଗଦା! ତୁମେ ବଜ୍ରସ୍ପର୍ଶ ସଦୃଶ ଅଗ୍ନିସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗ ଉତ୍ପନ୍ନ କର; ଅଜିତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ। କୃପାକରି ମୋ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ କୁଟି କୁଟି ଚୂର୍ଣ୍ଣ କର; କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ, ବୈନାୟକ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ଭୂତ ଓ ଗ୍ରହାଦି ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କୁ ପିସି ଦିଅ।
Verse 25
त्वं यातुधानप्रमथप्रेतमातृ- पिशाचविप्रग्रहघोरदृष्टीन् । दरेन्द्र विद्रावय कृष्णपूरितो भीमस्वनोऽरेर्हृदयानि कम्पयन् ॥ २५ ॥
ହେ ଶଙ୍ଖଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ! ତୁମେ ସଦା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରାଣବାୟୁରେ ପୂରିତ। ତେଣୁ ତୁମ ଭୟଙ୍କର ନାଦ ରାକ୍ଷସ, ପ୍ରମଥ, ପ୍ରେତ, ମାତୃ, ପିଶାଚ ଓ ଘୋରଦୃଷ୍ଟି ବ୍ରାହ୍ମଣ-ଭୂତ ଆଦି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ହୃଦୟ କମ୍ପାଇ ସେମାନଙ୍କୁ ତାଡ଼ିଦିଏ।
Verse 26
त्वं तिग्मधारासिवरारिसैन्य- मीशप्रयुक्तो मम छिन्धि छिन्धि । चक्षूंषि चर्मञ्छतचन्द्र छादय द्विषामघोनां हर पापचक्षुषाम् ॥ २६ ॥
ହେ ତୀକ୍ଷ୍ଣଧାର ଖଡ଼୍ଗଶ୍ରେଷ୍ଠ! ତୁମେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରୟୁକ୍ତ; ମୋ ଶତ୍ରୁସେନାକୁ କାଟିଦିଅ, କାଟିଦିଅ। ହେ ଶତଚନ୍ଦ୍ରଚିହ୍ନିତ ଢାଳ! ପାପୀ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଆଖି ଢାକିଦିଅ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପାପଦୃଷ୍ଟି ହରଣ କର।
Verse 27
यन्नो भयं ग्रहेभ्योऽभूत् केतुभ्यो नृभ्य एव च । सरीसृपेभ्यो दंष्ट्रिभ्यो भूतेभ्योंहोभ्य एव च ॥ २७ ॥ सर्वाण्येतानि भगवन्नामरूपानुकीर्तनात् । प्रयान्तु सङ्क्षयं सद्यो ये न: श्रेय:प्रतीपका: ॥ २८ ॥
ଦୁଷ୍ଟ ଗ୍ରହ, ଧୂମକେତୁ, ଈର୍ଷ୍ୟାଳୁ ମନୁଷ୍ୟ, ସର୍ପ-ବିଛା ଓ ବାଘ-ଓଲ୍ଫ ପରି ଦଂଷ୍ଟ୍ରୀ ପଶୁ, ଭୂତ-ପ୍ରେତ, ଏବଂ ପୃଥିବୀ-ଜଳ-ଅଗ୍ନି-ବାୟୁ ତତ୍ତ୍ୱ, ବିଜୁଳି ଓ ପୂର୍ବପାପ—ଏସବୁଠାରୁ ଯେ ଭୟ ଆମକୁ ହୁଏ, ଭଗବାନଙ୍କ ନାମ-ରୂପ-ଗୁଣ-ଉପକରଣର କୀର୍ତ୍ତନରେ ଆମ ଶ୍ରେୟସ୍ର ପ୍ରତିକୂଳ ସମସ୍ତ ବାଧା ସତ୍ୱର ନଶିଯାଉ।
Verse 28
यन्नो भयं ग्रहेभ्योऽभूत् केतुभ्यो नृभ्य एव च । सरीसृपेभ्यो दंष्ट्रिभ्यो भूतेभ्योंहोभ्य एव च ॥ २७ ॥ सर्वाण्येतानि भगवन्नामरूपानुकीर्तनात् । प्रयान्तु सङ्क्षयं सद्यो ये न: श्रेय:प्रतीपका: ॥ २८ ॥
ଦୁଷ୍ଟ ଗ୍ରହ, ଧୂମକେତୁ, ଈର୍ଷ୍ୟାଳୁ ମନୁଷ୍ୟ, ସର୍ପ-ବିଛା ଓ ବାଘ-ଓଲ୍ଫ ପରି ଦଂଷ୍ଟ୍ରୀ ପଶୁ, ଭୂତ-ପ୍ରେତ, ଏବଂ ପୃଥିବୀ-ଜଳ-ଅଗ୍ନି-ବାୟୁ ତତ୍ତ୍ୱ, ବିଜୁଳି ଓ ପୂର୍ବପାପ—ଏସବୁଠାରୁ ଯେ ଭୟ ଆମକୁ ହୁଏ, ଭଗବାନଙ୍କ ନାମ-ରୂପ-ଗୁଣ-ଉପକରଣର କୀର୍ତ୍ତନରେ ଆମ ଶ୍ରେୟସ୍ର ପ୍ରତିକୂଳ ସମସ୍ତ ବାଧା ସତ୍ୱର ନଶିଯାଉ।
Verse 29
गरुडो भगवान् स्तोत्रस्तोभश्छन्दोमय: प्रभु: । रक्षत्वशेषकृच्छ्रेभ्यो विष्वक्सेन: स्वनामभि: ॥ २९ ॥
ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବାହନ ଗରୁଡଦେବ—ସ୍ତୋତ୍ରଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଓ ବେଦମୟ ପ୍ରଭୁ—ଆମକୁ ସମସ୍ତ ସଙ୍କଟରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ଏବଂ ଭଗବାନ ବିଷ୍ୱକ୍ସେନ ମଧ୍ୟ ନିଜ ପବିତ୍ର ନାମମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ସମସ୍ତ ଭୟରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
Verse 30
सर्वापद्भ्यो हरेर्नामरूपयानायुधानि न: । बुद्धीन्द्रियमन:प्राणान् पान्तु पार्षदभूषणा: ॥ ३० ॥
ସମସ୍ତ ଆପଦାରୁ ହରିଙ୍କ ପବିତ୍ର ନାମ, ତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ରୂପ, ତାଙ୍କ ବାହନ ଓ ଆୟୁଧ—ଯାହା ତାଙ୍କ ପାର୍ଷଦମାନଙ୍କର ଭୂଷଣ—ଆମ ବୁଦ୍ଧି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ମନ ଓ ପ୍ରାଣକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।
Verse 31
यथा हि भगवानेव वस्तुत: सदसच्च यत् । सत्येनानेन न: सर्वे यान्तु नाशमुपद्रवा: ॥ ३१ ॥
ସ୍ଥୂଳ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ସୃଷ୍ଟି ଭୌତିକ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କାରଣମାନଙ୍କର କାରଣ ଭଗବାନଙ୍କୁ ନେଇ ଅଭିନ୍ନ; ଏହି ସତ୍ୟବଳରେ ଆମ ସମସ୍ତ ଉପଦ୍ରବ ନଶ୍ଟ ହେଉ।
Verse 32
यथैकात्म्यानुभावानां विकल्परहित: स्वयम् । भूषणायुधलिङ्गाख्या धत्ते शक्ती: स्वमायया ॥ ३२ ॥ तेनैव सत्यमानेन सर्वज्ञो भगवान् हरि: । पातु सर्वै: स्वरूपैर्न: सदा सर्वत्र सर्वग: ॥ ३३ ॥
ଏକତ୍ୱାନୁଭବୀ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭଗବାନ୍ ସ୍ୱୟଂ ବିକଳ୍ପରହିତ; ସେ ନିଜ ମାୟାଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ଭୂଷଣ, ଆୟୁଧ, ଚିହ୍ନ ଓ ନାମରୂପେ ନିଜ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
Verse 33
यथैकात्म्यानुभावानां विकल्परहित: स्वयम् । भूषणायुधलिङ्गाख्या धत्ते शक्ती: स्वमायया ॥ ३२ ॥ तेनैव सत्यमानेन सर्वज्ञो भगवान् हरि: । पातु सर्वै: स्वरूपैर्न: सदा सर्वत्र सर्वग: ॥ ३३ ॥
ସେଇ ସତ୍ୟ ଅନୁସାରେ ସର୍ବଜ୍ଞ ଭଗବାନ୍ ହରି, ଯିଏ ସର୍ବତ୍ର ସର୍ବଗ, ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ସ୍ୱରୂପଦ୍ୱାରା ସଦା ସର୍ବତ୍ର ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।
Verse 34
विदिक्षु दिक्षूर्ध्वमध: समन्ता- दन्तर्बहिर्भगवान्नारसिंह: । प्रहापयँल्लोकभयं स्वनेन स्वतेजसा ग्रस्तसमस्ततेजा: ॥ ३४ ॥
ଦିଗ୍-ବିଦିଗ୍ରେ, ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ-ଅଧଃ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ, ଭିତରେ ଓ ବାହାରେ—ଭଗବାନ୍ ନରସିଂହ ବିରାଜମାନ। ନିଜ ଗର୍ଜନରେ ଲୋକଭୟ ଦୂର କରି, ନିଜ ଦିବ୍ୟ ତେଜରେ ସମସ୍ତ ତେଜକୁ ଗ୍ରସିବା ଶ୍ରୀ ନରସିଂହଦେବ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।
Verse 35
