Adhyaya 11

Verse 1

श्रीशुक उवाच त एवं शंसतो धर्मं वच: पत्युरचेतस: । नैवागृह्णन्त सम्भ्रान्ता: पलायनपरा नृप ॥ १ ॥

ଶ୍ରୀଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ—ହେ ରାଜନ୍! ଦାନବମାନଙ୍କ ସେନାପତି ବୃତ୍ରାସୁର ନିଜ ସହାୟକମାନଙ୍କୁ ଧର୍ମନୀତି ଉପଦେଶ ଦେଲେ; କିନ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧରୁ ପଳାଇବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ଭୀତ ଦାନବ-ନାୟକମାନେ ଭୟରେ ବିଭ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ତାଙ୍କ କଥା ଗ୍ରହଣ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।

Verse 2

विशीर्यमाणां पृतनामासुरीमसुरर्षभ: । कालानुकूलैस्त्रिदशै: काल्यमानामनाथवत् ॥ २ ॥ द‍ृष्ट्वातप्यत सङ्‌कुद्ध इन्द्रशत्रुरमर्षित: । तान् निवार्यौजसा राजन् निर्भर्त्स्येदमुवाच ह ॥ ३ ॥

ହେ ରାଜନ୍! କାଳର ଅନୁକୂଳ ସୁଯୋଗ ନେଇ ଦେବମାନେ ପଛଦିଗରୁ ଆକ୍ରମଣ କରି ଦାନବସେନାକୁ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ କରିଦେଲେ; ନେତା ନଥିବା ସେନା ପରି ସେମାନେ ଛିଟିଯାଇଲେ। ନିଜ ସୈନ୍ୟଙ୍କ ଦୟନୀୟ ଅବସ୍ଥା ଦେଖି ଅସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୃତ୍ରାସୁର—ଇନ୍ଦ୍ରଶତ୍ରୁ—ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ଓ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହେଲେ। ସେ ବଳପୂର୍ବକ ସେମାନଙ୍କୁ ରୋକି ଦେବମାନଙ୍କୁ ତିରସ୍କାର କରି କ୍ରୋଧରେ ଏହି କଥା କହିଲେ।

Verse 3

विशीर्यमाणां पृतनामासुरीमसुरर्षभ: । कालानुकूलैस्त्रिदशै: काल्यमानामनाथवत् ॥ २ ॥ द‍ृष्ट्वातप्यत सङ्‌कुद्ध इन्द्रशत्रुरमर्षित: । तान् निवार्यौजसा राजन् निर्भर्त्स्येदमुवाच ह ॥ ३ ॥

ହେ ରାଜନ୍! କାଳର ଅନୁକୂଳ ସୁଯୋଗ ନେଇ ଦେବମାନେ ପଛଦିଗରୁ ଆକ୍ରମଣ କରି ଦାନବସେନାକୁ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ କରିଦେଲେ; ନେତା ନଥିବା ସେନା ପରି ସେମାନେ ଛିଟିଯାଇଲେ। ନିଜ ସୈନ୍ୟଙ୍କ ଦୟନୀୟ ଅବସ୍ଥା ଦେଖି ଅସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୃତ୍ରାସୁର—ଇନ୍ଦ୍ରଶତ୍ରୁ—ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ଓ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହେଲେ। ସେ ବଳପୂର୍ବକ ସେମାନଙ୍କୁ ରୋକି ଦେବମାନଙ୍କୁ ତିରସ୍କାର କରି କ୍ରୋଧରେ ଏହି କଥା କହିଲେ।

Verse 4

किं व उच्चरितैर्मातुर्धावद्भ‍ि: पृष्ठतो हतै: । न हि भीतवध: श्लाघ्यो न स्वर्ग्य: शूरमानिनाम् ॥ ४ ॥

ହେ ଦେବଗଣ! ଏହି ଦାନବ ସୈନିକମାନେ ବ୍ୟର୍ଥ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି; ମାତୃଦେହରୁ ମଳ ପରି ବାହାରିଛନ୍ତି। ଭୟରେ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ଶତ୍ରୁକୁ ପଛଦିଗରୁ ମାରିଲେ କ’ଣ ଲାଭ? ଯେ ନିଜକୁ ବୀର ଭାବେ, ସେ ଭୀତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବଧ କରେନାହିଁ। ଏପରି ବଧ ନ ଗୌରବଦାୟକ, ନ ସ୍ୱର୍ଗଦାୟକ।

