Adhyaya 29

Verse 1

श्रीउद्धव उवाच सुदुस्तरामिमां मन्ये योगचर्यामनात्मन: । यथाञ्जसा पुमान् सिद्ध्येत् तन्मे ब्रूह्यञ्जसाच्युत ॥ १ ॥

ଶ୍ରୀ ଉଦ୍ଧବ କହିଲେ: ହେ ଅଚ୍ୟୁତ ପ୍ରଭୁ, ଯାହାର ମନ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ନାହିଁ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଆପଣ କହିଥିବା ଯୋଗଚର୍ୟା ମୋତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍କର ଲାଗେ। ଦୟାକରି ସରଳ ଭାବେ କହନ୍ତୁ—ମଣିଷ କିପରି ସହଜରେ ଏଥିରେ ସିଦ୍ଧି ପାଇବ?

Verse 2

प्रायश: पुण्डरीकाक्ष युञ्जन्ते योगिनो मन: । विषीदन्त्यसमाधानान्मनोनिग्रहकर्शिता: ॥ २ ॥

ହେ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ, ସାଧାରଣତଃ ଯୋଗୀମାନେ ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ସମାଧି ସିଦ୍ଧ ନ ହେବାରୁ ସେମାନେ ନିରାଶ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ମନୋନିଗ୍ରହର କଷ୍ଟରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 3

अथात आनन्ददुघं पदाम्बुजं हंसा: श्रयेरन्नरविन्दलोचन । सुखं नु विश्वेश्वर योगकर्मभि- स्त्वन्माययामी विहता न मानिन: ॥ ३ ॥

ଏହେତୁ ହେ ଅରବିନ୍ଦଲୋଚନ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର, ହଂସସଦୃଶ ପରମହଂସମାନେ ଆନନ୍ଦ-ଦୁଗ୍ଧ ଆପଣଙ୍କ ପଦାମ୍ବୁଜକୁ ସୁଖରେ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଯୋଗ ଓ କର୍ମର ସାଧନାରେ ଅହଂକାରୀମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣ ନେନ୍ତିନି ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ମାୟାରେ ପରାଜିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 4

किं चित्रमच्युत तवैतदशेषबन्धोदासेष्वनन्यशरणेषु यदात्मसात्त्वम् । योऽरोचयत् सह मृगै: स्वयमीश्वराणांश्रीमत्किरीटतटपीडितपादपीठ: ॥ ४ ॥

ହେ ଅଚ୍ୟୁତ! ଏଥିରେ କଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ—ଯେ ତୁମେ ଅନନ୍ୟ ଶରଣାଗତ ଦାସମାନଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିକଟରେ ଆପଣା କରିନେଉଛ। ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଅବତାରରେ ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ଦେବମାନେ ନିଜ ଦୀପ୍ତ କିରୀଟର ଅଗ୍ରଭାଗ ତୁମ ପାଦପୀଠରେ ରଖିବାକୁ ସ୍ପର୍ଧା କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ହନୁମାନ ପରି ବାନରମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ବିଶେଷ ସ୍ନେହ ଦେଖାଇଲ; କାରଣ ସେମାନେ କେବଳ ତୁମ ଶରଣ ନେଇଥିଲେ।

Verse 5

तं त्वाखिलात्मदयितेश्वरमाश्रितानां सर्वार्थदं स्वकृतविद् विसृजेत को नु । को वा भजेत् किमपि विस्मृतयेऽनु भूत्यै किं वा भवेन्न तव पादरजोजुषां न: ॥ ५ ॥

ତୁମେ ହିଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା, ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରିୟ ଆରାଧ୍ୟ ଓ ପରମେଶ୍ୱର; ଶରଣାଗତ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ତୁମେ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଉଛ। ତେବେ ତୁମକୁ କିଏ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବ? ତୁମ ଉପକାର ଜାଣି କିଏ କୃତଘ୍ନ ହେବ? ତୁମକୁ ଭୁଲାଇଦେଉଥିବା ଭୋଗ ପାଇଁ କିଏ ଅନ୍ୟ କିଛିକୁ ଭଜିବ? ଏବଂ ଯେମାନେ ତୁମ ପାଦରଜର ସେବାରେ ଲୀନ, ଆମ ପାଇଁ କଣ ଅଭାବ ରହିବ?

Verse 6

नैवोपयन्त्यपचितिं कवयस्तवेश ब्रह्मायुषापि कृतमृद्धमुद: स्मरन्त: । योऽन्तर्बहिस्तनुभृतामशुभं विधुन्वन्न आचार्यचैत्त्यवपुषा स्वगतिं व्यनक्ति ॥ ६ ॥

ହେ ପ୍ରଭୁ! ଦିବ୍ୟ କବି ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞମାନେ ମଧ୍ୟ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପରି ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଥିଲେ ସୁଦ୍ଧା, ତୁମ ପ୍ରତି ଋଣଶୋଧକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବ୍ୟକ୍ତ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। କାରଣ ତୁମେ ଦେହଧାରୀମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଓ ବାହାରେ ଥିବା ଅଶୁଭକୁ ଝାଡ଼ିଦେଇ, ବାହ୍ୟରେ ଆଚାର୍ଯ୍ୟରୂପେ ଏବଂ ଅନ୍ତରେ ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ ପରମାତ୍ମାରୂପେ ପ୍ରକଟ ହୋଇ, ଜୀବକୁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବାର ପଥ ଦେଖାଉଛ।