मघवन्निदमाख्यातं वर्म नारायणात्मकम् । विजेष्यसेऽञ्जसा येन दंशितोऽसुरयूथपान् ॥ ३५ ॥
ବିଶ୍ୱରୂପ କହିଲେ—ହେ ମଘବନ୍ ଇନ୍ଦ୍ର, ମୁଁ ତୁମକୁ ନାରାୟଣାତ୍ମକ ଏହି କବଚ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି। ଏହା ଧାରଣ କଲେ ତୁମେ ଅସୁରଦଳର ନେତାମାନଙ୍କୁ ସହଜେ ଜୟ କରିବ।
Verse 36
एतद् धारयमाणस्तु यं यं पश्यति चक्षुषा । पदा वा संस्पृशेत् सद्य: साध्वसात् स विमुच्यते ॥ ३६ ॥
ଏହି କବଚ ଧାରଣ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଯାହାକୁ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖେ କିମ୍ବା ପାଦରେ ସ୍ପର୍ଶ କରେ, ସେ ସତ୍କ୍ଷଣେ ଉପରୋକ୍ତ ସମସ୍ତ ଭୟ-ଆପଦରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
Verse 37
न कुतश्चिद्भयं तस्य विद्यां धारयतो भवेत् । राजदस्युग्रहादिभ्यो व्याध्यादिभ्यश्च कर्हिचित् ॥ ३७ ॥
ନାରାୟଣ-କବଚ ବିଦ୍ୟା ଧାରଣ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ କୌଣସି ଦିଗରୁ ଭୟ ହୁଏ ନାହିଁ। ରାଜଦଣ୍ଡ, ଦସ୍ୟୁ, ଉଗ୍ର ଦୈତ୍ୟାଦି ଓ ବ୍ୟାଧି ଆଦି କେବେ ତାଙ୍କୁ ବାଧା ଦେଇପାରେ ନାହିଁ।
Verse 38
इमां विद्यां पुरा कश्चित्कौशिको धारयन् द्विज: । योगधारणया स्वाङ्गं जहौ स मरुधन्वनि ॥ ३८ ॥
ହେ ସ୍ୱର୍ଗରାଜ, ପୂର୍ବକାଳରେ କୌଶିକ ନାମକ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏହି ବିଦ୍ୟା ଧାରଣ କରି, ଯୋଗଧାରଣା ଦ୍ୱାରା ମରୁଭୂମିରେ ନିଜ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ।
Verse 39
तस्योपरि विमानेन गन्धर्वपतिरेकदा । ययौ चित्ररथ: स्त्रीभिर्वृतो यत्र द्विजक्षय: ॥ ३९ ॥
ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା, ସେଠାରୁ ଏକଥର ଗନ୍ଧର୍ବଲୋକର ରାଜା ଚିତ୍ରରଥ ଅନେକ ସୁନ୍ଦରୀ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ ନିଜ ବିମାନରେ ତାଙ୍କ ଶରୀର ଉପରେ ଉଡ଼ିଗଲେ।
Verse 40
गगनान्न्यपतत् सद्य: सविमानो ह्यवाक् शिरा: । स वालिखिल्यवचनादस्थीन्यादाय विस्मित: । प्रास्य प्राचीसरस्वत्यां स्नात्वा धाम स्वमन्वगात् ॥ ४० ॥
ହଠାତ୍ ଚିତ୍ରରଥ ନିଜ ବିମାନ ସହିତ ଆକାଶରୁ ମୁଣ୍ଡ ତଳକୁ ପଡ଼ିଲା। ବାଲିଖିଲ୍ୟ ମହର୍ଷିମାନଙ୍କ ଆଦେଶରେ ବିସ୍ମିତ ହୋଇ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଅସ୍ଥି ନେଇ ପ୍ରାଚୀ ସରସ୍ୱତୀରେ ପ୍ରକ୍ଷେପ କଲା, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ପରେ ନିଜ ଧାମକୁ ଗଲା।
Verse 41
श्रीशुक उवाच य इदं शृणुयात्काले यो धारयति चादृत: । तं नमस्यन्ति भूतानि मुच्यते सर्वतो भयात् ॥ ४१ ॥
ଶ୍ରୀଶୁକ ଉବାଚ—ଯେ କେହି ଭୟକାଳେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଆଦର ସହିତ ଏହି କବଚକୁ ଶୁଣେ କିମ୍ବା ଧାରଣ କରେ, ସମସ୍ତ ଭୂତଜୀବ ତାହାକୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି; ସେ ସବୁଦିଗର ଭୟରୁ ତୁରନ୍ତ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
Verse 42
एतां विद्यामधिगतो विश्वरूपाच्छतक्रतु: । त्रैलोक्यलक्ष्मीं बुभुजे विनिर्जित्य मृधेऽसुरान् ॥ ४२ ॥