Verse 5

यदि व: प्रधने श्रद्धा सारं वा क्षुल्लका हृदि । अग्रे तिष्ठत मात्रं मे न चेद ग्राम्यसुखे स्पृहा ॥ ५ ॥

ହେ ତୁଚ୍ଛ ଦେବଗଣ! ଯଦି ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମର ପରାକ୍ରମ ଉପରେ ସତ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଅଛି, ହୃଦୟରେ ଧୈର୍ଯ୍ୟର ସାର ଅଛି, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟସୁଖର ଲୋଭ ନାହିଁ, ତେବେ କ୍ଷଣମାତ୍ର ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ଦାଁଡ଼।

Verse 6

एवं सुरगणान् क्रुद्धो भीषयन् वपुषा रिपून् । व्यनदत् सुमहाप्राणो येन लोका विचेतस: ॥ ६ ॥

ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ: କ୍ରୋଧିତ ଓ ମହାପ୍ରାଣ ବୀର ବୃତ୍ରାସୁର ନିଜର ଦୃଢ଼, ସ୍ଥୂଳ ଦେହଦ୍ୱାରା ଦେବଗଣଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କଲା। ତାହାର ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନରେ ଲୋକମାନେ ଚେତନାହୀନ ହେଲେ।

Verse 7

तेन देवगणा: सर्वे वृत्रविस्फोटनेन वै । निपेतुर्मूर्च्छिता भूमौ यथैवाशनिना हता: ॥ ७ ॥

ବୃତ୍ରାସୁରର ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ମୂର୍ଛିତ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ଯେପରି ବଜ୍ରାଘାତରେ ହତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 8

ममर्द पद्‌भ्यां सुरसैन्यमातुरं निमीलिताक्षं रणरङ्गदुर्मद: । गां कम्पयन्नुद्यतशूल ओजसा नालं वनं यूथपतिर्यथोन्मद: ॥ ८ ॥

ଭୟରେ ଆଖି ବନ୍ଦ କରିଥିବା ଆତୁର ଦେବସେନାକୁ ରଣରଙ୍ଗରେ ଦୁର୍ମଦ ବୃତ୍ରାସୁର ନିଜ ପାଦଦ୍ୱାରା ଦଳିଦେଲା। ଉଦ୍ୟତ ତ୍ରିଶୂଳ ଧରି, ନିଜ ଓଜସ୍‌ରେ ପୃଥିବୀକୁ କମ୍ପାଇ, ସେ ଯେପରି ବନରେ ଉନ୍ମତ୍ତ ଗଜପତି ଖୋକଳା ବାଁଶକୁ ଦଳେ।

Verse 9

विलोक्य तं वज्रधरोऽत्यमर्षित: स्वशत्रवेऽभिद्रवते महागदाम् । चिक्षेप तामापततीं सुदु:सहां जग्राह वामेन करेण लीलया ॥ ९ ॥

ବୃତ୍ରାସୁରର ସେଇ ଭାବ ଦେଖି ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଏବଂ ନିଜ ଶତ୍ରୁ ଉପରେ ପ୍ରତିହତ କରିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍କର ଏକ ମହାଗଦା ଛାଡ଼ିଲେ। କିନ୍ତୁ ଆସୁଥିବା ସେଇ ଗଦାକୁ ବୃତ୍ରାସୁର ବାମ ହାତରେ ଲୀଳାରେ ଧରିନେଲା।

Verse 10

स इन्द्रशत्रु: कुपितो भृशं तया महेन्द्रवाहं गदयोरुविक्रम: । जघान कुम्भस्थल उन्नदन्मृधे तत्कर्म सर्वे समपूजयन्नृप ॥ १० ॥

ହେ ରାଜନ୍, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ମହାବଳୀ ବୃତ୍ରାସୁର ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ନିଜ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହାତୀ (ଐରାବତ)ର ମସ୍ତକରେ ଭୀଷଣ ପ୍ରହାର କଲେ। ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ସେହି ପ୍ରହାର ଯୋଗୁଁ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ହେଲା ଏବଂ ଉଭୟ ପକ୍ଷର ସୈନିକମାନେ ସେହି ବୀରତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରଶଂସା କଲେ।