Verse 7

श्रीशुक उवाच इत्युद्धवेनात्यनुरक्तचेतसा पृष्टो जगत्क्रीडनक: स्वशक्तिभि: । गृहीतमूर्तित्रय ईश्वरेश्वरो जगाद सप्रेममनोहरस्मित: ॥ ७ ॥

ଶ୍ରୀଶୁକଦେବ ଉବାଚ: ଏଭଳି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରେମାସକ୍ତ ଚିତ୍ତର ଉଦ୍ଧବ ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ନିଜ ଲୀଳାର ଖେଳନା କରୁଥିବା, ନିଜ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମା-ବିଷ୍ଣୁ-ଶିବ ତ୍ରିମୂର୍ତ୍ତି ଧାରଣ କରୁଥିବା, ନିୟନ୍ତାମାନଙ୍କର ନିୟନ୍ତା ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ପ୍ରେମଭରା ମନୋହର ହସ ସହ ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

Verse 8

श्रीभगवानुवाच हन्त ते कथयिष्यामि मम धर्मान् सुमङ्गलान् । यान् श्रद्धयाचरन् मर्त्यो मृत्युं जयति दुर्जयम् ॥ ८ ॥

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ହଁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋର ସୁମଙ୍ଗଳ ଭକ୍ତିଧର୍ମମାନ କହିବି; ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଆଚରଣ କରୁଥିବା ମର୍ତ୍ୟ ମଣିଷ ଦୁର୍ଜୟ ମୃତ୍ୟୁକୁ ମଧ୍ୟ ଜୟ କରେ।

Verse 9

कुर्यात् सर्वाणि कर्माणि मदर्थं शनकै: स्मरन् । मय्यर्पितमनश्चित्तो मद्धर्मात्ममनोरति: ॥ ९ ॥

ମୋତେ ସଦା ସ୍ମରଣ କରି, ଅତି ତ୍ୱରା ନ କରି, ସମସ୍ତ କର୍ମ ମୋ ପାଇଁ କର। ମନ ଓ ବୁଦ୍ଧି ମୋତେ ଅର୍ପଣ କରି, ମୋର ଭକ୍ତିସେବାରେ ମନକୁ ପ୍ରେମରେ ସ୍ଥିର କର।

Verse 10

देशान् पुण्यानाश्रयेत मद्भ‍क्तै: साधुभि: श्रितान् । देवासुरमनुष्येषु मद्भ‍क्ताचरितानि च ॥ १० ॥

ମୋର ସାଧୁଭକ୍ତମାନେ ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟସ୍ଥାନରେ ଆଶ୍ରୟ କରିଛନ୍ତି, ସେହି ପବିତ୍ର ଦେଶକୁ ଆଶ୍ରୟ କର। ଦେବ, ଅସୁର ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରକଟ ମୋର ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଆଦର୍ଶ ଆଚରଣକୁ ଅନୁସରଣ କର।

Verse 11

पृथक् सत्रेण वा मह्यं पर्वयात्रामहोत्सवान् । कारयेद् गीतनृत्याद्यैर्महाराजविभूतिभि: ॥ ११ ॥

ଏକାକୀ କିମ୍ବା ସାର୍ବଜନୀନ ସଭାରେ, ଗୀତ-ନୃତ୍ୟ ଆଦି ଓ ରାଜସି ଭବ୍ୟତାର ପ୍ରଦର୍ଶନ ସହ, ମୋର ପୂଜା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ପର୍ବ, ଯାତ୍ରା, ବିଧି ଓ ମହୋତ୍ସବମାନଙ୍କୁ ଆୟୋଜନ କର।

Verse 12

मामेव सर्वभूतेषु बहिरन्तरपावृतम् । ईक्षेतात्मनि चात्मानं यथा खममलाशय: ॥ १२ ॥

ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟରେ, ସମସ୍ତ ଭୂତମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଓ ବାହାରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ମୋତେ ହିଁ ଦେଖ। ଏବଂ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପରମାତ୍ମାକୁ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ଦେଖ—ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଆକାଶ ପରି, ଭୌତିକ ମଲିନତାରୁ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ।

Verse 13

इति सर्वाणि भूतानि मद्भ‍ावेन महाद्युते । सभाजयन् मन्यमानो ज्ञानं केवलमाश्रित: ॥ १३ ॥ ब्राह्मणे पुक्कसे स्तेने ब्रह्मण्येऽर्के स्फुलिङ्गके । अक्रूरे क्रूरके चैव समद‍ृक् पण्डितो मत: ॥ १४ ॥