ଶତକ୍ରତୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଏହି ବିଦ୍ୟାକୁ ବିଶ୍ୱରୂପଙ୍କ ଠାରୁ ଲାଭ କଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ଜୟ କରି ସେ ତ୍ରିଲୋକର ସମସ୍ତ ଐଶ୍ୱର୍ୟ-ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଉପଭୋଗ କଲେ।
Frequently Asked Questions
Nārāyaṇa-kavaca is a protective prayer-armor taught by Viśvarūpa to Indra, combining purification, mantra-nyāsa, directional binding, and sustained remembrance of Bhagavān’s names, avatāras, weapons, and associates. It presents protection as arising from alignment with Nārāyaṇa’s śakti rather than mere physical defense.
Utpatti-nyāsa is the forward placement of the aṣṭākṣarī (oṁ namo nārāyaṇāya) on the body from feet upward (systematically to head), establishing the mantra as ‘manifest’ on the practitioner. Saṁhāra-nyāsa reverses the syllables and the bodily order (from head downward), symbolically ‘withdrawing’ and sealing the mantra’s presence for complete protection.
Because each avatāra embodies a specific mode of divine intervention (utaya) and protection suited to distinct realms and threats—water, land, sky, forest, battlefront, moral confusion, and cosmic decline. The prayer maps fear to the Lord’s saving functions, making remembrance comprehensive rather than partial.
Sudarśana is portrayed as an all-directional, divinely propelled force that burns obstacles like a cosmic fire, destroying hostile influences—both seen (enemies) and unseen (grahas, bhūtas, rākṣasas). The text frames Sudarśana not only as a weapon but as the Lord’s protective potency active in every direction.
Yes. The kavaca culminates by asserting that glorification of the Lord’s name, form, qualities, and paraphernalia destroys impediments, explicitly highlighting the Hare Kṛṣṇa mahā-mantra as a decisive means of protection from sins, calamities, and subtle afflictions—linking ritualized kavaca to nāma-bhakti.
Kauśika is cited as a prior practitioner who employed the kavaca when relinquishing his body by yogic power in a desert. Citraratha’s sudden fall and the Vālikhilya sages’ instruction to dispose of the brāhmaṇa’s bones illustrate the kavaca’s potency and the sanctity surrounding a protected brāhmaṇa’s remains, reinforcing the prayer’s efficacy through itihāsa-style precedent.