Verse 11

ऐरावतो वृत्रगदाभिमृष्टो विघूर्णितोऽद्रि: कुलिशाहतो यथा । अपासरद् भिन्नमुख: सहेन्द्रो मुञ्चन्नसृक् सप्तधनुर्भृशार्त: ॥ ११ ॥

ଯେପରି ବଜ୍ରାଘାତରେ ପର୍ବତ କମ୍ପିତ ହୁଏ, ସେହିପରି ବୃତ୍ରାସୁରର ଗଦା ପ୍ରହାରରେ ଐରାବତ ହାତୀ ବିଚଳିତ ହୋଇଗଲା। ତାହାର ମୁଖ ଫାଟି ରକ୍ତ ବାହାରିବାକୁ ଲାଗିଲା। ଅତ୍ୟନ୍ତ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ସାତ ଧନୁ (ଚଉଦ ଗଜ) ପଛକୁ ଘୁଞ୍ଚିଗଲା ଏବଂ ପଡ଼ିଗଲା।

Verse 12

न सन्नवाहाय विषण्णचेतसे प्रायुङ्क्त भूय: स गदां महात्मा । इन्द्रोऽमृतस्यन्दिकराभिमर्श वीतव्यथक्षतवाहोऽवतस्थे ॥ १२ ॥

ଯେତେବେଳେ ମହାତ୍ମା ବୃତ୍ରାସୁର ଦେଖିଲେ ଯେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବାହନ କ୍ଳାନ୍ତ ଓ ଆହତ ହୋଇଛି ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ବିଷର୍ଣ୍ଣ ଅଛନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସେ ଧର୍ମ ପାଳନ କରି ପୁନର୍ବାର ଗଦା ପ୍ରହାର କଲେ ନାହିଁ। ଏହି ସୁଯୋଗ ନେଇ ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ଅମୃତବର୍ଷୀ ହାତରେ ହାତୀକୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ, ଯାହାଫଳରେ ତାହାର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଓ କ୍ଷତ ଭଲ ହୋଇଗଲା। ତା’ପରେ ସେମାନେ ଉଭୟ ସେଠାରେ ଠିଆ ହେଲେ।

Verse 13

स तं नृपेन्द्राहवकाम्यया रिपुं वज्रायुधं भ्रातृहणं विलोक्य । स्मरंश्च तत्कर्म नृशंसमंह: शोकेन मोहेन हसञ्जगाद ॥ १३ ॥

ହେ ରାଜନ୍, ଯେତେବେଳେ ମହାବୀର ବୃତ୍ରାସୁର ନିଜ ଭାଇର ହତ୍ୟାକାରୀ ଶତ୍ରୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ହାତରେ ବଜ୍ର ଧରି ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ସାମନାରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବାର ଦେଖିଲେ, ସେତେବେଳେ ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସେହି ନିଷ୍ଠୁର କର୍ମକୁ ମନେ ପକାଇଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାପପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରି ସେ ଶୋକ ଏବଂ ମୋହରେ ପାଗଳ ହୋଇଗଲେ। ବ୍ୟଙ୍ଗାତ୍ମକ ଭାବରେ ହସି ସେ ନିମ୍ନଲିଖିତ କଥା କହିଲେ।

Verse 14

श्रीवृत्र उवाच दिष्ट्या भवान् मे समवस्थितो रिपु- र्यो ब्रह्महा गुरुहा भ्रातृहा च । दिष्ट्यानृणोऽद्याहमसत्तम त्वया मच्छूलनिर्भिन्नद‍ृषद्‌धृदाचिरात् ॥ १४ ॥

ଶ୍ରୀ ବୃତ୍ରାସୁର କହିଲେ: ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାକାରୀ, ଯେ ଗୁରୁ ହତ୍ୟାକାରୀ - ଏବଂ ବାସ୍ତବରେ, ଯେ ମୋ ଭାଇକୁ ହତ୍ୟା କରିଛି - ସେ ବର୍ତ୍ତମାନ ମୋର ସୌଭାଗ୍ୟବଶତଃ ମୋ ଶତ୍ରୁ ଭାବରେ ମୋ ସାମନାରେ ଠିଆ ହୋଇଛି। ହେ ନରାଧମ, ଆଜି ମୁଁ ମୋ ତ୍ରିଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ତୁମର ପଥର ସଦୃଶ ହୃଦୟକୁ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ କରି ମୋ ଭାଇର ଋଣରୁ ମୁକ୍ତ ହେବି।