ହେ ମହାଦ୍ୟୁତି ଉଦ୍ଧବ! ଯେ ଏଭଳି ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ମୋର ଭାବରେ (ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଅଛି) ଦେଖେ ଏବଂ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ ସମ୍ମାନ ଦେଏ, ସେଇ ନିଜେ ସତ୍ୟ ପଣ୍ଡିତ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଚାଣ୍ଡାଳ, ଚୋର ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟଧର୍ମର ପୋଷକ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନିର ଛୋଟ ସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗ, ଏବଂ ସୌମ୍ୟ ଓ କ୍ରୂର—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖେ।

Verse 14

इति सर्वाणि भूतानि मद्भ‍ावेन महाद्युते । सभाजयन् मन्यमानो ज्ञानं केवलमाश्रित: ॥ १३ ॥ ब्राह्मणे पुक्कसे स्तेने ब्रह्मण्येऽर्के स्फुलिङ्गके । अक्रूरे क्रूरके चैव समद‍ृक् पण्डितो मत: ॥ १४ ॥

ହେ ମହାଦ୍ୟୁତି ଉଦ୍ଧବ! ଯେ ସମସ୍ତ ଭୂତଜୀବରେ ମୋର ଭାବକୁ ଦେଖି, ଏହି ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନର ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ ସମ୍ମାନ କରେ, ସେଇ ନିଜେ ପଣ୍ଡିତ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଚାଣ୍ଡାଳ, ଚୋର ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟ-ଧର୍ମର ପୋଷକ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନିର ଛୋଟ ସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗ, ସୌମ୍ୟ ଓ କ୍ରୂର—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖେ।

Verse 15

नरेष्वभीक्ष्णं मद्भ‍ावं पुंसो भावयतोऽचिरात् । स्पर्धासूयातिरस्कारा: साहङ्कारा वियन्ति हि ॥ १५ ॥

ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ସଦା ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୋର ସାନ୍ନିଧ୍ୟକୁ ଧ୍ୟାନ କରେ, ତାହାର ସ୍ପର୍ଧା, ଈର୍ଷ୍ୟା, ତିରସ୍କାର ଏବଂ ଅହଂକାର—ଏସବୁ ଅତି ଶୀଘ୍ର ନଶିଯାଏ।

Verse 16

विसृज्य स्मयमानान् स्वान् द‍ृशं व्रीडां च दैहिकीम् । प्रणमेद् दण्डवद् भूमावाश्वचाण्डालगोखरम् ॥ १६ ॥

ସହଚରମାନଙ୍କ ଉପହାସକୁ ଅବହେଳା କରି, ଦେହାଭିମାନ ଓ ତାହା ସହିତ ଥିବା ଲଜ୍ଜାକୁ ତ୍ୟାଗ କର। ପରେ ଭୂମିରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପଡ଼ି ସମସ୍ତଙ୍କୁ—କୁକୁର, ଚାଣ୍ଡାଳ, ଗାଈ ଓ ଗଧାକୁ ମଧ୍ୟ—ପ୍ରଣାମ କର।

Verse 17

यावत् सर्वेषु भूतेषु मद्भ‍ावो नोपजायते । तावदेवमुपासीत वाङ्‍मन:कायवृत्तिभि: ॥ १७ ॥

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଭୂତଜୀବରେ ମୋର ଭାବ ଜାଗ୍ରତ ହୋଇନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାକ୍, ମନ ଓ ଶରୀରର କ୍ରିୟାଦ୍ୱାରା ଏହି ପ୍ରକାରେ ମୋର ଉପାସନା ଜାରି ରଖ।

Verse 18

सर्वं ब्रह्मात्मकं तस्य विद्ययात्ममनीषया । परिपश्यन्नुपरमेत् सर्वतो मुक्तसंशय: ॥ १८ ॥

ଏହିପରି ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପରମପୁରୁଷଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଓ ଆତ୍ମବୁଦ୍ଧିଦ୍ୱାରା ସେ ସବୁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ୱକୁ ଦେଖେ। ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ଫଳାଶାସକ୍ତ କର୍ମକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ।

Verse 19

अयं हि सर्वकल्पानां सध्रीचीनो मतो मम । मद्भ‍ाव: सर्वभूतेषु मनोवाक्कायवृत्तिभि: ॥ १९ ॥

ମନ, ବାଣୀ ଓ ଶରୀରକ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ମୋର ଭାବକୁ ସାକ୍ଷାତ୍କାର କରିବା—ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ମୁଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମନେ କରେ।

Verse 20

न ह्यङ्गोपक्रमे ध्वंसो मद्धर्मस्योद्धवाण्वपि । मया व्यवसित: सम्यङ्निर्गुणत्वादनाशिष: ॥ २० ॥

ହେ ପ୍ରିୟ ଉଦ୍ଧବ, ମୋର ଧର୍ମକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ନାଶ ନାହିଁ; ମୁଁ ନିଜେ ଏହାକୁ ସ୍ଥାପନ କରିଛି, ଏହା ନିର୍ଗୁଣ ଓ ନିଷ୍କାମ। ତେଣୁ ଏହା ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଲେଶମାତ୍ର ହାନି ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 21

यो यो मयि परे धर्म: कल्प्यते निष्फलाय चेत् । तदायासो निरर्थ: स्याद् भयादेरिव सत्तम ॥ २१ ॥

