Shloka 12

Pauṇḍraka’s False Vāsudeva Claim, His Death, and the Burning of Vārāṇasī by Sudarśana

Devanagari script

तस्य काशीपतिर्मित्रं पार्ष्णिग्राहोऽन्वयान्नृप । अक्षौहिणीभिस्तिसृभिरपश्यत् पौण्ड्रकं हरि: ॥ १२ ॥ शङ्खार्यसिगदाशार्ङ्गश्रीवत्साद्युपलक्षितम् । बिभ्राणं कौस्तुभमणिं वनमालाविभूषितम् ॥ १३ ॥ कौशेयवाससी पीते वसानं गरुडध्वजम् । अमूल्यमौल्याभरणं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ १४ ॥

Transliteration

tasya kāśī-patir mitraṁ pārṣṇi-grāho ’nvayān nṛpa akṣauhiṇībhis tisṛbhir apaśyat pauṇḍrakaṁ hariḥ

Translation

ହେ ରାଜନ୍! ପୌଣ୍ଡ୍ରକର ମିତ୍ର କାଶୀରାଜ ତିନି ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ନେଇ ପଛରେ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଚାଲିଲେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଦେଖିଲେ ଯେ ପୌଣ୍ଡ୍ରକ ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର, ଖଡ୍ଗ ଓ ଗଦା ଧାରଣ କରିଛି ଏବଂ ନକଲି ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁ ଓ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ମଧ୍ୟ ଲଗାଇଛି। ସେ କୌସ୍ତୁଭ ମଣି ପିନ୍ଧିଛି ଏବଂ ବନମାଳାରେ ବିଭୂଷିତ ହୋଇଛି। ସେ ହଳଦିଆ ପାଟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଛି, ତା’ର ପତାକାରେ ଗରୁଡ଼ ଚିହ୍ନ ଅଛି ଏବଂ ସେ ମୂଲ୍ୟବାନ ମୁକୁଟ ଓ ମକର କୁଣ୍ଡଳ ଧାରଣ କରିଛି।

Synonyms

• तस्य: of him/of that (Paundraka)
• तस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम

• काशी-पतिः: the king of Kashi
• काशी-पतिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (lord of Kashi)

• मित्रम्: friend
• मित्रम्: Pradhana (प्रधान/विधेय)
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय (apposition)

• पार्ष्णि-ग्राहः: pursuer/avenger
• पार्ष्णि-ग्राहः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पार्ष्णि (प्रातिपदिक) + ग्राह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (one who seizes the heel; pursuer)

• अन्वयात्: due to relationship/connection
• अन्वयात्: Hetu (हेतु)
• Type: Noun
• Root: अन्वय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान/हेतु), एकवचन; ‘because of kinship/connection’

• नृप: O king
• नृप: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (vocative), एकवचन

• अक्षौहिणीभिः: with armies (akṣauhiṇīs)
• अक्षौहिणीभिः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: अक्षौहिणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन

• तिसृभिः: with three
• तिसृभिः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्याप्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; संख्या-विशेषणम् (qualifying ‘akṣauhiṇībhis’)

• अपश्यत्: saw
• अपश्यत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• पौण्ड्रकम्: Paundraka
• पौण्ड्रकम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पौण्ड्रक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• हरिः: Hari (Krishna)
• हरिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Purport

Śrīla Prabhupāda comments in Kṛṣṇa: “When the two kings came before Lord Kṛṣṇa to oppose Him, Kṛṣṇa saw Pauṇḍraka face to face for the first time.”