Verse 15

यो नोऽग्रजस्यात्मविदो द्विजाते- र्गुरोरपापस्य च दीक्षितस्य । विश्रभ्य खड्‍गेन शिरांस्यवृश्चत् पशोरिवाकरुण: स्वर्गकाम: ॥ १५ ॥

କେବଳ ସ୍ୱର୍ଗ ସୁଖ ପାଇଁ, ତୁମେ ମୋର ବଡ ଭାଇ, ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀ, ନିଷ୍ପାପ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏବଂ ତୁମର ଗୁରୁଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲ | ପଶୁ ପରି ତୁମେ ନିର୍ଦ୍ଦୟ ଭାବରେ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲ |

Verse 16

श्रीह्रीदयाकीर्तिभिरुज्झितं त्वां स्वकर्मणा पुरुषादैश्च गर्ह्यम् । कृच्छ्रेण मच्छूलविभिन्नदेह- मस्पृष्टवह्निं समदन्ति गृध्रा: ॥ १६ ॥

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଲଜ୍ଜା, ଦୟା, କୀର୍ତ୍ତି ଏବଂ ସୌଭାଗ୍ୟରୁ ବଞ୍ଚିତ | ତୁମର କର୍ମ ଯୋଗୁଁ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି | ବର୍ତ୍ତମାନ ମୁଁ ମୋର ତ୍ରିଶୂଳ ସହିତ ତୁମ ଶରୀରକୁ ବିଦ୍ଧ କରିବି, ଏବଂ ଶାଗୁଣାମାନେ ତୁମକୁ ଖାଇବେ |

Verse 17

अन्येऽनु ये त्वेह नृशंसमज्ञा यदुद्यतास्त्रा: प्रहरन्ति मह्यम् । तैर्भूतनाथान् सगणान् निशात त्रिशूलनिर्भिन्नगलैर्यजामि ॥ १७ ॥

ତୁମେ ସ୍ୱଭାବରେ ନିଷ୍ଠୁର | ଯଦି ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଅଜ୍ଞାତ ବଶତଃ ତୁମକୁ ଅନୁସରଣ କରି ମୋ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି, ତେବେ ମୁଁ ମୋର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତ୍ରିଶୂଳ ସହିତ ସେମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟି ଭୈରବ ଏବଂ ଭୂତଗଣଙ୍କୁ ବଳି ଦେବି |

Verse 18

अथो हरे मे कुलिशेन वीर हर्ता प्रमथ्यैव शिरो यदीह । तत्रानृणो भूतबलिं विधाय मनस्विनां पादरज: प्रपत्स्ये ॥ १८ ॥

କିନ୍ତୁ ହେ ବୀର ଇନ୍ଦ୍ର! ଯଦି ତୁମେ ତୁମର ବଜ୍ର ସହିତ ମୋର ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦିଅ, ତେବେ ମୁଁ କର୍ମ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ନାରଦ ମୁନିଙ୍କ ପରି ମହାନ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଦ ଧୂଳି ପାଇବି |

Verse 19

सुरेश कस्मान्न हिनोषि वज्रं पुर: स्थिते वैरिणि मय्यमोघम् । मा संशयिष्ठा न गदेव वज्र: स्यान्निष्फल: कृपणार्थेव याच्ञा ॥ १९ ॥

ହେ ଦେବରାଜ! ମୁଁ ତୁମର ଶତ୍ରୁ ତୁମ ସାମନାରେ ଛିଡା ହୋଇଛି, ତଥାପି ତୁମେ ମୋ ଉପରେ ତୁମର ଅମୋଘ ବଜ୍ର କାହିଁକି ପ୍ରୟୋଗ କରୁନାହଁ? ସନ୍ଦେହ କର ନାହିଁ, କୃପଣ ପାଖରେ ଯାଚନା ପରି ତୁମର ଗଦା ବିଫଳ ହେଲା, କିନ୍ତୁ ବଜ୍ର ବିଫଳ ହେବ ନାହିଁ |