ହେ ସତ୍ତମ ଉଦ୍ଧବ, ମୋ ପ୍ରତି ଯେ ଧର୍ମ ନିଷ୍ଫଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କଳ୍ପିତ, ତାହାର ପରିଶ୍ରମ ଭୟାଦି ବ୍ୟର୍ଥ ଭାବ ପରି ନିରର୍ଥକ। କିନ୍ତୁ ନିଷ୍କାମ ଭାବେ ମୋତେ ଅର୍ପିତ କର୍ମ, ବାହ୍ୟତଃ ନିଷ୍ଫଳ ଦିଶିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଇ ହେଉଛି ପ୍ରକୃତ ଧର୍ମପ୍ରକ୍ରିୟା।

Verse 22

एषा बुद्धिमतां बुद्धिर्मनीषा च मनीषिणाम् । यत् सत्यमनृतेनेह मर्त्येनाप्नोति मामृतम् ॥ २२ ॥

ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ହେଉଛି ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କର ପରମ ବୁଦ୍ଧି ଓ ମନୀଷୀମାନଙ୍କର ପରମ ଚାତୁର୍ୟ; କାରଣ ମର୍ତ୍ୟ ମଣିଷ ଏହି ଜୀବନରେ ଅସତ୍ୟ ଓ ଅସ୍ଥାୟୀକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ମୋତେ—ଅମୃତ ନିତ୍ୟ ସତ୍ୟକୁ—ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 23

एष तेऽभिहित: कृत्‍स्‍नो ब्रह्मवादस्य सङ्ग्रह: । समासव्यासविधिना देवानामपि दुर्गम: ॥ २३ ॥

ଏହିପରି ମୁଁ ତୁମକୁ ସଂକ୍ଷେପ ଓ ବିସ୍ତାର—ଦୁଇ ଭାବରେ—ପରମ ସତ୍ୟର ବିଜ୍ଞାନ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମବାଦର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସାର କହିଦେଲି; ଏହି ବିଜ୍ଞାନ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଗମ।

Verse 24

अभीक्ष्णशस्ते गदितं ज्ञानं विस्पष्टयुक्तिमत् । एतद् विज्ञाय मुच्येत पुरुषो नष्टसंशय: ॥ २४ ॥

ମୁଁ ତୁମକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଯୁକ୍ତି ସହିତ ଏହି ଜ୍ଞାନ ପୁନଃପୁନଃ କହିଛି। ଯେ ଏହାକୁ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ବୁଝେ, ସେ ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ନାଶ କରି ମୋକ୍ଷ ପାଏ।

Verse 25

सुविविक्तं तव प्रश्न‍ं मयैतदपि धारयेत् । सनातनं ब्रह्मगुह्यं परं ब्रह्माधिगच्छति ॥ २५ ॥

ତୁମ ପ୍ରଶ୍ନର ଏହି ଉତ୍ତର ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ପଷ୍ଟ; ଯେ ଏହାକୁ ମନେ ଧାରଣ କରେ, ସେ ବେଦମାନଙ୍କର ସନାତନ ଗୁହ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ—ପରବ୍ରହ୍ମ—କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 26

य एतन्मम भक्तेषु सम्प्रदद्यात् सुपुष्कलम् । तस्याहं ब्रह्मदायस्य ददाम्यात्मानमात्मना ॥ २६ ॥

ଯେ ଏହି ଜ୍ଞାନକୁ ମୋର ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉଦାରଭାବେ ପ୍ରଚାର କରେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମଦାନୀ; ତାହାକୁ ମୁଁ ମୋର ନିଜ ସ୍ୱରୂପକୁ ଦାନ କରେ।

Verse 27

य एतत् समधीयीत पवित्रं परमं शुचि । स पूयेताहरहर्मां ज्ञानदीपेन दर्शयन् ॥ २७ ॥

ଯେ ଏହି ପରମ ପବିତ୍ର ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିର୍ମଳ ଜ୍ଞାନକୁ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ ପାଠ କରେ, ସେ ଦିନକୁ ଦିନ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ; କାରଣ ଜ୍ଞାନଦୀପ ଦ୍ୱାରା ସେ ମୋତେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦର୍ଶାଏ।

Verse 28

य एतच्छ्रद्धया नित्यमव्यग्र: श‍ृणुयान्नर: । मयि भक्तिं परां कुर्वन् कर्मभिर्न स बध्यते ॥ २८ ॥

ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ, ଅବ୍ୟଗ୍ର ହୋଇ, ନିତ୍ୟ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଶୁଣେ ଏବଂ ମୋତେ ପରା ଭକ୍ତି କରେ, ସେ କର୍ମବନ୍ଧନରେ ବନ୍ଧା ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 29

अप्युद्धव त्वया ब्रह्म सखे समवधारितम् । अपि ते विगतो मोह: शोकश्चासौ मनोभव: ॥ २९ ॥

ହେ ପ୍ରିୟ ସଖା ଉଦ୍ଧବ, ତୁମେ କି ଏହି ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବୁଝିଲ? ମନର ମୋହ ଓ ଶୋକ ଏବେ ଦୂର ହେଲା କି?

Verse 30

नैतत्त्वया दाम्भिकाय नास्तिकाय शठाय च । अशुश्रूषोरभक्ताय दुर्विनीताय दीयताम् ॥ ३० ॥

ଏହି ଉପଦେଶ ଦମ୍ଭୀ, ନାସ୍ତିକ ଓ ଛଳିଆକୁ ଦିଅନି। ଯେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁଣେନି, ଯେ ଭକ୍ତ ନୁହେଁ, ଯେ ଅବିନୀତ—ତାକୁ ମଧ୍ୟ ଦିଅନି।

Verse 31

एतैर्दोषैर्विहीनाय ब्रह्मण्याय प्रियाय च । साधवे शुचये ब्रूयाद् भक्ति: स्याच्छूद्रयोषिताम् ॥ ३१ ॥

ଏହି ଜ୍ଞାନ ଏହି ଦୋଷମୁକ୍ତ, ବ୍ରାହ୍ମଣହିତେଷୀ, ପ୍ରିୟ, ସାଧୁ ଓ ଶୁଚି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ କହିବା ଉଚିତ। ଶୂଦ୍ର ଓ ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯଦି ପରମେଶ୍ୱର ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଥାଏ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟ ଶ୍ରୋତା।

Verse 32

नैतद् विज्ञाय जिज्ञासोर्ज्ञातव्यमवशिष्यते । पीत्वा पीयूषममृतं पातव्यं नावशिष्यते ॥ ३२ ॥

ଜିଜ୍ଞାସୁ ଯେତେବେଳେ ଏହି ଜ୍ଞାନକୁ ବୁଝିଯାଏ, ତାହା ପରେ ଜାଣିବାକୁ କିଛି ଅବଶିଷ୍ଟ ରହେନି। ଅମୃତମୟ ମଧୁର ପୀୟୂଷ ପିଇଲେ ପୁଣି ତୃଷ୍ଣା ରହେନି।

Verse 33

ज्ञाने कर्मणि योगे च वार्तायां दण्डधारणे । यावानर्थो नृणां तात तावांस्तेऽहं चतुर्विध: ॥ ३३ ॥

ହେ ତାତ, ଜ୍ଞାନ, କର୍ମ, ଯୋଗ, ଲୋକବ୍ୟବହାର/ବ୍ୟବସାୟ ଓ ଦଣ୍ଡଧାରଣ (ରାଜଶାସନ) ଦ୍ୱାରା ଲୋକେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ତୁମେ ମୋର ଭକ୍ତ; ତେଣୁ ଏହି ସମସ୍ତର ଫଳ ତୁମେ ସହଜରେ ମୋ ମଧ୍ୟରେ ପାଇବ।

Verse 34

मर्त्यो यदा त्यक्तसमस्तकर्मा निवेदितात्मा विचिकीर्षितो मे । तदामृतत्त्वं प्रतिपद्यमानो मयात्मभूयाय च कल्पते वै ॥ ३४ ॥

ଯେତେବେଳେ ମର୍ତ୍ୟ ସମସ୍ତ କର୍ମଫଳ ତ୍ୟାଗ କରି ନିଜକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମୋତେ ନିବେଦନ କରେ ଏବଂ ମୋ ସେବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହୁଏ, ସେ ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ ମୋ ଐଶ୍ୱର୍ୟରେ ଭାଗୀ ହୁଏ।

Verse 35

श्रीशुक उवाच स एवमादर्शितयोगमार्ग- स्तदोत्तम:श्लोकवचो निशम्य । बद्धाञ्जलि: प्रीत्युपरुद्धकण्ठो न किञ्चिदूचेऽश्रुपरिप्लुताक्ष: ॥ ३५ ॥

ଶ୍ରୀଶୁକଦେବ କହିଲେ—ଭଗବାନ୍ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଏହି ବଚନ ଶୁଣି ଏବଂ ଯୋଗମାର୍ଗ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜାଣି, ଉଦ୍ଧବ ହାତ ଯୋଡି ପ୍ରଣାମ କଲେ। ପ୍ରେମରେ କଣ୍ଠ ରୁଦ୍ଧ ହେଲା, ଚକ୍ଷୁ ଅଶ୍ରୁରେ ପ୍ଲୁତ; ସେ କିଛି କହିପାରିଲେ ନାହିଁ।

Verse 36

विष्टभ्य चित्तं प्रणयावघूर्णं धैर्येण राजन् बहु मन्यमान: । कृताञ्जलि: प्राह यदुप्रवीरं शीर्ष्णा स्पृशंस्तच्चरणारविन्दम् ॥ ३६ ॥

ହେ ରାଜନ୍! ପ୍ରେମରେ ଅବଘୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ଚିତ୍ତକୁ ଧୈର୍ୟରେ ସ୍ଥିର କରି, ଯଦୁପ୍ରବୀର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ କୃତଜ୍ଞ ହୋଇ, ଉଦ୍ଧବ ହାତ ଯୋଡି ମସ୍ତକରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଚରଣାରବିନ୍ଦ ସ୍ପର୍ଶ କରି ପରେ କହିଲେ।

Verse 37

श्रीउद्धव उवाच विद्रावितो मोहमहान्धकारो य आश्रितो मे तव सन्निधानात् । विभावसो: किं नु समीपगस्य शीतं तमो भी: प्रभवन्त्यजाद्य ॥ ३७ ॥

ଶ୍ରୀଉଦ୍ଧବ କହିଲେ—ହେ ଅଜ, ଆଦ୍ୟ ପ୍ରଭୁ! ମୋତେ ଆଶ୍ରୟ କରିଥିବା ମୋହର ମହାନ୍ଧକାର ଆପଣଙ୍କ ସନ୍ନିଧାନରେ ଦୂର ହୋଇଗଲା। ଦୀପ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସମୀପକୁ ଯାଇଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଶୀତ, ଅନ୍ଧକାର ଓ ଭୟ କିପରି ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରିବ?