Verse 20

नन्वेष वज्रस्तव शक्र तेजसा हरेर्दधीचेस्तपसा च तेजित: । तेनैव शत्रुं जहि विष्णुयन्त्रितो यतो हरिर्विजय: श्रीर्गुणास्तत: ॥ २० ॥

ହେ ଶକ୍ର! ମୋତେ ବଧ କରିବା ପାଇଁ ତୁମେ ଯେ ବଜ୍ର ଧାରଣ କରିଛ, ସେହି ବଜ୍ର ଶ୍ରୀହରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତେଜ ଓ ଦଧୀଚିଙ୍କ ତପୋବଳରେ ତେଜିତ ହୋଇଛି। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ସେହି ବଜ୍ରରେ ଶତ୍ରୁକୁ ବଧ କର; ହରି ତୁମ ପକ୍ଷରେ ଥିବାରୁ ବିଜୟ, ଶ୍ରୀ ଓ ସଦ୍ଗୁଣ ନିଶ୍ଚିତ।

Verse 21

अहं समाधाय मनो यथाह न: सङ्कर्षणस्तच्चरणारविन्दे । त्वद्वज्ररंहोलुलितग्राम्यपाशो गतिं मुनेर्याम्यपविद्धलोक: ॥ २१ ॥

ତୁମ ବଜ୍ରର ପ୍ରବଳ ବେଗରେ ମୋର ଭୌତିକ ବନ୍ଧନ ଛିନ୍ନ ହେବ; ମୁଁ ଏହି ଦେହ ଓ କାମନାମୟ ଲୋକକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବି। ଶ୍ରୀସଙ୍କର୍ଷଣଙ୍କ ଚରଣାରବିନ୍ଦରେ ମନକୁ ସ୍ଥିର କରି, ସେ ଯେପରି କହିଛନ୍ତି, ମୁଁ ନାରଦ ମୁନି ପରି ମହର୍ଷିମାନଙ୍କ ଗତି ପ୍ରାପ୍ତ କରିବି।

Verse 22

पुंसां किलैकान्तधियां स्वकानां या: सम्पदो दिवि भूमौ रसायाम् । न राति यद्‌द्वेष उद्वेग आधि- र्मद: कलिर्व्यसनं सम्प्रयास: ॥ २२ ॥

ଯେମାନେ ଏକାନ୍ତ ଭାବେ ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ଶରଣ ନେଇ ସଦା ସେହି ପାଦପଦ୍ମକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ପ୍ରଭୁ ସେମାନଙ୍କୁ ନିଜର ଲୋକ ଓ ସେବକ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ସ୍ୱର୍ଗ, ମର୍ତ୍ୟ ଓ ପାତାଳର ଦୀପ୍ତ ଐଶ୍ୱର୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ; କାରଣ ଏହି ଭୋଗ-ସମ୍ପଦ ଦ୍ୱେଷ, ଉଦ୍ବେଗ, ମାନସିକ ଯନ୍ତ୍ରଣା, ଗର୍ବ, କଳହ, ବିପଦ ଓ ଅତ୍ୟଧିକ ପ୍ରୟାସ ବଢ଼ାଏ, ଏବଂ ହାରାଇଲେ ମହାଦୁଃଖ ଦିଏ।

Verse 23

त्रैवर्गिकायासविघातमस्मत्- पतिर्विधत्ते पुरुषस्य शक्र । ततोऽनुमेयो भगवत्प्रसादो यो दुर्लभोऽकिञ्चनगोचरोऽन्यै: ॥ २३ ॥

ହେ ଶକ୍ର! ଆମ ପ୍ରଭୁ ଭଗବାନ୍ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଧର୍ମ-ଅର୍ଥ-କାମ ଏହି ତ୍ରିବର୍ଗ ପାଇଁ ବ୍ୟର୍ଥ ପ୍ରୟାସ କରିବାରୁ ରୋକନ୍ତି। ଏଥିରୁ ଭଗବତ୍ ପ୍ରସାଦ କେତେ କୃପାମୟ ତାହା ଅନୁମାନ ହୁଏ। ଏହି ଦୟା କେବଳ ନିଷ୍କାମ, ଅକିଞ୍ଚନ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ମିଳେ; ଭୌତିକ ଲାଭ ଆଶା କରୁଥିବାମାନଙ୍କୁ ନୁହେଁ।