Verse 38

प्रत्यर्पितो मे भवतानुकम्पिना भृत्याय विज्ञानमय: प्रदीप: । हित्वा कृतज्ञस्तव पादमूलं कोऽन्यं समीयाच्छरणं त्वदीयम् ॥ ३८ ॥

ଆପଣ କରୁଣାମୟ ହୋଇ, ମୋର ଅଳ୍ପ ଶରଣାଗତିର ପ୍ରତିଦାନରୂପେ, ଆପଣଙ୍କ ଦାସ ମୋତେ ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନର ପ୍ରଦୀପ ଦାନ କରିଛନ୍ତି। ତେଣୁ କୃତଜ୍ଞ ଆପଣଙ୍କ ଭକ୍ତ ଆପଣଙ୍କ ପାଦମୂଳ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କାହାର ଶରଣ ନେବ?

Verse 39

वृक्णश्च मे सुद‍ृढ: स्‍नेहपाशो दाशार्हवृष्ण्यन्धकसात्वतेषु । प्रसारित: सृष्टिविवृद्धये त्वया स्वमायया ह्यात्मसुबोधहेतिना ॥ ३९ ॥

ଦାଶାର୍ହ, ବୃଷ୍ଣି, ଅନ୍ଧକ ଓ ସାତ୍ୱତ କୁଳମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ମୋର ଯେ ଅତିଦୃଢ଼ ସ୍ନେହପାଶ ତୁମେ ସ୍ୱମାୟାଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟିବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ପ୍ରସାରିତ କରିଥିଲ, ସେହି ପାଶ ଏବେ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ-ଶସ୍ତ୍ରରେ କଟିଗଲା।

Verse 40

नमोऽस्तु ते महायोगिन् प्रपन्नमनुशाधि माम् । यथा त्वच्चरणाम्भोजे रति: स्यादनपायिनी ॥ ४० ॥

ହେ ମହାଯୋଗିନ୍! ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଶରଣାଗତ ମୋତେ ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ, ଯେପରି ଆପଣଙ୍କ ଚରଣକମଳରେ ମୋର ରତି ଅନପାୟିନୀ ହେଉ।

Verse 41

श्रीभगवानुवाच गच्छोद्धव मयादिष्टो बदर्याख्यं ममाश्रमम् । तत्र मत्पादतीर्थोदे स्‍नानोपस्पर्शनै: शुचि: ॥ ४१ ॥ ईक्षयालकनन्दाया विधूताशेषकल्मष: । वसानो वल्कलान्यङ्ग वन्यभुक् सुखनि:स्पृह: ॥ ४२ ॥ तितिक्षुर्द्वन्द्वमात्राणां सुशील: संयतेन्द्रिय: । शान्त: समाहितधिया ज्ञानविज्ञानसंयुत: ॥ ४३ ॥ मत्तोऽनुशिक्षितं यत्ते विविक्तमनुभावयन् । मय्यावेशितवाक्‌चित्तो मद्धर्मनिरतो भव । अतिव्रज्य गतीस्तिस्रो मामेष्यसि तत: परम् ॥ ४४ ॥

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ—ହେ ଉଦ୍ଧବ, ମୋ ଆଜ୍ଞା ଗ୍ରହଣ କରି ‘ବଦରିକା’ ନାମକ ମୋ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଅ। ସେଠାରେ ମୋ ପାଦତୀର୍ଥରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ପବିତ୍ର ଜଳରେ ସ୍ପର୍ଶ ଓ ସ୍ନାନ କରି ଶୁଚି ହେଅ, ଏବଂ ଅଲକନନ୍ଦା ନଦୀର ଦର୍ଶନରେ ସମସ୍ତ ପାପକଲ୍ମଷ ଧୋଇ ଦିଅ। ଛାଲବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧ, ବନରେ ଯାହା ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ମିଳେ ତାହା ଭୋଜନ କର; ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ନିଷ୍କାମ ରୁହ। ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ସହିଷ୍ଣୁ, ସୁଶୀଳ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟସଂଯମୀ, ଶାନ୍ତ ଓ ସମାହିତବୁଦ୍ଧିରେ ଜ୍ଞାନ-ବିଜ୍ଞାନଯୁକ୍ତ ହେଅ। ମୁଁ ଯେ ଉପଦେଶ ଦେଇଛି ତାହାର ସାରକୁ ଏକାନ୍ତରେ ନିରନ୍ତର ଭାବ; ବାକ୍ ଓ ଚିତ୍ତକୁ ମୋତେ ନିବେଶ କରି ମୋ ଧର୍ମରେ ରତ ରୁହ। ଏଭଳି ତୁମେ ତ୍ରିଗୁଣର ଗତିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଶେଷରେ ମୋ ପାଖକୁ ଫେରିଆସିବ।

Verse 42

श्रीभगवानुवाच गच्छोद्धव मयादिष्टो बदर्याख्यं ममाश्रमम् । तत्र मत्पादतीर्थोदे स्‍नानोपस्पर्शनै: शुचि: ॥ ४१ ॥ ईक्षयालकनन्दाया विधूताशेषकल्मष: । वसानो वल्कलान्यङ्ग वन्यभुक् सुखनि:स्पृह: ॥ ४२ ॥ तितिक्षुर्द्वन्द्वमात्राणां सुशील: संयतेन्द्रिय: । शान्त: समाहितधिया ज्ञानविज्ञानसंयुत: ॥ ४३ ॥ मत्तोऽनुशिक्षितं यत्ते विविक्तमनुभावयन् । मय्यावेशितवाक्‌चित्तो मद्धर्मनिरतो भव । अतिव्रज्य गतीस्तिस्रो मामेष्यसि तत: परम् ॥ ४४ ॥

ଅଲକନନ୍ଦା ନଦୀର ଦର୍ଶନରେ ସମସ୍ତ କଲ୍ମଷ ଧୋଇଯିବ; ହେ ପ୍ରିୟ, ଛାଲବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧ, ବନରେ ଯାହା ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ମିଳେ ତାହା ଭୋଜନ କର, ଏବଂ ସୁଖରେ ମଧ୍ୟ ନିଃସ୍ପୃହ ରୁହ।

Verse 43

श्रीभगवानुवाच गच्छोद्धव मयादिष्टो बदर्याख्यं ममाश्रमम् । तत्र मत्पादतीर्थोदे स्‍नानोपस्पर्शनै: शुचि: ॥ ४१ ॥ ईक्षयालकनन्दाया विधूताशेषकल्मष: । वसानो वल्कलान्यङ्ग वन्यभुक् सुखनि:स्पृह: ॥ ४२ ॥ तितिक्षुर्द्वन्द्वमात्राणां सुशील: संयतेन्द्रिय: । शान्त: समाहितधिया ज्ञानविज्ञानसंयुत: ॥ ४३ ॥ मत्तोऽनुशिक्षितं यत्ते विविक्तमनुभावयन् । मय्यावेशितवाक्‌चित्तो मद्धर्मनिरतो भव । अतिव्रज्य गतीस्तिस्रो मामेष्यसि तत: परम् ॥ ४४ ॥

ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱମାନଙ୍କୁ ସହିବାରେ ସକ୍ଷମ ହେଅ, ସୁଶୀଳ ହେଅ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟସଂଯମୀ ହେଅ; ଶାନ୍ତ ଓ ସମାହିତବୁଦ୍ଧିରେ ଜ୍ଞାନ-ବିଜ୍ଞାନଯୁକ୍ତ ହେଅ।

Verse 44

श्रीभगवानुवाच गच्छोद्धव मयादिष्टो बदर्याख्यं ममाश्रमम् । तत्र मत्पादतीर्थोदे स्‍नानोपस्पर्शनै: शुचि: ॥ ४१ ॥ ईक्षयालकनन्दाया विधूताशेषकल्मष: । वसानो वल्कलान्यङ्ग वन्यभुक् सुखनि:स्पृह: ॥ ४२ ॥ तितिक्षुर्द्वन्द्वमात्राणां सुशील: संयतेन्द्रिय: । शान्त: समाहितधिया ज्ञानविज्ञानसंयुत: ॥ ४३ ॥ मत्तोऽनुशिक्षितं यत्ते विविक्तमनुभावयन् । मय्यावेशितवाक्‌चित्तो मद्धर्मनिरतो भव । अतिव्रज्य गतीस्तिस्रो मामेष्यसि तत: परम् ॥ ४४ ॥

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ—ହେ ଉଦ୍ଧବ, ମୋ ଆଜ୍ଞା ଗ୍ରହଣ କରି ‘ବଦରିକା’ ନାମକ ମୋ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଅ। ସେଠାରେ ମୋ ପଦପଦ୍ମରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ତୀର୍ଥଜଳକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି ଓ ସେଥିରେ ସ୍ନାନ କରି ପବିତ୍ର ହେଅ। ଅଲକନନ୍ଦାର ଦର୍ଶନରେ ସମସ୍ତ ପାପ-କଲ୍ମଷ ଧୋଇଯିବ। ବଲ୍କଳ ପିନ୍ଧ, ଜଙ୍ଗଲରେ ଯାହା ସ୍ୱାଭାବିକ ମିଳେ ତାହା ଭୋଜନ କର; ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ନିଃସ୍ପୃହ ରୁହ। ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ସହିଷ୍ଣୁ, ସୁଶୀଳ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟସଂଯମୀ, ଶାନ୍ତ ଓ ଏକାଗ୍ର ଧୀରେ ଜ୍ଞାନ-ବିଜ୍ଞାନଯୁକ୍ତ ହେଅ। ମୁଁ ଯାହା ଉପଦେଶ ଦେଇଛି ତାହାର ସାର ଧ୍ୟାନ କର; ବାକ୍ ଓ ଚିତ୍ତକୁ ମୋତେ ନିବେଶ କରି ମୋ ଧର୍ମରେ ରତ ରୁହ। ଏଭଳି ତ୍ରିଗୁଣର ଗତିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଶେଷେ ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବୁ।