Verse 24

अहं हरे तव पादैकमूल- दासानुदासो भवितास्मि भूय: । मन: स्मरेतासुपतेर्गुणांस्ते गृणीत वाक् कर्म करोतु काय: ॥ २४ ॥

ହେ ହରି! ଯେମାନେ କେବଳ ତୁମ ଚରଣପଦ୍ମରେ ଆଶ୍ରୟ ନେନ୍ତି, ସେହି ନିତ୍ୟଦାସମାନଙ୍କର ଦାସାନୁଦାସ ମୁଁ ପୁଣି ହେବି କି? ହେ ପ୍ରାଣନାଥ! ମୋତେ ପୁଣି ସେମାନଙ୍କ ସେବକ କର, ଯେପରି ମୋର ମନ ସଦା ତୁମ ଦିବ୍ୟ ଗୁଣ ସ୍ମରଣ କରୁ, ମୋର ବାଣୀ ସେହି ଗୁଣଗାନ କରୁ, ଏବଂ ମୋର ଶରୀର ପ୍ରେମରେ ତୁମ ସେବାରେ ଲଗ୍ନ ରହୁ।

Verse 25

न नाकपृष्ठं न च पारमेष्ठ्यं न सार्वभौमं न रसाधिपत्यम् । न योगसिद्धीरपुनर्भवं वा समञ्जस त्वा विरहय्य काङ्‌क्षे ॥ २५ ॥

ହେ ପ୍ରଭୁ! ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ, ବ୍ରହ୍ମଲୋକ, ସର୍ବଭୌମ ରାଜ୍ୟ କିମ୍ବା ପାତାଳାଧିପତ୍ୟ ଚାହେଁନି। ଯୋଗସିଦ୍ଧି କିମ୍ବା ମୋକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ—ଯଦି ଆପଣଙ୍କ କମଳଚରଣ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ପଡେ।

Verse 26

अजातपक्षा इव मातरं खगा: स्तन्यं यथा वत्सतरा: क्षुधार्ता: । प्रियं प्रियेव व्युषितं विषण्णा मनोऽरविन्दाक्ष दिद‍ृक्षते त्वाम् ॥ २६ ॥

ହେ କମଳନୟନ ପ୍ରଭୁ! ପାଖ ନ ଗଢ଼ିଥିବା ପକ୍ଷୀଛୁଆ ମାଆକୁ ଯେପରି ଅପେକ୍ଷା କରେ, ଭୁଖା ବଛଡ଼ା ଦୁଧପାନ ସମୟକୁ ଯେପରି ଆତୁର ହୁଏ, ଏବଂ ବିରହିଣୀ ସ୍ତ୍ରୀ ଦୂରସ୍ଥ ପ୍ରିୟକୁ ଯେପରି ଲାଲସା କରେ—ସେପରି ମୋ ମନ ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଓ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ସେବାକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରେ।

Verse 27

ममोत्तमश्लोकजनेषु सख्यं संसारचक्रे भ्रमत: स्वकर्मभि: । त्वन्माययात्मात्मजदारगेहे- ष्वासक्तचित्तस्य न नाथ भूयात् ॥ २७ ॥

ହେ ନାଥ! ନିଜ କର୍ମଫଳରେ ମୁଁ ସଂସାରଚକ୍ରରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଛି। ତେଣୁ ଆପଣଙ୍କ ପବିତ୍ର ଓ ପ୍ରବୁଦ୍ଧ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ମୋତେ ମିତ୍ରତା ମିଳୁ। ଆପଣଙ୍କ ବାହ୍ୟ ମାୟାରେ ମୋ ଚିତ୍ତ ଦେହ, ସ୍ତ୍ରୀ, ସନ୍ତାନ ଓ ଗୃହରେ ଆସକ୍ତ; ସେ ଆସକ୍ତି ଆଉ ନ ରହୁ—ମୋ ମନ ଓ ଚେତନା ସବୁ ଆପଣଙ୍କୁ ନିବିଡ଼ ଭାବେ ଆଶ୍ରୟ କରୁ।