Verse 45

श्रीशुक उवाच स एवमुक्तो हरिमेधसोद्धव: प्रदक्षिणं तं परिसृत्य पादयो: । शिरो निधायाश्रुकलाभिरार्द्रधी- र्न्यषिञ्चदद्वन्द्वपरोऽप्यपक्रमे ॥ ४५ ॥

ଶ୍ରୀଶୁକ କହିଲେ—ଏଭଳି ସଂସାରଦୁଃଖ ନାଶକ ବୁଦ୍ଧିଧର ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି ଉଦ୍ଧବ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରି, ତାଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ପଡ଼ି ମୁଣ୍ଡ ରଖିଲେ। ଯଦିଓ ଉଦ୍ଧବ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱର ପ୍ରଭାବରୁ ମୁକ୍ତ ଥିଲେ, ବିଦାୟକ୍ଷଣେ ହୃଦୟ ଭାଙ୍ଗିଯାଉଥିଲା; ଅଶ୍ରୁସିକ୍ତ ଚିତ୍ତରେ ସେ ନିଜ ଅଶ୍ରୁଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭୁଙ୍କ କମଳପାଦକୁ ଭିଜାଇଦେଲେ।

Verse 46

सुदुस्त्यजस्‍नेहवियोगकातरो न शक्नुवंस्तं परिहातुमातुर: । कृच्छ्रं ययौ मूर्धनि भर्तृपादुके बिभ्रन्नमस्कृत्य ययौ पुन: पुन: ॥ ४६ ॥

ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁସ୍ତ୍ୟଜ ସ୍ନେହରୁ ବିୟୋଗଭୟେ କାତର ଉଦ୍ଧବ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସାଙ୍ଗ ଛାଡ଼ିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଶେଷେ ଭାରି କଷ୍ଟରେ ସେ ପୁନଃ ପୁନଃ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପାଦୁକା ମୁଣ୍ଡରେ ଧାରଣ କଲେ ଏବଂ ଦୁଃଖାର୍ତ୍ତ ହୋଇ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 47

ततस्तमन्तर्हृदि सन्निवेश्य गतो महाभागवतो विशालाम् । यथोपदिष्टां जगदेकबन्धुना तप: समास्थाय हरेरगाद् गतिम् ॥ ४७ ॥

ତାପରେ ସେଇ ମହାଭାଗବତ ଉଦ୍ଧବ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ହୃଦୟାନ୍ତରେ ଗଭୀରଭାବେ ସ୍ଥାପିତ କରି ବଦରିକାଶ୍ରମକୁ ଗଲେ। ଜଗତର ଏକମାତ୍ର ବନ୍ଧୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଯେପରି ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ, ସେହିପରି ସେଠାରେ ତପସ୍ୟାରେ ନିଷ୍ଠା କରି ହରିଙ୍କ ପରମ ଗତି—ସ୍ୱଧାମ—ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

Verse 48

य एतदानन्दसमुद्रसम्भृतं ज्ञानामृतं भागवताय भाषितम् । कृष्णेन योगेश्वरसेविताङ्‍‍घ्रिणा सच्छ्रद्धयासेव्य जगद् विमुच्यते ॥ ४८ ॥

ଯୋଗେଶ୍ୱରମାନେ ସେବା କରୁଥିବା କମଳପାଦଧାରୀ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଭାଗବତଙ୍କୁ ଯେ ଆନନ୍ଦସମୁଦ୍ର-ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ଞାନାମୃତ କହିଛନ୍ତି, ତାହାକୁ ଯେ କେହି ସତ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁଣେ କିମ୍ବା ସେବନ କରେ, ସେ ଏହି ଜଗତରେ ଥାଇ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 49

भवभयमपहन्तुं ज्ञानविज्ञानसारं निगमकृदुपजह्रे भृङ्गवद् वेदसारम् । अमृतमुदधितश्चापाययद् भृत्यवर्गान् पुरुषमृषभमाद्यं कृष्णसंज्ञं नतोऽस्मि ॥ ४९ ॥

ମୁଁ ଆଦିପୁରୁଷ, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛି। ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଭବଭୟ ନାଶ ପାଇଁ ବେଦକର୍ତ୍ତା ଭଗବାନ ଭ୍ରମର ପରି ବେଦସାର—ଜ୍ଞାନ-ବିଜ୍ଞାନର ଅମୃତ ସଂଗ୍ରହ କରି ଆନନ୍ଦସାଗରରୁ ସେଇ ରସ ଭୃତ୍ୟଭକ୍ତଙ୍କୁ ପାନ କରାଇଲେ।